• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » ۇلتتىق تاربيە » “بىزدەگى حيدجاب كيگەندەر – اداسقاندار”

    “بىزدەگى حيدجاب كيگەندەر – اداسقاندار”

    زەينەپ اپاي احمەتوۆا  (“تورتاياقتى” دەپۋتاتتىڭ اۋزىن جاباتىن كىسى):

    “حيدجاپ – ارابتاردان كەلگەن تۇمشا.

    ولاردىڭ ءوزى مۇسىلمان ءدىنىن قابىلداعانعا دەيىن حيدجاپ كيگەن. ياعني، حيدجاپ – ولاردىڭ تاريحي ۇلتتىق كيىمى. دالاسى – ءشول، ۇنەمى قۇم بوراپ تۇراتىن بولعاندىقتان، ولاردىڭ ايەلدەرى كوزدەرىن عانا قالدىرىپ، تۇمشالانىپ كيىنەتىن بولعان. ال، ونى ءبىز حيدجاپ كيمەگەن مۇسىلمان ەمەس دەپ، بىرەۋدىڭ قاڭسىعىن تاڭسىق كورىپ ءجۇرمىز. قۇداي-اۋ، شاشىڭدى جاۋىپ جۇرگىڭ كەلسە، نەگە كيمەشەك كيمەسكە. قازاق ايەلدەرىنىڭ كيمەشەگىنە تەڭ كەلەر كيىم بار ما؟! ول دەنساۋلىققا دا پايدالى بولعان. قازىر جادىگەرگە اينالعان كيمەشەكتى الىپ قاراڭىز… الدىڭعى ءوڭىرى كىندىكتەن تومەن تۇسەدى جانە بىرنەشە قابات كەستەلەنگەن.

    ياعني، ومىراۋدى جاۋىپ تۇرادى، توسكە سۋىق وتكىزبەيدى. ارتى ءۇشبۇرىشتالىپ كەلەدى دە، تىلەرسەككە دەيىن توگىلىپ تۇرادى. بەلدى سۋىقتان قورعايدى. مەن جاستاردىڭ ورتاسىندا كوپ بولامىن. اتانىڭ اماناتىن جاستارعا جەتكىزگىم كەلەدى.

    بىزدەگى حيدجاپ كيگەندەر – اداسقاندار.

    ال، مۇسىلماندىقتىڭ ايعاعى – تۇمشالانعان حيدجاپ، قاۋعاداي ساقال ەمەس، جۇرەكتەگى يمان.

    بالاعىن كەسكەندەردە، ساقالى وسكەندەردە ەمەس، اللانى جۇرەگىنە قوندىرعانداردا عانا يمان بار.

    الگىندەي پيعىلداعىلاردىڭ بارلىعى – يسلامدى ىشتەن ءىرىتۋدى، قازاقتى قادىر-قاسيەتىنەن ايىرۋدى ماقسات ەتكەن ءدىن­سىزدەردىڭ اعىمى. ولار ءبىزدىڭ سالت-ءداس­تۇ­رىمىزدى ارابتاردا جوق دەيدى دە، بار اسى­لىمىزدى حارام سانايدى. مىسالى، ولار ايتادى اكەڭە اس بەرمە، كەلىندەر سالەم سالماسىن، ولگەن ادامدى سول زاماتتا جەرلە دەيدى.

    ارابتاردىڭ ولگەن ادامدى سول زاماتتا جەرلەيتىنى جەرى ىستىق، ءمايىت شىدامايدى. ال، ءبىزدىڭ داستۇرىمىزدە جان-جاقتاعى اعايىن-تۋىسىن كۇتەتىن ءۇردىس بار. كەلىپ، كوڭىلى سۋىسىن، ءبىر ۋىس توپىراعىن سالسىن دەيدى. سول ارقىلى ءار ادام ءوزىنىڭ دە اجالدى ەكەنىن، مىناۋ ءومىردىڭ جالعان ەكەندىگىن تۇيسىنەدى”.


    سۇxباتتاسقان: ەرسىن مۇسابەك

    elana.kz

     

    6 comments

    1. كەرەمەت ايتىلعان، ءدال سوزدەر.

    2. وتە دۋرىس ايتاسىز،زەينەپ اپا،كانداي دال ايتىلگان سوزدەر،وكپەن اتكانداي

    3. كيىنگەن قىزدارعا وسىنشاما قارسى سوزدەر تاستاعانشا، جالاڭاش كازاقتىڭ قىزدارىن وسەككە سالمايما؟ كيمەشەكپەن حيدجاپتىڭ ەشقانداي ايىرىلماشىلىعى جوق قوي.اراپتىڭ ونداي كيىمىن نيقوب دەيدى. وسىنداي ارعىسىن ويلاماي جاريا سويلەيتىن əجەيلەرگە اللا حيدايات بەرسىن. قاتتى كەتسەم كەشيريم سۇرايمىن.

      • نەگىزى دۇرىس ايتتى! جالاڭاش قىزدار دۇرىس دەپ جاتقان جوق قوي، ول ماسەلەنى دە كوتەرىپ جاتىر ەمەس پە. جاس قىزدار كيمەشەك كيمەگەن قازاعىمىزدا، ونى تۇرمىس قۇرعان، بالالى بولعان كەلىنشەكتەر كيگەن، قازىر نە 4-6 جاسار قىزدارعا حيدجاب كيگىزىپ قويىپ، مەكتەپكە جيبەرمەي، بالانىڭ وبالىنا قالىپ.

    4. حيدجاب جوق قوي قۇراندا
      قۇدايدىڭ ءسوزىن باعامدا
      ونداعى – وسى كيمەشەك
      مۇنى كيگەن اپام دا
      بۇعان قارسى نەمەلەر
      باسى ، بۇتى جالاڭ دا
      ىندەت بولسا بۇل سۇمدىق
      حيدجاب كي دەر نادان دا
      قارا ورىس تا قاپتاسا
      قازاق قالماس تازاڭ دا

    5. يا دۋرىس ايتادى. ەن بيرينشي كازاكسىن، سوسىن مۋسىلمانسىن با، باسكاسىن با، وز تانداۋىن. كازاكتىن تاربيەسين بەر بالانا ، بولدى. مينە ونەگەلي، وريستي، سانالى تاربيە. ۋلت بيرينشي تۋرادى بارينەن، دين ول سوسىن ەر جەتە كەلەتين الاتىن نارسە. كاي كازاك كىزىنىن باسىنا جاۋلىك تاگىپ ەدي. جۋردي گوي كىزدار ساۋكەلە، بوريك، تاكيا كيپ،كىمتاپ اراپتاردان كوريپ، ەە مۋسىلمان بولۋ وسى ەكەن گوي دەپ.

    Leave a Reply

    x

    Check Also

    اكە بەينەسى

    (جاكىم قوڭقاي ۇلىنىڭ رۋحىنا) اسقار تاۋ اكە، ارداقتى اتا، ەل ىقىلاسىنا بولەنگەن قۇرمەتتى ازامات، ومىردەن تۇيگەنى ...