Home » Айдарлар » Алаш ұлдары (page 10)

Алаш ұлдары

Мәшһүр Жүсіп кесенесі

«Жетпіс үшке келгенше балталасаң да өлмеймін, жетпіс үштен асқан соң майға бөлеп қойсаң да әрі өмір сүрмеймін» деп дәл елу жасында өзінің бұл фәниден қашан кететінін болжаған ғұлама, данагөй тұлға Мәшһүр Жүсіп Көпеевті ұлы ойшыл, философ ретінде танимыз. Мәшһүр Жүсіп атамыз 1858 жылы Павлодар облысының Баянауыл ауданы Қызылтау болысында дүниеге келген. Шын аты – Жүсіп, ал Мәшһүр арабтың «белгілі» деген ...

Read More »

Әлихан Бөкейханұлы: 13 жаста қыздың күйеуге тиюі үлкен зиян

Әлихан Бөкейханұлының 1914 жылы “Қазақ” газетіне жарияланған “Мұсылман сиезі” атты мақаласын оқып шығып, біраз мәселеге қаныққандай болдық. Ресей Империясының арнайы дайындықтан өткізген дін таратушыларының қазақ тілін бұрмалап, түп қайнарынан алыстатып, бұзуға тырысуы, 13 жасар қыздарды ерте тұрмысқа беруді заңдастарға әрекет жасауы тәрізді сорақылықтарына көз жеткіземіз. Көрсеқызар молдалардың “қыз баланы тұмақпен ұрғанда құламаса, оның балиғат жасқа жеткені” деп үкім шығарып жүрген ...

Read More »

Әке туралы сыр (Жәкім Қоңқайұлының рухына)

   Халқымыз “Әке – асқар тау”, “Әке көрген оқ жонар” деп бекер айтпаған ғой. Баланың тұлға, азамат болып қалыптасуы отбасынан, ата-ана тәрбиесінен басталады. Біздің әкеміз 40 жылдан астам уақыт оқу-ағарту саласында қызмет етіп, бірнеше буын шәкірт тәрбиелеген ұлағатты ұстаз, Қазақстан Республикасы Ағарту ісінің үздігі. Жас ұрпаққа біліммен қатар тәрбие беру, олардың бойына адамгершілік дәнін егу, болашаққа бағдар беру, қамқорлық жасау ...

Read More »

Ахмет Байтұрсынұлының дін және молдалар турасындағы жазғаны

Жазу әдебиет деп жазылған шығармаларды айтамыз. Жазылған шығармалар қазаққа жазу тарай бастағаннан бері қарай шыққан сөздер. Қазаққа жазу дінмен бірге келген. Қазақ ішінде молдалық қылып дін үйретушілер, бала оқытушы қожалар, ноғай молдалар болған себепті жазба сөзді шығарушылар да бастапқы уақытта солар болған. Қазақ ішінде олар көп тұрып, қазақтың тілін, мінезін жақсы білген. Қазақтың өлеңді сөзді сүйетін мінезін біліп, дінді халыққа ...

Read More »

Ән болып өткен ғұмыры

Қазақтың классикалық ән өнерінде өзіндік үні мен сара жолы бар, халықтың осынау бекзат өнеріне ерекше адалдығымен, даралығымен танылған асыл өнерпаз Рымтай аға арамызда жүргенде биыл 60 жасқа толар еді. Рымтай Бөдесов 1957 жылы 4 наурызда Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  Қасым Аманжолов  (бұрынғы Фрунзе кеңшарына қарасты  Ақтайлақ ауыл советі, 4-ші бөлімше), Аққора бөлімшесінде Мұздыбай мұғалімнің отбасында дүниеге келген. Қырқыннан шыққан кішкентай ...

Read More »

Нас могло бы быть вдвое больше: голод 30-х заморил свыше 4 млн казахов

Новые сведения о масштабах голода в Казахстане 1932–1933 годов поражают воображения: численность казахов сократилась с 8-9 миллионов в 1924 году до 2,1 миллиона в 1937-м. Массовый арест интеллигенции «Алаш» в 1929 году свидетельствует, что голод был спланированной акцией по уничтожению казахской национальной идентичности, самосознания народа. Среди казахских историков и демографов до сих пор нет единого мнения не только о подлинном ...

Read More »

Мұстафа Шоқайға ескерткіш орнатты

 Қызылорда қаласында Алаштың және Түркі әлемінің ардақтысы Мұстафа Шоқайға арналған ескерткіштің салтанатты ашылу рәсімі өтті. Алдымен режиссер Рахымжан Отарбаевтың «Мұстафа Шоқай» спектаклінен үзінді қойылды. Мұнан соң Қызылорда облысының әкімі Қырымбек Көшербаев аймақ тұрғындарын ескерткіштің ашылуымен құттықтады. «Мұстафа Шоқай – кез-келген ірі тарихи құбылыс секілді біржақты сипаттауға болмайтын, үйреншікті қалыпқа салуға келмейтін тұлға. Ол сол замандағы аса күрделі ғаламдық тарихи процесстің ...

Read More »

Тұрсын Жұртбай. Ахмет Байтұрсынұлы және біртұтас алаш идеясы

Кеше, 15 наурызда Алматыдағы Ұлттық кітапханада «Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми мұрасы: зерттеу, жүйелеу, насихаттау» атты ғылыми конференция өтті деп хабарлайды “қамшы” кз. Ғылыми конференция аясында Кітапхананың сирек қорынан Байтұрсынұлы еңбектері турасындағы көрме ұйымдастырылған. Ұлттық кітапхана директоры Жанат Сейдумановтың айтуынша, кітапханада Байтұрсынұлы мұралары турасында 2502 еңбек бар. Олардың көбі сирек қорларға жатады. Ғылыми конференция аясында Кітапхананың сирек қорынан Байтұрсынұлы еңбектері турасындағы көрме ...

Read More »

Алаштың ардагер ғалымы

Академик Кеңес Нұрпейісұлының мәнді ғұмырындағы маңызды ісі – сөзінің ұлттық рух, батырлық, тектілік аясында өрнектелгенінде. Ол ғылымдағы адалдық қағидатын келешек ұрпаққа мұра етті Кеңес Нұрпейістің тамаша ғұмырының алтыншы асуында академик Манаш Қозыбаев: «…ғылымды қолынан жасайтын жанның бірі, бірегейі Кенекең. …Кеңес әулеті бұл күні өзі бір әлем»[1] деген пайым айтқан еді. Ғалым осы әлемге қалай келген еді? Кеңес Нұрпейісұлы үш жасында ...

Read More »