Qazaqqa jany ashıtyn lıder kim?!

317

Qazaqta "baı tańdaıtyn zaman emes" degen jaqsy sóz bar.

1. Bizdiń halyq qyzyq. Ózgeris úshin lıder kútedi. Ol lıder shyqsa "Nege shetelde?" deıdi. Jaýaby qarapaıym "Kelse sottaıdy". Erim deıtin ult bolsań elińde otyrǵan Jakıshevti qutqaryp qalsań qaıda qaldyń?

2. "Ol nege qazaqsha sóılemeıdi?" deıdi. Lıderdiń qazaq tilinde sóılegeni qajet bolsa Qosanov ta "Men Aqordanyń emes, áke-sheshemniń jobasymyn" dep qazaqsha saırady ǵoı. Endi qazaqsha sóılegenderdiń deńgeıi sol bolsa qaıtemiz? Aqyldy adamdy tyńdaý úshin onyń qaı tilde sóılegeni emes, ne aıtqany mańyzdy negizi.

3.  Bizdi adal adamdar 30 jyldan beri basqaryp otyrǵandaı "ol ury" deıdi. Dál osy jerden bir logıka shyǵady. Halyq búgingi bılikke senbeıdi, onyń aldaıtynyn biledi. Biraq, bıliktiń dál sol lıderdi "Ury" dep aıyptaǵanyna senedi. Qyzyq negizi. Bir jaǵynan bılikke senbeıdi, biraq bireýdi syrtynan "Ury" aıyptaǵan sózine senedi. Erteń ortańnan shyqqan kez-kelgen lıderdi ury dep atasa sene beretin qoǵambyz ba sonda?.. Eger qoǵamnyń oılaý deńgeıi osy bolsa búgingi bılik pen júıege biz laıyqpyz. Qarsy shyǵyp keregi joq.

Týrasyn aıtqanda Álıhan Bókeıhanovtaı lıderdi myna júıe shyǵarmaıdy. Shyǵarǵanda shyǵarady ǵoı. Tek jórgeginde tunshyqtyryp Jakıshevtiń qasynan biraq shyǵarady. Qutqaryp alar, turyp berer ult bolsaq Jakıshevten bastaıyq. Kelmeıdi ǵoı shamań?! Demek tyrashtanyp eldiń ishinen ondaı lıderdi de kútpe.

Alternatıva bolsa aıtyńyzdar! Ol joq. Eldiń ishinen shyǵarmaıdy. Negizi bir alternatıva bar. Lıderdi kútý. Kútem deseńizder taǵy 30-40 jyl qajet. Shamamen bizdiń býyn 60-70 jasqa kelgende shyǵyp qalýy bek múmkin.

Uzyn sózdiń qysqasy baı tańdaıtyn zamanda otyrǵan joqpyz. Deńgeıimiz mynaý. Lıder joq bolsa sol lıderdi qolda bar kadrlardan, múmkindikterden jasap shyǵarasyń. Ol úshin:

1. Eń ádemi, durys jol qapasta 10 jyldan beri otyrǵan Jakıshevti qutqaryp sońynan eresiń. Daıyn turǵan lıder, qazaqtyń Nelson Mandellasy. Ablıazov sekildi shetelde emes, ury emes, óz elimizdiń ishinde otyr. 100-200 myń halyq jınalyp qapastan sýyryp alyp shyǵyp, qalyń el sońynan erse Jakıshev Otanynyń tileýin keri qaıtarmasy anyq.

2. Ekinshisi sheteldegi azamattyń sońynan erý. Aqyry eldiń ishinde qamalyp otyrǵandy qutqara almasań ekinshi jol osy.

Aıaq-qoly salbyrap bostandyqta júrgenderde ondaı qaýipke barar júrek joq. Lenın sekildi qolyn ońdy-soldy sermep, Gıtler sekildi shashalyp Báıterektiń túbinde sóz sóıleıtin lıderdi myna júıe shyǵarmaıdy.  Osyny túsinetin ýaqyt boldy ǵoı. Shekspır aıtpaqshy ne ary, ne beri sheshim shyǵaratyn kezdemiz. Erim dep turǵan el bolsań sońynan erer azamattar bar. Joǵaryda atalǵan ekeýiniń bireýin isteýge shamań jetpese usaqtalyp, jigeriń sógilgen ultsyń. Bunyń basqa maǵynasy joq. Bar lıderdi joq ta joq dep ózeýreı berý ult retinde shyndyqtan qashýymyz, qorqýymyz dep túsinemin. Al, deńgeıiń osy ekeni ras bolsa búgingi júıe men bılikke laıyqty qoǵam ekenińdi de qabylda. Moıynda. Shyndyq osy.

Baýyrjan SERIKBAEV

"Adyrna" ulttyq portaly

Pikirler