Ult álipbıine ulttyq sıpat kerek

913

QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev 2017 jylǵy 26 qazanda «Qazaq tili álipbıin kırıllıadan latyn grafıkasyna kóshirý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Bul, shyn máninde, ultymyz úshin mańyzdy qadamdardyń biri boldy. Sondaı-aq, memleketimizdiń temirqazyǵy – ulttyq kodymyzdy saqtap qalýmen qatar sanamyzdy qaıta jańǵyrtýǵa jol ashty.
​ ​ ​ ​ ​ ​Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń tvıtterdegi paraqshasynda: «Álipbıdi latyn qarpine kóshirý týraly tarıhı sheshimniń qabyldanǵanyna eki jylǵa jýyqtady. Biraq qarpimizde áli de olqylyqtar bar. Til mamandary jańa álipbıdi jetildirýi kerek. Mádenıet jáne sport mınıstri A.Raıymqulovaǵa tıisti tapsyrma berdim. Aldymyzda aýqymdy jumys tur.», – degen bolatyn. Osylaısha, tolǵaǵy jetpegen máseleniń máıegin jaryp, sheshý joldaryn qarastyrýǵa úlken múmkindik týyp otyr. El tarıhyndaǵy mańyzdy betburys sanalatyn jańa sıpattaǵy jazýdy qalyptastyrý jaıly san qıly pikirler men usynystardyń zerdelenip jatqanyn bilemiz. Osyndaı taǵdyrsheshti kezeńde ult álipbıiniń ulttyq sıpatyn saqtap qalý asa mańyzdy degen pikirdemin.

Latynsha  Kırılshe Latynsha Kırılshe
1 A a a 16 M m m
2 Ā ā á 17 Ŋ ŋ ń
3 P p p 18 N n n
4 B b b, v 19 O o o
5 T t t 20 Ō ō ó
6 D d d 21 W w(jartylaı daýysty- daýyssyz)  ý
7 J j j 22 U u u
8 Z z z 23 Ū ū ú
9 Ş ş sh, ch 24 R r r
10 S s s 25 F f f
11 Q q q 26 H h  h, h
12 K k k 27 E e e
13 Ḡ ḡ ǵ 28 Y y (jartylaı daýysty- daýyssyz)  ı, ı
14 G g g 29 I ı y
15 L l l 30 İ i  i

Erjan Jumabek

Qazaq degen – qudaydıŋ qara ōleŋi

(Aḡılşınḡa qazaqtı tanıstıruw)
Qazaq degen bir el bar bilesiŋ be?
Haqtan jetken qalsın bir jır esiŋde!
Senbeysiŋ be, bilmeymin senesiŋ be,
Jılaysıŋ ba, bilmeymin kūlesiŋ be?..

Kūletiniŋ – senbeysiŋ ḡajabına,
Jılaytınıŋ – senesiŋ azabına.
Jetūw ūşin jūrektiŋ jumaḡına,
Şıdap bergen jūykeniŋ tozaḡına!..

Oylanbay-aq eli ūşin otqa kirgen,
Babalarım Kūn zaŋın jatqa bilgen.
Qara jayaw jūrgende basqaları,
Altın sawıt kiyinip atqa mingen!

Barsakelmes oralḡan sapardan jūz,
Eki ōmirdi teŋ kōrgen qatardanbız...
Tāwelsizdik qazaqtıŋ altın tāji,
Māŋgiliktiŋ jolında at-arbamız.

Dalamızda şalqıydı ar āweni,
Balamızda armannıŋ Qarageri.
Kōkiregi ūndesken tabıyḡatpen,
Qazaq degen – qudaydıŋ qara ōleŋi!

PhD doktory Qýanysh Jumabek

Pikirler