Home » ايدارلار » جەتى قازىنا

جەتى قازىنا

ەر قاناتى – ات

ءار جىلعا ءبىر جانۋاردىڭ اتىن بەرىپ وتىرعان قازاق ەر حالىق. «ەر قاناتى – ات، ول سەنىڭ باسىڭا قونعان باق، استىڭداعى التىن تاق دەپ باعالايدى»، بۇل داۋىسى بىرنەشە شاقىرىمعا جەتەتىن اتاقتى ءانشى جۇسىپبەك ەلەبەك اعامىزدىڭ ۇيىندەگى حابيبا جەڭگەمىزدىڭ ايتۋى. قالا بالالارى جىلقىنى تەك تەلەديدار ەكرانىنان كورەتىن قازىرگى ۋاقىتتا، جاس ۇرپاق تۇگىلى جاسى ۇلكەندەر دە عاسىرلار بويى ادامنىڭ جان جولداسى بولىپ كەلگەن ...

Read More »

جىل باسى قالاي تاڭدالدى؟ (ەرتەگى)

بۇرىن ەرتە زاماندا حايۋاندار جىل اعاسى بولۋعا تالاسىپتى. سوندا جىلقى تۇرىپ: – مەن الىستى جاقىن قىلامىن. كۇشىمدى بولسا كورەدى، ءسۇتىمدى بولسا ىشەدى، قىلىما شەيىن ارقان، ءجىپ ەسەدى. ادامعا مەنەن پايدالى مال جوق، جىل اعاسى مەن بولامىن، – دەيدى. تۇيە ايتادى: – سەن ادامنىڭ جۇمىسىن قىلساڭ، س ۇلى، ءشوپ اسايتىن تاماعىڭ ءۇشىن قۇل بولدىڭ. مىنە، مەن سەن كوتەرە المايتىن اۋىردى كوتەرىپ، نەشە ...

Read More »

قۇرلىق اسىپ كەتسە دە جەرلەستەرىن تانىعان تەكتى جىلقى

بۇل – تەڭىزدىڭ ارعى بەتىندە بولعان وقيعا. ونى جەتكىزگەن قۇلان اۋىلىنىڭ تۇرعىنى، اتبەگى مەيىلبەك بەگازيەۆ ەدى. ەكى قازاق جىگىتى سەكسەنىنشى جىلدارى امەريكاعا جۇمىس ساپارىمەن بارسا كەرەك. سودان كافەگە توقتاپ تاماقتانىپ، تەمەكى تارتىپ تۇرادى. كافەمەن ىرگەلەس ءبىر فەرمەردىڭ ات قوراسى بار ەكەن، كەنەت ىشىنەن ءبىر تۇلپار تۋلاپ، كىسىنەي بەرەدى. – مىناعان نە بولدى؟ – دەيدى دە، ولار قوراعا جاقىندايدى. بۇلار جاقىنداعان سايىن ...

Read More »

قازاقتى تازىسىنان ايىرۋ تەگىنەن ايىرۋمەن بىردەي

«وڭتۇستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ جازۋىنشا، بابامىز جەتى قازىنانىڭ ءبىرى رەتىندە قۇرمەتپەن قاراعان تازىنى كەيبىر اتالارىمىز يتكە جاتقىزباعان ەكەن. وزگە ءيتتى ءۇيدىڭ ماڭىنا جولاتپاسا دا، تازىنى ءۇيدىڭ تورىنە شىعارعان. «ويتكەنى، كەزىندە تازىلار ءبۇتىن ءبىر اۋلەتتى اسىراعان. تالاي اۋىل اۋەلى قۇداي، سوسىن تازىلاردىڭ ارقاسىندا اشتىقتان امان قالعان. تازى تاقىر كەدەي يەسىن وتباسىمەن بىرگە اشتان ولتىرمەگەن. تازىنى جاقسى كورۋ، وعان دەگەن قۇرمەت قازاقتىڭ بويىندا ...

Read More »

جەتى قازىنانىڭ ءبىرى بولعان ماڭعاز ءبىتىم

  الماتى. شىلدەنىڭ 21-ءى. قازاقپارات /ەرنار بەكەن/ – «بۇگىنگى كۇندە قازاقستاندا تازا قاندى توبەتتەر از قالدى. ەگەر دە ەلىمىزدەگى تاسقا قاشالىپ سالىنعان يت سۋرەتتەرىنە نەگىزدەلگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، وندا بۇل يتتەردىڭ وسى ولكەدە ءومىر سۇرگەنىنە ءتورت مىڭ جىلداي ۋاقىت وتكەنىن ايتۋعا بولادى. ياعني توبەت قازاق حالقى باستان وتكىزگەن بارلىق ءداۋىردىڭ كۋاگەرى. ونىڭ جەتى قازىنانىڭ بىرىنە جاتقىزىلۋى دا تەگىن بولماسا كەرەك. قازاقتىڭ ...

