• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Aıdarlar » Adyrnama » Opyt Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty v sohranenıı arheologıcheskogo nasledııa goroda

    Opyt Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty v sohranenıı arheologıcheskogo nasledııa goroda

    Mýzeı ıstorıı goroda Almaty otkryt v 2002 g. Iavlıaetsıa vedýщım naýchno-ıssledovatelskım ı kýltýrno-obrazovatelnym ýchrejdenıem, goroda Almaty. Ekspozıııa mýzeıa  predstavlıaet ıstorııý Almaty s perıoda voznıknovenııa pervyh poselenıı na terrıtorıı goroda ı ego okrestnosteı do segodnıashnıh dneı. Otdelnye razdely posvıaщeny obrazovanııý kazahskoı gosýdarstvennostı, vernenskomý perıodý, ıstorıı  sovremennogo Almaty.  V mýzeınyı kompleks vhodıt arheologıcheskıı park «Boraldaıskıesakskıe kýrgany», gde v býdýщem býdet sozdan mýzeı pod otkrytym nebom. Mýzeınye kollekıı hranıat bolee 35 tys. predmetov, rasskazyvaıýщıh o 1000-letneı ıstorıı goroda. Mýzeı regýlıarno provodıt vystavkı, mejdýnarodnye konferenıı, «Krýglye stoly» po voprosam ıstorıko-kýltýrnogo nasledııa.               

    8-002Almaty segodnıa – eto krýpneıshıı megapolıs Kazahstana,  fınansovyı, ekonomıcheskıı, naýchnyı, kýltýrnyı entr, nadelennyı osobym statýsom goroda respýblıkanskogo znachenııa, ımeıýщıı mnogovekovýıý ıstorııý, perejıvshıı perıody rasveta ı ýpadka. Istorııa Almaty otrajaet ves slojnyı mnogosloınyı mnogovekovoı pýt, proıdennyı nezavısımym  Kazahstanom. Etot gorod – svoeobraznyı akkýmýlıator ıstorıı, tvore mnogıh ıstorıcheskı znachımyh sobytıı. Rekonstrýkııa ıstorıı goroda Almaty, daet nashım sovremennıkam vozmojnost vstrechı s materıalnym ı dýhovnym nasledıem proshlogo, pozvolıaet  chetche ı ıasnee osoznat nastoıaщee ı s optımızmom smotret v býdýщee. Glavnoı zadacheı, postavlennoı  akımatom  Almaty pered ıstorıkamı  ıavlıaetsıa opredelenıe vozrasta goroda ı mesta ego zarojdenııa.

    V pervýıý ochered byla provedena bolshaıa rabota po vyıavlenııý ı sohranenııý pamıatnıkov ıstorıko-kýltýrnogo nasledııa na terrıtorıı goroda. Sredı nıh vydelıaetsıa velıchestvennyı nekropol kochevoı elıty – Boroldaı.

    Postanovlenıem Akıma goroda № 1/185-390 ot 28 marta 2006 goda terrıtorııa, zanımaemaıa kýrganamı, ploщadıý 430 ga peredana pod ıýrısdıkııý Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty dlıa sozdanııa mýzeıa pod otkrytym nebom – Arheologıcheskogo parka «Boroldaıskıesakskıekýrgany», kotoryı býdet vklıýchat v sebıa sobstvenno arheologıcheskıı park ı etnopark «Pamıatnıkı kochevoı arhıtektýry ı byta kazahskogo naroda».

    Kýrgannyı mogılnık Boroldaı na severo-zapade goroda Almaty, mejdý rekamı Ýlken Almaty na vostoke ı Boroldaı na zapade. Na severe granıchıt s poselkom gorodskogo tıpa Boroldaı, a na ıýge – s BAKom ı sostoıt ız 47-mı kýrganov. Pamıatnık do nastoıaщego vremenı sohranıl svoı kýltýrnyı ı prırodnyı  landshaft, ızbejal zastroek ı razrýshenıı ı ıavlıaetsıa edınstvennym pamıatnıkom epohı rannego jeleznogo veka, sohranıvshımsıa na terrıtorıı krýpnogo megapolısa. Ýnıkalnost mogılnıka ne tolko v ego sohrannostı. Rıad kýrganov – domınantov (dıametrom 80-150 m, vysotoı 10-14 m), ıavlıaıýщıhsıa sıstemoobrazýıýщımı elementamı nekropolıa, pozvolıaıýt harakterızovat ego kak dınastıınyı arskıı pogrebalnyı kompleks.

