Bıliktegi sáláfıler men gúlenshiler ózara «qaqtyǵysyp» jatyr

1126
Sáláfıler qoldanysqa ózderi engizip alǵan keıingi arabtyq azǵyndaýshy dástúrin, gúlenshiler túrikti ishten irite túsken «sasyq saıasatyn» tyqpalap álek.
Ádette biz «saıasatqa dindi, dinge saıasatty aralastyrýǵa bolmaıdy» deımiz. Aralastyryp ta jatqan eshkim joq. Alaıda, 2000-jyldardyń basynan beri jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketken túrli dinı aǵymdar ishki saıasatqa kirige bastady. Tipti, olardyń ólermen ókilderi bir-bir oryntaqqa myqtap ornyǵyp ta alǵan.

Eskerte keteıik, bul rette saıasatqa din emes, dinniń atyn jamylǵan sektalar aralasýda. Báriniń kóksegeni – bir bılik. Joǵary jaqqa jol ashyp alyp, siz ben bizdi muryndyqty túıeshe «aıtqanyna kóndirip, aıdaǵanyna júrgizip» ustamaqshy. Sáláfıler qoldanysqa ózderi engizip alǵan keıingi arabtyq azǵyndaýshy dástúrin, gúlenshiler túrikti ishten irite túsken «sasyq saıasatyn» tyqpalap álek. Áıteýir, bul eki top ta qazaq bolýdy ar sanaıtyndaı. Óziniń ata-baba dástúrin, salt-joralǵysyn mansuqtap, joqqa shyǵaryp álek.

Bılik bıshigindegi osy eki toptyń orta jáne tómen deńgeıdegi tájirıbesiz músheleri áleýmettik jeliler arqyly jıi ustasyp qalyp júr. Ózderiniń qaı baǵytty ustanatyndyǵyn kóptiń kózin baqyraıtyp qoıyp, ashyqtan-ashyq bildirýde. Sondyqtan da beıtarap kózqarastaǵy adamdar olardyń joǵary laýazymdardy túgel menshiktemek pıǵylyn áshkereleı tústi.

Mysaly, facebook paraqshasynda qoǵam belsendisi Baýyrjan Serikbaev: «Saıası ıslam faktorynyń eń alǵashqy belgileri bizge de kelip jetti. Túrkııada Gúlenshiler, Nurshylar, pantúrkıster, ultshyldar dep bólinetin saıası faktorlar bar. Memlekettik saıasatta, halyqtyń pikirin qalyptastyrýda kádimgideı kúshke ıe. Tipti, osy baǵyttarda saıasat quryp, bılikke kelgisi keletin saıası partııalar da jumys isteıdi» dep jazdy. Onyń pikirinshe, saıası ıslam faktory búgin bolmasa, erteń bizdiń de aldymyzdan problema bolyp shyǵady.

«Keleshektiń saıasatkerleri bolatyn jastar qazirden bul atalǵan aǵymdardy zerttep, damýyn, lıderlerin, artynda kimderdiń turǵanyn kóńilge túıip, jetkilikti deńgeıde bilip júrýi shart. Bul – bizdiń qoǵamnyń bir bóligi. Qazir bolmasa da memlekettik júıe sál álsiregen almaǵaıyp zamanda bul faktorlar túbi saıasatqa yqpal etpeı qoımaıdy. Keleshekte belgili bir dinı aǵymǵa búıregi buratyn saıasatkerlerdiń shyǵýy da bek múmkin. Qazirdiń ózinde dinı senimi boıynsha jastardyń, onyń ishinde oqyǵan jastardyń bir-birin syrtynan synap, ózara jik-jikke bóliný proesi – bizdiń qoǵamnyń bir kórinisi. Meniń oıymsha, búgingi basqarý júıesinen keleshek urpaqqa saıası ıslam faktory problema bolyp muraǵa qalady», - dep kúdigin ashyq jetkizgen ol.

