Týǵan jer – alǵashqy mahabbatym!

519

“Týǵan jer” shyǵarmashylyq baıqaýyna qatysýshylardyń týyndylaryn paraqshamyzǵa jarııalaýdy bastadyq. Kelesi kelip túsken týyndy «Úzdik maqala» atalymy boıynsha Makatova Aıagoz Artýrqyzy

 

Baılanys nomeri: 87472765987

 

 

Aqqý kóliń ańsaıdy,

Adam týǵan jeriń ańsaıdy.

Sen dúnıe esigin ashqan sátten bastap, seniń týǵan jeriń, týǵan tiliń, mádenıetin, ulttyq erekshelikterin aldyn-ala tańdalyp qoıylady. Iaǵnı, seniń ómiriniń alǵashqy kirpishteri qalana bastaıdy. Rasynda da, osy sátten bastap, bizge ómirdiń ózi syıǵa tartqan kıeli de qasterli jer – «týǵan jerimiz» atty uly uǵym ómirimizge ene bastaıdy. Birinshiden, bizdiń shejiremizdi jazǵan kezde, keıin kýálik jasatqan sátte, oqýǵa túskende t.b ýaqyttarda osy «týǵan jer» uǵymy tarıhymyzdyń kórinisi retinde saqtala bastaıdy. Seniń shyqqan jeriń, ıaǵnı týǵan jeriń ózgelerge seniń kim ekenindi tanytady. Mysalǵa, «uly aǵartýshynyń, matematıktiń, ánshiniń jerinen eken, uly dalanyń balasy» syqyldy uǵymdar tikeleı týǵan jermen baılanysta paıda bolǵan. Onyń da ózindik maǵynasy men ereksheligi bar. Bunymen aıtpaq oıym, týǵan jer ol tek seniń týǵan jeriń emes, ol ózge de uly adamdardyń týǵan jeri, ol magnıt sekildi ózine tıesili adamdardy bir jerge jınaıtyn kúsh syqyldy. Dál osy týǵan jer arqyly sen óz elińniń tarıhyn tanısyń, óziniń bolashaq tarıhyndy qalaısyń! Seniń týǵan jerinde ómir súrgen uly adamdarǵa qarap boı túzeısiń, maqtan tutasyń, olar sekildi ózińde úlken belesterdi baǵyndyrýǵa jiger men qýat jınaısyń. Seniń bıik jetistikterge jetýine, durys jolǵa túsýine, alǵa qaraı nyq qadam jasaýyna týǵan jer ózindik úles qosyp, múmkindik beredi.

Týǵan jer anań sııaqty. Qushaǵy keń, meıirimi mol, júregi súıispenshilik pen mahabbatqa toly. Seniń shattyqqa toly kezderindi, baldaýren balalyq shaǵynyń jarqyn kúnderin syılaıtyn ystyq sezimge toly jer. Bul jerde ótkizgen ár sátin saǵan qýanysh syılaıdy. Iıa, týǵan jer ár túrli bolady. Mysaly, aýyldyq jer, taýly, ústirtti, teńiz jaǵasyndaǵy qala t.b kóptegen jerler basqa bireý úshin týǵan jer bolmaq. Biz ony tańdaı almaımyz. Kerisinshe, týǵan jer bizdi tańdaıdy. Seniń basqa qalada dúnıe esigin ashyp, ózge qalada er jetip, bilim alyp ósýin múmkin. Sol sııaqty basqa jerde demalýyn, jumys jasaýyn, bilim alýyn yqtımal, alaıda óz týǵan jerin ózge jerlermen teńese almas. Sebebi, ol seni tańdady, sen týǵan jerden ketseń de, ol seni tastap ketpeıdi.

Meniń týǵan jerim – Qostanaı aýdanynyń Moskovskıı degen aýyly. Bul jerde eń alǵash shyryldap dúnıe esigin ashqan bolatynmyn. Alaıda, otbasymyzda maǵan «bul seniń týǵan úıiń» degen sózder kóbirek aıtylǵandyqtan bolar, qulaǵyma sińip ketken soń, týǵan jerim degennen góri týǵan úıime degen mahabbatym bólek ekeni anyq. (Sebebi, emhanada emes, dál osy úıde týǵan bolatynmyn). Qazir týǵan jerimnen jyraqtamyn, Qostanaı qalasyna, ortalyq kóshelerdiń birine otbasymyzben birge kóship keldik. Shyn aıtsam, aýyl men qala arasy 40 shaqyrymdaı, bir saǵat, jeńil mashınamen jarty saǵattyq jer. Kóship kelgenimizge bıyl eki jyl boldy. Alaıda, sol eki jyl aralyǵynda basymnan ótkergen sezimderdi sózben aıtyp jetkizý qıyndaý. Shynynda da, óz týǵan jerindi ańsaıdy ekensiń. Saǵyndym....