    Kak pokazalı pervye  razvedkı, vokrýg kýrganov nahodıatsıa razlıchnye vnekýrgannye obekty: ogrady, pomınalnye kola, jertvennıkı. Dlıa bolee polnogo ponımanııa pamıatnıka neobhodımo tщatelno ıssledovat vsıý terrıtorııý mogılnıka, vklıýchaıa skrytye pod tolщeı naplastovanıı vnekýrgannye vykladkı. Vse eto daet osnovanıe stavıt vopros o sohrannostı ne tolko kýrganov, no ı vseı terrıtorıı kompleksa ı sozdanııa na dannoı terrıtorıı mýzeıa pod otkrytym nebom.Ideıa sohranenııa etogo ýnıkalnogo pamıatnıka voznıkla davno. V techenıe poslednıh desıatıletıı ne raz stavılsıa vopros o sohranenıı nekropolıa, no predlojenıe o sozdanıı na ego meste arheologıcheskogo parka bylo vydvınýto vpervye.

    Sozdanıe Arheologıcheskogo parka obýslovleno tem, chto sovremennye tıpy mýzeev pod otkrytym nebom ne mogýt byt tolko zapovednıkamı, onı doljny byt aktıvnymı sredstvamı kommýnıkaıı naselenııa ı kýltýrnoı sredy. Odnoı ız takıh form, poıavıvshıhsıa v poslednee vremıa, ıavlıaıýtsıa arheologıcheskıe parkı, gde sochetaıýtsıa zony arheologıcheskoı konservaıı pamıatnıka ı razlıchnye formy statıcheskıh ı mýzeınyh ekspozııı.

    Arheologıcheskıı park – optımalnaıa forma sohranenııa prırodnogo ı ıstorıko-kýltýrnogo nasledııa, kachestvenno novoe ıavlenıe po otnoshenııý k drýgım vıdam mýzeıa pod otkrytym nebom. Predlagaemaıa namı forma formýlırýetsıa kak mýzeı, gde obekty raspolojeny na meste svoego sozdanııa, skomponovany s perenesennymı ı vossozdannymı.

    Na terrıtorıı arheologıcheskogo parka predpolagaetsıa organızaııa treh zon. Pervaıa ız nıh býdet sostoıat ız samogo nekropolıa, v tom, chısle kýrganov, kotorye predpolagaetsıa ıssledovat ı polnostıý vosstanovıt, t.e. kýrgany býdýt tщatelno raskopany, a zatem mýzeefıırovany. Mýzeefıkaııa predpolagaet dokýmentalnýıýrekonstrýkııý ne tolko kýltýrnogo landshafta, vneshnego oblıka kýrganov, no ı vnýtrıkýrgannogo ýstroıstva, pogrebalnogo kompleksa.

    Vosstanovlennye  arheologıcheskıe obekty organıchno vpıshýtsıa v estestvennýıý prırodnýıý sredý, posetıtelı oznakomıatsıa s rekonstrýırovannymı arheologıcheskımı obektamı. Ostalnye kýrgany býdýщego parka – 47 sakskıh ı ýsýnskıh kýrganov doljny sohranıtsıa v pervonachalnom vıde. Vo vtoroı zone, svobodnoı ot rejıma konservaıı ı ne soderjaщeı podlınnyh pamıatnıkov arheologıı, býdýt sozdany makety arheologıcheskıh obektov razlıchnyh epoh v natýralnýıý velıchıný. V etoı je zone predpolagaetsıa razmeщenıe ekspozııı po kazahskoı tradııonnoı kochevoı kýltýre – etnoparka «Pamıatnıkı kochevoı arhıtektýry ı byta kazahskogo naroda».

    Na terrıtorıı, svobodnoı ot podlınnyh pamıatnıkov ı mýzeınoı ekspozııı – treteı zone, okrýjaıýщeı nekropol ı mýzeefıırovannye obekty, býdet  razvernýta sadovo-parkovaıa zona, gde býdýt sosredotocheny osnovnye obekty týrıstıcheskogo obslýjıvanııa.

    V elom, predpolagalos ne tolko vosstanovlenıe prırodnogo ı kýltýrnogo landshafta, sozdanıe arheologıcheskogo parka na meste arheologıcheskıh raskopok s polnoı rekonstrýkıeı nazemnyh ı vnýtrımogılnyh konstrýkıı, no ı organızaııa sootvetstvýıýщeı mýzeıno-týrıstıcheskoı ınfrastrýktýry.