Read More »

جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋ قازاق جەرىنەن باستالعانىن الەم ەلدەرى مويىندايتىن كۇن الىس ەمەس

 كانادالىق رەجيسسەر، انتروپولوگ نايوبي تومپسوننىڭ ايتۋىنشا، جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋ قازاق جەرىندە باستالعانىن ەشكىم بىلمەيدى. ەندى وسى تاريحتى بۇكىل الەمگە پاش ەتۋگە مۇمكىندىك بار. قازاقستان شەتەلدىك كومپانيالارمەن بىرلەسىپ، EQUUS (جىلقى) دەرەكتى تريلوگياسىن تۇسىرمەك.   «قازاقستان اتبەگىلىك مادەنيەتتىڭ وتانى. بۇل مادەنيەت وسى جەردە باستالدى. جىلقىلاردى قولعا ۇيرەتۋ قازاقستان اۋماعىندا باستالعانىن بىلەمىز. بىراق بۇل تۋرالى ەشكىم دەرلىك بىلمەيدى دەپ ايتا الامىن. باتىس ەلدەرى ...

Read More »

اي مەن كۇننىڭ تارتىسى

كوكپارتانۋ عىلىمي سالا رەتىندە ءالى قالىپتاسقان جوق. كوكپاردىڭ بولمىس-ءبىتىمىن ازىرگە «كوكپار» ءسوزىنىڭ ەتيمولوگياسىنان عانا ىزدەۋدەمىز. ونىڭ ءوزى قيسىنسىز، اۋىزەكى جورامال دەڭگەيىندەگى پايىمدارعا نەگىزدەلۋدە. بۇل ىزدەنىس ءبىر عانا «كوكپار»، «كوكبورى» سوزدەرىنىڭ تەگىمەن ەمەس، ونىڭ تارالۋ ايماعىنداعى جۇرتتاردىڭ دا قاتىسىن، ولاردىڭ تانىمىن قاراستىرۋ ارقىلى كەڭىرەك ءارى تەرەڭىرەك زەردەلەنگەنى كوڭىلگە قونىمدى بولار. نەگماتي، “پرازدنيك ناۆرۋز”: “سامىمي ۋۆلەكاتەلنىمي ليۋبيمىمي رازۆلەچەنيامي پۋبليكي پوۆسيۋدۋ ۆ سرەدنەي ...

Read More »

ەستايدىڭ كوك اتى

«اكەمىز اياعىنان كەمتار، مۇگەدەك بولدى. مەن اعامنىڭ قولىندا ءوستىم. ول ورتا شارۋا، مومىن كىسى ەدى. اعامنىڭ ەكى جاقسى اتى بولاتىن. ات جالىن تارتار شاققا جەتكەنىمدە سول ەكى اتتىڭ ءبىرى، بايگەدەن كەلىپ جۇرگەن قاراقاسقا جۇيرىكتى تاقىمىما باستىم. اعام قولىمدى قاققان جوق»... بۇل — بەلگىلى عالىم،ابايتانۋشى، جازۋشى قايىم مۇحامەتحانوۆتىڭ ءانشى، سازگەر ەستاي بەركىمباەۆ تۋرالى جازعان «ەكى كەزدەسۋ» اتتى ەستەلىگىنەن الىنعان ءۇزىندى. قازاقتىڭ ...

Read More »

كەيبىر اڭ مەن قۇستىڭ قازاقشا اتاۋلارى تۋرالى

اڭ مەن قۇستاردىڭ قازاقشا اتاۋلارىنا بايلانىستى اۋدارما ادەبيەتتەردە، عىلىمي-كوپشىلىك ماقالالاردا، مەرزىمدىك ءباسپاسوز بەتتەرىندەگى ماتەريالداردا ءىشىنارا قاتەلىكتەر كەتىپ جاتاتىنىن ءبىراز جىلدان بەرى باقىلاپ، بايقاپ ءجۇرمىز. كوش جۇرە كەلە تۇزەلەر دەگەن ۇمىتپەن، كولدەنەڭنەن اڭگىمەگە ارالاسپاي، ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ تا كوردىك. ءبارىبىر بولار ەمەس. باز ءبىر قالامگەرلەرىمىز سول باياعى تاپتاۋرىننان، سول باياعى سارىننان تاناتىن تۇرلەرى كورىنبەيدى. كوڭىلگە الاڭ ءتۇسىرىپ، قولىمىزعا قالام الدىرعان دا ...

Read More »