Týǵan jer, bul sózdiń túptiń túbinde qandaı maǵynaǵa ıe eken degen saýal týyndaıdy eken osy sátterde? Bul saýalǵa sen birden jaýap taba almasyń anyq. Iıa, seniń kindik qanyn tamǵan jer ekeni, seniń dop teýip, asyr salyp oınaǵan, qýanǵan sátteriń men qınalǵan kezderinniń kýási bolǵan jer dep jaýap qaıtaramyz kóbimiz. Áıtkenmen, týǵan jerdiń shyn qadiriń jyraqta bolǵanda túsinesiń. Osy kezde seniń boıynda ózgeshe sezim paıda bola bastaıdy. Bul sezimderdi men alǵashqy mahabbatqa teńer edim. Iıa, týǵan jerim – alǵashqy mahabbatym! Seniń júreginde oryn alǵan ystyq ári ǵajap sezim. Sen ózge elge ketý arqyly, sen ózge tilde sóılesý arqyly, sen ózge ultpen qarym-qatynas jasap, ózge jerdiń aýasy men qumynda júrý arqyly týǵan jerdiń negizgi uǵymyn, maǵynasyn túsine bastaısyń. Dál osy sátterde ǵana týǵan jerine degen mahabbattyń qandaı ekenin saralaı bastaısyń. Nege ekenin bilmeımin, ózge zattyń qadiriń bilý úshin odan jyraqta bolýyń qajet eken, sonda ǵana shyn aqıqatty tanısyń. Alǵashqy mahabbat sezimi sııaqty saǵan saǵynysh, ókinish, ýaıym, qýanysh, shattyq pen baqyt sezimderin sezindiredi. Iıa, jyraqta júrseń ańsaısyń, izdeısiń bir jutym bolsa da aýasyn jutsam eken degen kúı keshesiń. Bunyń barlyǵy qalypty, durys. Ýaqyt ótken saıyn, barlyǵy óz ornyna kelip, buǵan da úırenesiń. Biraq ta, týǵan jer – ol týǵan jer bolyp qala bermek. Sen qaı jerde dúnıege kelesiń, qandaı ult bolasyń saǵan tańdaý berilmeıdi. Sol sııaqty, sen ómir esigin ashqan sátten bastap, týǵan jer saǵan tańdaý beredi. Ózge jerge barsań da, seni jazǵyrmaıdy, seni saǵyna kútedi, shydamdylyq tanyta alatyn - týǵan jer. Búgingi kúni meniń basymnan ótken sııaqty, kópshiligimiz týǵan jerimizden jyraqtamyz. Bunymen týǵan jerimizdi umytyp, ony izdemeımiz degen sóz emes. Barlyǵymyz saǵynamyz, jaqsy kóremiz, onyń gúldenýine óz úlesimizdi qosqymyz keletini de anyq. Joǵary da aıtqan sekildi, týǵan jer – alǵashqy mahabbat sekildi, saǵan súıýdi úıretedi. Saǵan mahabbattyń uly kúshin sezindiredi. Sen sol kúsh arqyly, óleń, áńgime, proza jaza bastaısyń, tipti kóz aldyńa elestete otyra sýret te sala bastaısyń. Jalpy aıtqanda, saǵan rýhanı baılyq syılaıdy. Sen ony májbúrli túrde iske asyrmaısyń. Sen ony sanaly túrde, sen qalaǵandyqtan jasaısyń. Seniń týǵan jerine degen mahabbatyń buny týyndatady. Shynymende, týǵan jerimizge ne bere alamyz, ne jasaı alamyz degen saýaldar bizge motıvaııa beredi. Nátıjesinde, týǵan jerindi qurmetteý, oǵan óz úlesindi qosý sekildi mindetterdi jasaı bastaımyz. Mysaly, mektep kezinen beri ózime qatty áser etken avar jazýshysy Rasýl Ǵamzatovtyń «Meniń Daǵystanym», «Daǵystan - sen maǵan anasyń» shyǵarmasy, aqıyq aqyn Muqaǵalı Maqataevtyń «Elim barda», Qadyr Myrza Álıdiń «Týǵan jer» t.b shyǵarmalar oqý arqyly, adam ómirinde týǵan jerdiń aıryqsha oryn alatyndyǵyn dáleldeı túsedi. Ár adam óziniń týǵan jerin maqtaıtyny belgili, sol sııaqty onyń sulýlyǵy men tabıǵatyn da jyrǵa qosýy zańdylyq. Týǵan jerdeı jer bolmas, týǵan eldeı el bolmas degen ataly sózdiń paıda bolýy da osydan bolar.

Qorytyndylaı kele, týǵan jerdiń ulań ǵaıyr mahabatty men jazıradaı darhan jerine óz úlesin qosýǵa árkim kishigirim qadamdar jasasa ǵajap bolar edi. Máselen, árkim óz otanynyń kórmegen keremet jerlerin izdese, soǵan

ýaqyty men aqshasyn jumsasa, sodan keıin, qoqys tastamaı, aınaladaǵy tabıǵatty jaqsartýǵa, joly men sýyn tazartýǵa at salyssa. Tazalyq saqtaý tek arnaıy jumysshylardyń jasaǵan eńbegimen bitetin sharýa emes qoı? Týǵan jerimizdi qurmetteý men ony qorǵaý bizdiń naǵyz patrıot ekenimizdi kórsetedi. Óz elimizdiń naǵyz patrıoty bolaıyq!

Makatova Aıagoz Artýrqyzy 1999 jyly 2 shilde kúni Qostanaı oblysy, Qostanaı aýdanynyń Moskovskıı aýylynda dúnıege kelgen. Ó. Sultanǵazın atyndaǵy Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetiniń «qazaq tili men ádebıeti» mamandyǵynyń 3 kýrs stýdenti. Respýblıkalyq daryndy stýdentterdiń «Jas qyran» atty kitap jınaǵyna engeni úshin «Jyldyń úzdik stýdenti» tósbelgisimen marapattaldy.

 

Pikirler