Sol sııaqty, jýrnalıst Jolymbet Mákish te dinı toptar qaqtyǵysyn jaqsy biletin Turarbek Qusaıynovtyń sekta men saıasattyń áldeqashan-aq biteqaınasyp ketkeni týraly jazǵan kólemdi maqalasyn júktegen.

«Ózge dinı ıdeologııaǵa qurylǵan uıymdardan ıslamı aǵymdardyń basty ereksheligi, olar únemi memlekettik bılik tarmaqtarynan ózderine jaqtastar tabýǵa umtylady. Bul – bılikke jetýdiń strategııalyq josparynyń bir bóligi ǵana emes, muny olar aǵymdaǵy áreketiniń qorǵany, jamaǵat aýqymyn keńeıtý qajettigin sezingende jáne keıde zań sheńberinen shyǵyp ketetin óreskel qadamdar jasaǵan kezde ózderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin resýrs dep sanaıdy. Bul – dinı aǵymdar men tarıqattar arasyndaǵy ózara ıdeologııalyq kúrestiń negizgi sebepteriniń biri», - depti Turarbek Qusaıynov.

Al ondaı jospardy júzege asyrý úshin adasqan aǵymdar dástúrshildik, ultshyldyq, patrıotızm syndy «sezimge áser etýdiń tetikterin» jaqsy paıdalanýda. Sol úshin qatarlaryn aqyn-jazýshy, jýrnalıst, ánshi, akter, sportshy syndy «nasıhatshylarmen» arttyryp otyr. Tipti, olar eldiń ishki-syrtqy qaýipsizdigin qamtamasyz etip otyrǵan áskerıler men polıeılerdiń aldynda rýhanııat taqyrybynda dáris oqyǵan bolýdy da ádetke aınaldyrýdy kózdeıdi.

«Óziniń nanym-senimin jappaı qazaq halqyna tyqpalaǵan dinı ıdeologtardyń ózara óshpendi áreketi «dinge kúshteý joq» degen zaıyrlylyq prınıpi sheńberinen shyǵyp kete beredi. Qolaıly sát týǵanda bılik resýrstaryn paıdalanyp, qarsylasyn tuqyrta berýdiń sońy qoǵamdaǵy turaqtylyqty shaıqaýǵa aparady... Keıbir oqıǵalar «Men qalaı rýhanı jańǵyrdym» atty ómirbaıandyq kitabymda jazyldy. Sonda baıqaǵanym, bıliktegi bedeldi adamdardy ózderiniń yqpalyna túsirý úshin dinı ıdeologııa ýaǵyzshylary arasynda tartys júredi» dep jazypty Turarbek Qusaıynov.

Onyń aıtýynsha, kezinde gúlenshiler sáláfılik aǵym ókilderimen ýaqytsha bolsa da múdde biriktirip, QMDB mańyna toptasqan. Ol kezde bul toptyń aqparattyq-ıdeologııalyq bazasy nashar bolypty. Al sáláfılik aǵymnyń yqpalyna birshama elitken aıtys aqyndary ǵana «zikirshilerdi» aýyq-aýyq soqqylap otyrǵan. Al qazir sol eldegi sáláfızm aǵymynyń yqpalyna túsip, namazǵa jyǵylyp, qajylyq jasap kelgenderdiń basym bóligi tehnarlar eken. Olardyń qatarynda ómirge obektıvti qaraıtyn, ekonomıkanyń túrli salasy boıynsha bilim alǵandar men áskerı oqý oryndarynyń túlekteri bar kórinedi.

Budan bólek, sáláfılerdiń kóbi – oqymaǵan-toqymaǵan, ózindik kózqaras-pikiri joq bireýler. Negizinen solar emoııaǵa berilip, bıliktegi «rýhanı pirleriniń» qupııa ustanymdaryn bildirtip qoıyp jatyr. Al gúlenshiler ózderiniń kim ekenin bildirmeıdi. «Saqaly uzyn, balaǵy qysqa» degendeı syrt belgileri joq. Qasyńyzda júrýi de múmkin. Bul degeniń – qoǵam úshin óte qaýipti jaıt.

Baǵylan QILYBAI

Pikirler