Qasqyrdyń qasıeti

1460

1) Qasqyr eshqashan eki ret jup qurmaıdy.

2) Terisin tirideı soıyp alsań da qyńsylap,dybys shyǵarmaıdy.

3) Qanshyǵy,ıaǵnı qurtqasy biraq ret bóltirikteıdi.

4) Kúshik kezinen asyrasań da,quıryǵyn bulǵandatyp erkelemeıdi.

5) Ittiń ıesi bolǵanymen,bóriniń Təńirisi bar.

6) Jazda taýǵa,qysta jazyqqa umtylady.

7) Bóltiriktese,janyndaǵy eldi mekenderdiń malyna shappaıdy.

8) Qazaq qasqyrdyń atyn atamaǵan, qutyryp ketedi dep oılap "ıt-qus" dep ataǵan!

9) Qasqyrdyń terisinen jasalǵan ishtikti belsizdikke ushyraıdy dep jas jigitterge kıgizbegen.

10) Qasqyrdyń ishigin jamylǵan adamdy boran bolsyn,yzǵar bolsyn ala almaǵan.

11) Qasqyrdyń ishigin 1-2 saǵ bóste qylyp otyrsańyz,kúni boıy deneńiz qyzyp júredi.

12) Terisin aıaq kıimge - ultaraq qylyp salsańyz,tabanyńyzdan esh ýaqytta sýyq ótpeıdi.

13) Qazaq bórini kıeli dep "pir" tutqan.

14) Qazaq halqy kóne zamannan baıraǵyna kók bóriniń beınesin beınelegen.

15) Qasqyrdyń júregimen balany aýyzdandyrsa,ol bala qasqyrdaı alǵyr əri tegin bolmaıdy dep yrymdaǵan.

16) Qasqyrdyń tisin,tyrnaǵyn adam balasy boı tumar qylyp taǵyp júrse,til-kózden ada bolady dep uqqan.

17) Əıeliniń aıaǵy aýyr kezinde er adam túsinde kók bóri kórse,onda ol tekti bala týady dep joryǵan.

18) Qasqyrdyń nəjisi jatqan jerge buralqy ıtter t.b. jolamaıdy.

19) Qasqyr esh ýaqytta ıttiń kúshigin baýyryna baspaıdy,al ıt qasqyrdyń kúshigin baýyryna basa beredi.Qazaq tektileri ər túrli jaǵdaılarǵa baılanysty,keıbir azamattardyń naǵashysynyń qolynda bolyp keıin óz jurtyna kelse,ıtemgen-sútemgen dep ataǵan,ıaǵnı eki kıeli ərýaqty emgen.

20) Qasqyrdyń asyǵy men ıttiń asyǵy bir-birine uqsamaıdy.

21) Uıyqqan qasqyrdy qazaq atpaǵan,órshelenip ketedi dep oılaǵan.Jazataıym atyp qalsa,ekeýin de atyp alýǵa tyrysqan.Óıtkeni bireýi aman qalsa,sol kúnnen bastap sol aýyldyń malyna,janyna shabýyl jasaǵan.Atqan ańshynyń malynan bólek bala-shaǵasyn da qyryp ketýge tyrysqan.

22) Qasqyrdyń terisin ılep,qaınaǵan sýǵa birneshe ret salsańyz da ózine tən ıisin eshqashanda joǵaltpaıdy.

23) Qasqyrdy qazaq halqy eshqashanda azaptap óltirmegen,kıesinen qoryqqan,qurmettegen.Egerde azaptap óltirse jamandyqqa ushyraıdy nemese urpaǵyna zııan keledi dep oılaǵan.

24) Ómirde qasqyrdaı aılaker,uıymshyl,aqyldy jyrtqysh joq.

25) Qasqyr qysta borandy kúnderi 100 shaqyrymnan astam jortady.

26) Ańshylar qasqyrdy aýlaýǵa shyqqanda,myltyǵynyń uńǵysynyń aýzyn jaýyp qoıatyn bolǵan,sebebi qasqyrlar neshe shaqyrymnan bolsa da myltyqtyń ıisin sezip qoıady.

27) Qasqyrdyń tisi tıgen,qasqyr talaǵan maldy qaıta qatarǵa qosylmaıdy dep soıyp tastaǵan.

28) Qasqyr maldyń ulyǵy túıege tıispegen,kıesin tanyǵan.Eger de túıe shógip jatsa,ústinen sekirip ótken.

29) Bóltirigine tamaǵyn qusyp bergen.

30) Bir top bolyp ótse de, ıaǵnı úıir bolyp,bir izben júrgen,soqpaq jasamaǵan.

31) Əziret Əliniń kúshi jetige bólinse,qazaq halqy bireýi qasqyrdan dep uqqan.

32) Qasqyrdyń tisi tik bolmaıdy,aıqasyp qalady,tym qatty ashyqqanda aýzyn ashyp júredi,óıtkeni jaǵy qarysyp qalady.

33) Ańshylar qasqyrdy qýǵanda bir jaǵynan qýǵan,əbden sharshaǵanda ekinshi jaǵynan uryp alǵan,sebebi qasqyrdyń moıyny da buralmaı qarysyp qalady.

34) Qasqyrdyń ishigin kıip atqa jaqyndasa,at úrkip,mingizbeı qoıady.

35) Qasqyrdyń kózi óte ótkir bolady,túnde shamsyz da qyp-qyzyl bolyp janady.

36) Qasqyr dybysty 10 shaqyrymnan estıdi,ıisti túgel ajyrata alady.

37) Jany qysylǵanda eki-úsh metr bıikten sekirip ótip kete beredi.

38) Úıirdi bastap júretin arlandary bolady.

39) Saryǵan,tezek tastaǵan jerine 3 nemese 7,14,21 kúnde əıteýir soǵady jəne eski qoraǵa qudyq qystaýǵa bir soqpaı ketpeıdi.Ańshylar osyny bilip,dəl sol jerlerge qaqpan qoıǵan.

40) Bóltirigin týarda apanyn sýdan qashyq qylmaıdy,2-3 shaqyrymdaı jerden qazady.

41) Jańadan týǵanyn Soqyr,Maıtaban,Qaraqulaq,Bóltirik,Kókserek dep ataıdy,qatigezin Qorqaý bóri,keıde shógel deıdi.

42) Terisin sypyryp alǵannan keıin de etine shybyn-shirkeı qonbaıdy,qurttamaıdy,qatqan bolyp jata beredi,ıisin sezgen birde-bir ań mańyna da jolamaıdy,ıtter qasqyrdyń óleksesi bar úıdiń mańynan aýlaq júredi.

43) "Qasqyrdyń terisin sypyrsańda,tektiligin sypyra almaısyń" degen ata-babalarymyz.

44) Qorasyna ala arqan kergen ata-babalarymyz,malǵa shappaıdy dep yrymdaǵan.

45) Qasqyr borandy kúni qutyrǵan.

46) Qasqyr eshqashanda ólekse etti jemeıdi,tek balǵyn jas etti jegen,ustap alǵan jemtigimen ystyqtaı qorektengen,bir jegende on kelideı et jegen.

(Asan Turabaev zertteýlerinen alynǵan úzindi)

Pikirler