    V 2007-2010 gg. bylı postroeny vhodnaıa grýppa, admınıstratıvnoe zdanıe, ograjdenıe  terrıtorıı arheologıcheskogo parka, zaasfaltırovany podezdnye dorogı k parký ı dorojkı, vedýщıe k zdanııý admınıstraıı. Provodılıs raboty po blagoýstroıstvý ı ozelenenııý terrıtorıı parka. V nastoıaщee vremıa razrabatyvaetsıa tehnıko-ekonomıcheskoe obosnovanıe proekta arheologıcheskogo parka «Boraldaıskıesakskıe kýrgany».

    V poslednee desıatıletıe v g.Almaty byla razvernýta bolshaıa programma ızýchenııa kýltýrnogo nasledııa. Predgorıa Zaılııskogo Alataý osvoeny chelovekom eщe v perıod bronzovogo veka, v XVIII-VIII do n.e., kogda zdeshnıe mesta stalı  naselıatsıa   plemenamı  andronovskoı kýltýry.

    Arheologıcheskıe ıssledovanııa na komplekse Býtakty 1 provodıvshıesıa  v 2003 godý vyıavılı samyı rannıı sloı datırýemyı epohoı bronzy.Poselenıe raspolojeno na ıýgo-vostochnoı okraıne g. Almaty  v ýrochıщe Medeý, na rovnoı terrase pravogo berega rekı Jarbýlak. Jılıщe epohı bronzy predstavlıalo soboı polýzemlıanký kvadratnoı formy, razmeramı 11h11 m. Po entrý jılıщa bylı vryty massıvnye derevıannye brevna, krysha byla chetyrehskatnoı, steny oshtýkatýreny  glınoı. Sredı naıdennyh predmetov vstrechaıýtsıa kamennyı ınventar – zernoterkı, pesty, stýpkı, a takje bronzovye ıgly, prokolkı, býsy. Keramıcheskıı materıal predstavlen ploskodonnymı sosýdamı raznyh razmerov.

    V 2006 g. byl ıssledovan mogılnık rannego jeleznogo veka Ýljan 2, raspolojennyı v mıkroraıone Ýljan na pravom beregý rekı Úlken Almaty. Mogılnık sostoıt ız pıatı kýrganov, vytıanýtyh v epochký po lınıı  severo-vostok-ıýgo-zapad. Nasypı kýrganov sostoıat  ız zemlı ı kamnıa. Mogılnık raspolojeny sredı jılyh domov, terrıtorııa aktıvno zastraıvaetsıa. Tak, s severnoı storony v nasyp kýrgana № 4 vrezan jıloı dom, podoshvy nasypı  bylı srezany prı vozvedenıı postroek. Sam kýrgan predstavlıaet soboı dovolno slojnoe arhıtektýrnoe soorýjenıe, sostoıaщee ız pogrebalnoı kamery ı nasypı v chetyre sloıa.Sloı nasypı mojet otrajat kolıchestvo trızn, posle zavershenııa kajdoı ız kotoryh nasypalsıa novyı sloı. S 2009 goda vedýtsıa ıssledovanııa na gorodıщe Almaty (Almaarasan). Akademık K.M. Baıpakov otojdestvlıaet ego s gorodıщem, obsledovannym v kone 19 v. ızvestnym vostokovedom V.V. Bartoldom. V nastoıaщee vremıa raskopany elye kvartaly, osýщestvlenamýzeefıkaııa ıssledovannyh jılıщ. Provodıatsıa raboty na avarıınyh arheologıcheskıh obektah.

     2014 god poradoval  rıadom ınteresnyh nahodok. Prı ıssledovanıı dvýh avarıınyh kýrganov mogılnıka Kok-Kaınar na severo-zapade goroda bylı naıdeny ınteresnye artefakty. V kýrgane № 1 bylı obnarýjeny  dva jenskıh zahoronenııa. Odno ız zahoronenıı okazalos absolıýtno netronýtym.( Foto4-6). derevıannom pogrebalnom ıaщıke lejalı ostankı molodoı jenщıny, rıadom nahodılas harakternaıa dlıa etogo zahoronenııa pogrebalnaıa ýtvar. Trı krasıvyh pogrebalnyh keramıcheskıh sosýda ı bolshoe bronzovoe zerkalo, nad zagadkoı kotorogo do sıh por lomaıýt golový  speıalısty-arheologı ne tolko Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty, no ı Instıtýta arheologıı ım. A.H. Margýlana.

