Týǵan jer

94

“Týǵan jer” shyǵarmashylyq baıqaýyna qatysýshylardyń týyndylaryn paraqshamyzǵa jarııalaýdy bastadyq. Kelesi kelip túsken týyndy «Úzdik maqala» atalymy boıynsha Ermaǵambetova Aıkórkem.

 

Telefon nomeri: 87757666105

Árbir adamnyń dúnıe esigin ashqan týǵan jeri bolady.Ol jer árkimge ystyq,kıeli bolyp sanalady.Balalyq shaqtan bastap adamzattyń eline degen sezimi oıanady.Halqymyz: «Árkimniń týǵan jeri-Mysyr shahary»-dep beker aıtpaǵan ǵoı.Biz táýelsiz Otanymyz Qazaqstan degen elde baqytty ómir súrip jatyrmyz.Sondyqtanda táýelsiz eldiń azamaty ekendigimizdi zor maqtan tutýmyz kerek. Búginge deıin barlyq jetistikke táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizdik.Táýelsizdik-bizdiń eń basty ıgiligimiz,baǵa jetpes qundylyǵymyz.
Bizdiń ata-babalarymyz elimiz úshin aıanbaı ter tókti.Eldi jaýdan qorǵady.El taǵdyryn óz taǵdyrynan bıik qoıdy.Olar keń baıtaq ólkemizdi bileginiń kúshimen,naızasynyń ushymen qorǵap,bizge amanattap qaldyrdy.Qazaq jerin qorǵaǵany úshin halyq olardy bıikke kótergen,qurmettep,attaryn ańyzǵa aınaldyrǵan Abylaı hannyń bas qolbasshylary sanalǵan Qarakereı Qabanbaı,Qanjyǵaly Bógenbaı,Shapyrashty Naýryzbaı syndy batyrlarymyz ben qatar qazaq batyrlarynyń: Qarasaı men Aǵyntaı,Sańyryq pen Taılaq,Ótegen men Suranshy,Seńkibaı men Shoıbek,Malaısary men Raıymbek,Bólek pen Sataı,Jáńibek pen Tileýke,Qylyshbek pen Estenbek,Esenqul men Sypataı syndy batyrlarymyzdyń esimderi de aıryqsha kórinedi.Sondyqtanda attalǵan batyrlarymyzdyń tarıhı orny men jasaǵan erlikteri de san ǵasyrlar boıy el jadynan bir sátke de umyt qalǵan emes.Qazirgi ýaqytta keıbir jastar ózderiniń týyp ósken jeriniń tarıhyn bilmeıdi.Ata-analar jumyspen bala tárbıesine kóńil bólmeıdi.Qazir nemeresine ertegi aıtatyn ájeler,el shejiresin aıtatyn atalar az.Egerde biz balalarǵa kishkentaıynan eldiń tarıhyn úıretetin bolsaq,qandaı jaqsy bolar edi.Otanǵa degen qurmetti sezinetin bolady.Biz halqymyzdyń úmitin artarymyz,ólkemizdiń kórkeıip jasartary da biz-jastar.Sondyqtanda biz elimiz úshin aıanbaı eńbek etip,elge qyzmet etýmiz kerek. Sebebi bizdiń ata-babalarymyz bizge eldi qorǵaıdy dep úmit artty.
Elbasy «Bolashaqqa baǵdar:rýhanı jańǵyrý» maqalasynda oryndalý kerek mindettterdiń biri «Týǵan jer» baǵdarlamasyn usyndy.Nursultan Nazarbaev bul baǵdarlamanyń máni dep úsh erekshelikti atap kórsetedi.
«Birinshi,bul bilim berý salasynda ólketaný jumystaryn júrgizýdi,ekologııany jaqsartýǵa jáne eldi mekenderdi abattandyrýǵa basa mán berýdi,jergilkti deńgeıdegi tarıhı eskertkishter men mádenı nysandardy qalpyna keltirýdi kózdeıdi».
