Aýylymnyń altyn tańy

181

“Týǵan jer” shyǵarmashylyq baıqaýyna qatysýshylardyń týyndylaryn paraqshamyzǵa jarııalaýdy bastadyq. Kelesi kelip túsken týyndy «Úzdik maqala» atalymy boıynsha Kalmaganbetova Gýldana Maratovna.

Baılanys telefony: 8-777-112-96-46

         Bala kezimizde balalyq shaqtyń býymen aq pen qarany, jaqsy men jamandy, saǵynysh pen mahabbatty sezine almaıtynbyz. Balalyq shaqtaǵy sezim, oılaý, sana degenderdiń barlyǵy bir álem. Degenmen, ómir súrip tátti balmuzdaq pen tátti kámpıtti jegenimizge mázbiz. Al týyp-ósken aýylyńdy saǵyný degen bala kezimizde tipten múrnymyzdyń ıisine de barmady, aýylymyzdan kanıkýl kezinde qalaǵa qydyryp ketsek, saǵynatynbyz, tek anamyz ben ákemizdi, al aýyldy saǵyný degen tipti de bolmapty. Minekeı, jyldar óte kele ómir barlyǵyna, boıymyzdan barlyq sezimimizdi ótkizip, ómirdiń ay da, tátti kezeńderinen ótip kelemiz. Al týǵan jerge degen saǵynysh sózben jetkize almaıtyn bir bólek álemge aınaldy. Boı jetip sana men aqyldyń ósýine baılanysty aınalańa, tabıǵatqa, qorshaǵan ortaǵa, qasyńdaǵy joldastaryńa qarap túrli oıǵa batasyń. Alǵa qoıǵan maqsat qandaı? Oǵan jetýdiń jolynda qandaı kedergiler bar? Odan qalaı ótesiń? Taǵy sondaı saýaldar... bul suraqtyń jaýabyn biletin adam – ol sen. Tek qana sen. Sennen basqa adamǵa bul qajet te emes. Osyndaı suraqtarǵa jaýap alý úshin, eń aldymen tabıǵatpen tildesetin edim. Iá, bul bir qııalı adamnyń sózi shyǵar, degenmen janyńa shýaq, jylýlyqty syılaıtyn, bul tabıǵat pen mýzyka álemi. Týǵan jerimniń tabıǵatynyń keremettiligin endi ǵana bastan keshirip jatyrmyn. Týǵan jerimniń árbir tasy, aýasy, shóbi barlyǵy, barlyǵy adamǵa kúsh-qýat beredi...

Aýylymnyń  shetinde úlken taýǵa uqsas dóńes bolatyn. Ony ózimiz taýǵa aınaldyryp alǵanbyz. Olaı deıtinimiz bizdiń mekende taý ornalaspaǵan. Sodan keıin bolar, úlken dóńeske uqsastardyń bárin taýǵa aınaldyryp alatynbyz. Jáne oǵan «Alataý», «Qarataý» dep ózimizshe esim de beretinbiz. Sol «Taýdyń» basyna shyǵyp, aýylymyzdyń tóbesinen qaraǵandaı kúı keship, aýylymyzdy ár nársege teńeıtinbiz. Kúz aıy bolsa, aýylymyz beıne bir altynǵa kómkerilgen, adamdarynyń barlyǵy kúndeı jarqyrap jaınap júr, pisetin jemis-jıdekterdiń barlyǵy ár úıdiń dastarhanynda jaınap tur. Iá, osylaı elestetkendeı, shynymende barlyǵy osylaı edi. Astyqty jınaý ýaqyty, aǵalarymyz ben ákelerimizdiń barlyǵy egis alqabynda eńbek etip jatyr, aýyldyń ishi aıqaı –shý, maldardyń shýy, ıtterdiń, qustardyń daýysy, aýylymyz kók shańnyń ortasynda qalyp, beıne bir adasyp ketetindeı kún keshetinbiz. Bul kúz aıynyń sáni edi. Kúz aıy men jaz aıyndaǵy jaqsy kóretin tylsym tabıǵattyń kúshi bul-tańnyń atýy edi. Bul qubylysty biz «Altyn tań» dep atap kettik. Altyn tańymyzdy kórý úshin túnimen uıyqtamaı, ata-analarymyzdan tyǵylyp, tań atar ýaqytta úıden qashyp, sol baıaǵy «Qarataýymyzǵa» baryp, sýretshi balalar aq qaǵazy men qalamyn daıyndasa, jyr jazatyn, ertegi qurastyratyndar oılaryn daıyndap baratynbyz. Tań atqan kez týǵandaǵy kóńil-kúı, ǵajaıyp sezimdi sózben jetkize almassyń. Sýret salatyn balalar sol kezde: «Tabıǵat ana óz sýretin salyp jatyr, bizge eshteńe qalmady ǵoı» -dep jymıyp ázildep aıtatyn. Tań atqan qubylystan barlyǵyn kórýge bolady: jańa kúnnen úmit, bolashaqtaǵy  arman-maqsattardyń oryndalýy, mahabbat, saǵynysh, ókinish, meıirimdilik pen qamqorlyq, osynyń barlyǵyn sezinesiń, armandaısyń, qaǵaz betine túsiresiń... sol tańdaǵy ádemi beıneni, túsinikti qylyp jetkize almaıtyn qubylysty kórip, jańa kúnge degen basqasha sezimmen oqýyńdy, jumysyńdy bastaısyń. Bul sezimdi esh jerden satyp ala almaısyń.