    Krome togo, bylı naıdeny razlıchnye ıývelırnye ýkrashenııa: bronzovye shpılkı dlıa volos ı persten. Stenkı mogılnoı ıamy bylı oshtýkatýreny speıalno prıvezennoı seroı glınoı. Sverhý mogıly bylo svoeobraznoe namogılnoe soorýjenıe ız paksovyh kırpıcheı, oporoı kotorogo slýjılı derevıannye stolby. V sosednem kýrgane № 2 na chetyrehmetrovoı glýbıne nahodılos mýjskoe zahoronenıe, razgrablennoe eщe v drevnostı. K nashemý schastıý, bylı naıdeny dva ýnıkalnyh fragmenta, otnosıaщıesıa k kostıýmý pogrebennogo: zolotaıa plastınka s ızobrajenıem orla v geraldıcheskoı poze ı zolotaıa fıgýrka barsa, kotorye po vseı veroıatnostı ýkrashalı navershıe golovnogo ýbora pogrebennogo. Sverhý etoı mogıly arheologamı  zafıksırovany ostatkı  namogılnogo soorýjenııa, a takje fragment svoda, perekryvavshıı prostranstvo nad mogıloı. Etot svod byl prokalen, chto govorıt o tom, chto tam gorel ogon. Na dannyı moment mýzeınymı speıalıstamı provodıatsıa laboratornye ıssledovanııa arheologıcheskıh nahodok.

    Vse etı ıssledovanııa sozdalı sovershenno novýıý naýchnýıý sıtýaııý, pozvolıvshýıý govorıt o vozraste Almaty.    Ýje dvajdy,v 2006 ı 2010 gg., ýchenye obsýjdalı vozrast goroda v formate naýchno-praktıcheskıh konferenıı, predstavlıaıa obщestvennostı fakty o 1000-letneı ıstorıı Almaty. Po ıtogam konferenıı 2010 goda almatınskıe ýchenye prıshlı k sledýıýщım vyvodam: X-XI vv. mojno schıtat vremenem voznıknovenııa goroda Almaty.

    Srednevekovyı gorod aktıvno jıl v  X-XIV vv. ı prıshel v ýpadok v XIV-XV vv. v hode mejdınastıınyh voın Chıngızıdov ı v rezýltate razrýshıtelnyh pohodov Tımýra ı Tımýrıdov .Osedlaıa jızn zdes, odnako, prodoljala sýщestvovat ı razvıvatsıa v XIV-XIH vv., osobenno v epohý formırovanııa Kazahskogo hanstva, vo vtoroı polovıne XVIv. Osnovannyı v 1854 godý na meste drevnego Almaty gorod Vernyı (Almatınsk) –Alma- Ata – Almaty, ıavlıaetsıa vajnoı chastıý tysıacheletneı ıstorıı goroda, otkryvsheı novýıý stranıý ıstorıı Almaty.

    Takım obrazom, deıatelnost Mýzeıa ıstorııa goroda Almaty v sohranenıı ı razvıtıı  kýltýrnogo potenıala, harakterızýet ego kak vajnyı strýktýroobrazýıýщıı element v razvıtıı ekonomıkı goroda, svıazannoı so stroıtelstvom, restavraıeı ı mýzeefıkaıeı bogatogo ıstorıcheskogo nasledııa.


    Gýlmıra Bılıalova,

    zav. otdelom drevneı, srednevekovoı ıstorıı ıvernenskogo perıoda

    Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty


    S elıý podderjkı Strategıı Kazahstan-2050 – «Máńgilik El», programm Lıdera Naıı N.A.Nazarbaeva «Kýltýrnoe nasledıe» ı «Narod v potoke ıstorıı», Naıonalnoe etnografıcheskoe obedınenıe «Adyrna» prı podderjkı Ýpravlenııa vnýtrenneı polıtıkı g. Almaty provodıat Mejdýnarodnýıý naýchno-praktıcheskýıý konferenııý na temý «Istorııa tysıacheletneı Almaty: arheologıcheskıe ı pısmennye svedenııa» posvıaщennoe 1000-letııý Almaty. 

    el konferenıı – sbor ı ıssledovanıe faktov tysıachaletneı Almaty, ızýchenıe svedenıı ob ıstorıcheskom znachenıı goroda a tak je argýmentırovanıe ı dokazatelstvo drevnostı Almaty. 

    Sotrýdnık  Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty Gýlmıra Bılıalova  vystýpıla s dokladom na temý «Opyt Mýzeıa ıstorıı goroda Almaty v sohranenıı arheologıcheskogo nasledııa goroda». 


    Pikir jazý

    Pochta jarııalanbaıdy. Tańdaýly óristi toltyryńyz *

    *

    x

    Check Also

    Qazaq kúresinen Erbol Sypataevty eske alýǵa arnalǵan týrnır ótti

    Qazaqtyń sport jáne týrızm akademııasynda stýdentter arasynda qazaq kúresinen Erbol Sypataevty eske alýǵa arnalǵan týrnır ...