Qýǵyn-súrgin qurbandary: El úshin erlik kórsetkender elenýde me?

5415

Tarıhyn bilmegen jetesiz... Dál osy sóz súıekten ótedi. Biraq bizdiń tarıhta rasymen súıekti syzdatyp, júrekti muzdatqan sátter kóp kezdesedi.

Sonyń eń aýyry, qııanaty kóp bolǵan, eske alýdyń ózi ashý týdyratyny - qýǵyn-súrginge ushyraǵan qazaq zııalylary...

d452cd0d-9da8-407c-b5b9-b14180a97112.jpeg

Onyń ishinde qazaqtyń “qazaq” bop qalyptasýyna óte kóp úles qosqan ult janashyrlary, zııalylary bar.

236a704a-3f0d-4987-b054-75fac75f3da8.jpeg

El esinen esimi máńgi óshpes zııalylardy ulyqtaý, dáripteý mindet hám paryz.

Serik Zııatov – Syrym aýdany, Bulan aýylynyń tarıh pániniń bilikti muǵalimi. Tarıhtyń tegeýirindi de, zildi taqyryptarynyń biri -saıası qýǵyn-súrgin qurbandary aıasyndaǵy kóziqaraqty pikiri men usynystary arqyly qoǵam arasynda belsendilik tanytyp júrgen pikirlerimen bizben de bólisýin suradyq.

- Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi memlekettik komıssııanyń qyzmetin tarıhshy retinde qalaı baǵalaısyz?

- Bul másele boıynsha qazir ár óńirde  jumys toby quryldy. Bizdiń oblysta ólketanýshylar men tarıhshy ǵalymdar  7 baǵyt boıynsha jumys isteýde.

Tarıh ǵylymynyń kandıdattary Baqtyly Boranbaeva apaı asharshylyqqa, Alfııa Baıbolsynova - Alash qaıratkerlerine,  Esqaırat Qaıdarov - ujymdastyrýǵa qarsy kóterilispen baılanysty muraǵat qujattarymen aınalysýda.

Ólketanýshylar  Qazybek Quttymuratuly - qýǵyndalǵan din qaıratkerlerin, Jantas Safýllın - kánpeskelenip, jer aýdarylǵan baılardy, Aıbolat Qurymbaev - óńirimizge deportaııalanǵan halyqtardy, Ahmedııar Batyrhanov - keńes-german soǵysynda tutqynǵa túsip, repressııalanǵan azamattar jaıly arhıv derekterin aqtaryp, jumys júrgizýde.

Qazirdiń ózinde jumystarynyń alǵashqy nátıjeleri kórine bastady.

Q.Quttymuratuly qýǵyndalǵan din qaıratkerleri týraly "Senim úshin sergeldeń" degen tarıhı-tanymdyq kitaby jaryq kórdi.

Ahmedııar Qýanulynyń soǵys kezinde  tutqynǵa túsip, sottalǵan jaýyngerler jaıynda "Taýqymet kórgen taǵdyrlar" atty eńbegi oqyrmanǵa jol tartty.

Jaqynda ǵana "Egemen Qazaqstan" gazetinde Esqaırat Haıdarov aǵamyzdyń "Jympıty kóterilisi" degen kólemdi maqalasy jaryq kórdi.

Atalǵan maqalada Buldyrty bolysynyń aýyldaryndaǵy ujymdastyrýǵa qarsy buqaralyq tolqý tarazylanǵan.

Meniń ózimdi de kezinde jumys tobyna shaqyrǵan edi. Biraq mekteptegi jumystan qol tımeıtindikten, barýǵa múmkindigim bolmady.

Búginde ózim aralasa almasam da, jasalyp jatqan sharýalarǵa qulaq túrip otyramyn.

Taǵy bir jaǵymdy jańalyqty estidim. Jumys toby Kúnbatys Alashorda enıklopedııasyn daıyndaýda eken. Jantas Safýllın Oral óńirinen jer aýdarylǵan 71 baıdyń tizimin anyqtap qoıdy.

Sondyqtan ózimizdiń oblystaǵy jumys tobynyń jumysyna kóńilim tolady.

- Qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi materııal murajaılarda qanshalyqty jetkilikti? Memleket tarapynan saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan murajaılardyń boı kóterýi qandaı qarqynda júzege asyp keledi dep oılaısyz?

- Qazaqstanda qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan jalǵyz mýzeı Shymkent qalasynda ǵoı. Bizdiń aýdandyq murajaıda  repressııa taqyrybyna arnalǵan burysh bar. Sol ekspozıııada aýdanymyzdan saıası-qýǵyn súrginge ushyraǵan azamattardyń tizimi bar.

7dbd142f-ae62-41c4-afa1-3656463bd4ce.jpeg

Mýzeıdiń ózi HIH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda salynǵan  tarıhı ǵımaratta ornalasqan. Qos qabatty atalmysh ǵımarattyń ózi tunǵan tarıh.

5e40756b-053d-4d51-83a6-943dfb3c6756.jpeg

72ccb269-ca0a-473d-be88-9a3f0fdd2968.jpeg

967f95e8-80e3-4a36-bebc-2b13a623fe35.jpeg