«Ekinshi,basqa aımaqtarǵa kóship ketse de týǵan jerlerin umytpaı,oǵan qamqorlyq jasaǵysy kelgen kásipkerlerdi,sheneýnikterdi,zııaly qaýym ókilderi men jastardy uıymdastyryp,qoldaý kerek.Bul-qalypty jáne shynaıy patrıottyq sezim,ol árkimde bolýy múmkin.Oǵan tıym salmaı,kerisinshe,yntalandyrý kerek».
«Úshinshi,jergilikti bılik «Týǵan jer» baǵdarlamasy jınaqylyqpen jáne jergililikpen qolǵa alýy tıis».»Bul jumysty óz betimen jiberýge bolmaıdy,muqııat oılastyryp,halyqqa durys túsindirý qajet. Týǵan jerine kómek jasaǵan jandardy qoldap-qurmetteýdiń túrli joldaryn tabý kerek».
«Týǵan jer» baǵdarlamasyn halyq arasynda mańyzdy etip,jastardyń arasynda patrıottyq sezimdi uıalatý úlken mindet.
Meniń týǵan jerim Atyraý oblysy,Inder aýdany,Inderbor kenti.Inder aýdany-Atyraý oblysyndaǵy ónerkásipti jáne aýyl sharýashylyqty aýdandarynyń biri.Bul jerdiń tabıǵaty óte baı.Naqtyraq aıtatyn bolsaq,geologııalyq jáne gıdrogeologııalyq sıpaty jaǵynan,paıdaly qazymdylary jónimen aýdan óte kúrdeli jer qoınaýymen erekshelenedi.Inderbor kentinen 15 shaqyrym jerde Tuzdykól bar. Bul kóldiń sýy men qara balshyǵynyń ózi tek býyn emes,demikpe,bronhıt,gınekologııa sııaqty kóptegen syrqattarǵa birden bir em.Inderdegi tuzdy kúmbezde Mendeleev kestesiniń 16 túrli qazba baılyǵy jasyrynyp jatyr.Tuzdykóldiń sýy men qara balshyǵynyń qasıettiligi erte kezden bastap belgili bolǵan.Ár jaz saıyn bul jerge aýdan turǵyndary men basqa qalalar men aýyldardan kóptegen adamdar keledi.Inder kóliniń soltústik-shyǵysynda mıneraldy sý kózderi men shıpaly balshyqta kóp taraǵan.Olardy jergilikti turǵyndar ejelgi zamannan beri ár túrli syrqattardy emdeýge paıdalanyp keledi.Inder kóliniń jaǵasyndaǵy tóbeshikterdiń asty kúmbez pishindi tuzdardan turady jáne kóldiń ózi ár túrli shıkizattarǵa baı:borat,kalıı,magnıı,as tuzy,gıps,qıyrshyqtas,ulýtas,t.b.Qurylys materıaldary bar.Gıpstiń jalpy qory 10-15 mlrd tonnadaı. Al Inderborıt alǵash ret Atyraý oblysynyń Inder keninen tabylǵan.Sırek kezdesedi.Basqa borattarmen qatar bor qyshqylyn alýǵa,sondaı-aq hımııa óndirisinde shıkizat retinde qoldanylady.Mine meniń týyp ósken jerim paıdaly qazbalarǵa,qurylystyq materıaldar baǵytyndaǵy shıkizattaryna asa baı.Men osyndaı tabıǵaty sulý,tatý-tátti ,beıbit elde ómir súrgenimdi maqtan tutamyn.
Elbasymyz N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar:rýhanı jańǵyrý»atty maqalasynda: «Týǵan jer-árkimniń shyr etip túsken,baýyrynda eńbektep,qaz basqan qasıetti mekeni,talaı jannyń ómir-baqı turatyn ólkesi.Ony qaıda júrse de júregimiz áldılep ótpeıtin jan balasy bolmaıdy»-degen sózimen maqalamdy qortyndylaı kele,barsha otandastarymdy Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵyna aıanbaı eńbek etýge shaqyramyn.

Pikirler