Árıne, ómirde barlyǵy qatar júredi, bir kún qýansań, ekinshi kún renjısiń, úshinshi kún jylaısyń...taǵy sol sııaqty barlyǵy qaıtalana beredi. Tabıǵat ta dál solaı, bir kún shýaǵyn tógip, álemdi jylytsa, bir kún aspanǵa qara bult  úıip, daýyl jel soqtyryp seni tońdyrady, jańbyr jaýyp, sońynan kempirqosaq shyǵaryp, álemniń aspanyna sýret salyp, samal ıisin shashady.

Aýylymnyń tabıǵatyn, ásemdigin aıta berýden esh jalyqpaımyn. Sebebi, týǵan jeriń anań sekildi. Shalǵaıǵa ketseń seni de izdep, seni qol bulǵap shaqyratyndaı kúı keshesiń. Aýylymnyń ár jetistigine ózimniń jetistigimdeı balasha qýanamyn.

Aýylymnyń «Altyn tańymen» qatar, taǵy bir kórinisti asyǵa kútetinmin. Ol kóktem kezi edi. Qys qaharyn shashyp, aıazymen shymshyp bolǵannan keıin, jaıdarly kúz de aýylymyzǵa enedi. Ony men, qaladan kele jatqan anasyn kútip turǵan baladaı, qarsy alatynmyn. Jaıdarly kóktem kelgen kezde, mindetti túrde ózimniń ataý qoıyp, úlken taýǵa aınaldyryp alǵan «Qarataýyma» baryp, sol jerden aýylymdy qaraıtynmyn. Qazirgi kezde Almatynyń «Kóktebesindeı» ǵoı. Sol taýyma baryp, aýylyma kóz salamyn, qandaı keremet kórinis, aýylym beıne bir sýdyń ortasynda qalǵandaı, ıá qorqynyshty estiletini sózsiz. Bul sózdi týra maǵynada qaramaýyńyzdy suraımyn (árıne óz erkińizde) Bul teńeýdi qoldanýymnyń sebebi, eger ózińiz de qarap kórseńiz...Aýylym sýdyń ortasynda ornalasqandaı beıne qalyptasady. Sýdyń ortasynda turǵan aýylym sýǵa ketpeı tur. Beıne bir úlken keme dersiń. Al men sonyń kapıtanymyn dep qııaldaıtynmyn. (árıne bunyń barlyǵy bala qııal) aýylymnyń osy bir eki kórinisin eshqandaı altynǵa, aqshaǵa aıyrbastaı almaımyn. Bul eki kórinis tek qana meniki dep talasatynbyz. Keıbir adamdarmen sóılesip tildeskende osy áńgimelerdi aıtyp berseń, túsinbeı me, álde ádeıi solaı jasaı ma eken ony qaıdam, áıteýir, sen bir júrgen qııalı adamsyń dep kúletin. Sol kórinisti sen de baryp kór dep talaı da aparyp kórgenmin, degenmen men bastan keshken sezimdi ol sezine almady. Sodan keıin sondaı tabıǵat salyp bergen ádemilikti da kóretin adam bolady ma eken degen oı da keledi. Ádemilikti kórý úshin de jaqsy kóz kerek eken. Aýylymnyń altyn tańy men sý ústinde ornalasqan aýyl beınesin  múmkin mennen basqa jan kóre almaǵan da shyǵar, degenmen meniń shabytyma shabyt qosyp, qınalǵan kezde demeý bolǵan osy bir tylsym tabıǵattyń tamasha syıyn men bar júregimmen qabyl aldym. Áli kúnge deıin men sol tamasha , keremet, ǵajaıyp sýretti kórgim keledi. Jáne kóremin degen úmittemin. Jyl saıyn eńbek demalysymdy men mindetti túrde aýylyma baryp, altyn tańymdy qushaq jaıa qarsy alamyn. Altyń tańymnyń arqasynda kelesi jylǵa, bolashaqqa maqsattarymdy aıqyndap, belgili bir jetistikke qol jetkizý úshin josparlar quramyn. «Aýyldan adam kóshkenmen, adamnan aýyl kóshpeıdi» demekshi, aýylymnyń altyn tańy meni árqashan kútetine senimdimin. Jáne men de sol tańymdy qarsy alý úshin únemi saǵynysh mahabbatymmen baramyn. «Altyn tańyma» barǵan kezde únemi ol maǵan: «Men senimen kezdesýge qashan da daıynmyn, men únemi seni qarsy ala alamyn, tek seniń kelmeı qalatyn kúniń bolý múmkin» dep til qatatyndaı....altyn tańymyz araıly, batar kúnimiz shyraıly bolsyn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pikirler