• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » تاريح (page 2)

    تاريح

    كەت–بۇعانىڭ سوڭعى جورىعى. كوشپەلى وركەنيەتتىڭ قۇپيا ميسسياسى

    قۇرمەتتى وقىرمان! «كەت-بۇعانىڭ سوڭعى جورىعى» اتتى ماقالانى ءوزىڭىزدىڭ نازارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز. كەزىندە بۇل ماقالا «تاڭشولپان» جۋرنالىندا ورىس تىلىندە باسىلعان. سودان كەيىن عالامتورعا (ينتەرنەتكە) قويىلدى، تمد كولەمىندە جانە شەتەلدەگى ءورىستىلدى وقىرماندارعا بەلگىلى بولدى. لوندون، پاريج ت.ب. قالالاردا تۇراتىن وتانداستارىمىز، قازاقتىڭ جانە جالپى كوشپەندى وركەنيەتتەردىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە ىقىلاس-پەيىلدى باسقا دا جۇرتتاردىڭ وقىرماندارى بۇل ەڭبەككە وزدەرىنىڭ زور ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. اتالعان ماقالاداعى بۇرىن ...

    Read More »

    تالاسبەك اسەمقۇلوۆ. اڭىز جايىنداعى اڭىز نەمەسە اۋىزەكi مادەنيەتتiڭ پايدا بولۋى تۋراسىندا بiر-ەكi تولعام

    ەسكi اقىلدىڭ پايداسى بۇل 1966 جىلى بولعان وقيعا ەدi. وسىنىڭ الدىندا عانا قازiرگi شىعىس قازاقستان، بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ اياگوز اۋدانى ەكi اۋدانعا اينالدىرىلعان، شۇبارتاۋ دەگەن جاڭا اكiمشiلiك نىسان پايدا بولعان. سول جىلدارى تەلمان قۇساتاەۆ دەگەن ادام بiزدiڭ اۋىلىمىزعا ديرەكتور بولىپ كەلدi. كەرەمەت iسكەر باسشى ەدi. از جىلدىڭ iشiندە بiزدiڭ اۋىلىمىز ميلليونەر كەڭشارعا اينالدى. مiنە، وسى 1966 جىلقى جىلى ەرتە كوكتەمنiڭ ...

    Read More »

    قازاقتىڭ جاقىن باۋىرى – ساحالار

    وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن ماعان ساحا – ياكۋتتەردىڭ رۋ – تايپالارى جونىندە مالىمەتتەر كەرەك بولىپ ولارمەن تىكە بايلانىسقا شىعۋدان باسقا امال قالمادى. كىتاپتاعى ساحا تۋرالى سوۆەتتىك مالىمەتتەر ەسكىرگەن جانە ونىڭ وبەكتيۆتىلىگى دە كۇمان تۋدىرادى. ودان سوڭ، “قوي،عالامتور بەتتەرىنەن ساحا فورۋمدارىن تاۋىپ، ولارمەن تىكە بايلانىس ورناتايىن، ولاردان سۇرايتىنىم كوپ” دەپ شەشىپ ينتەرنەتكە ءۇڭىلدىم. ول كەزدە ءار بۇرىشتان قىلتيىپ ءتۇرلى سايت – ...

    Read More »

    ءتۇبى ءبىر تۇركىلەر: باشقۇرتتار

    باشقۇرتتار  – رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قۇرامىنداعى باشقۇرتستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بايىرعى حالقى. بۇكiل الەمدiك جيىنتىق سانى 1990 مىڭداي (2009). ولاردىڭ 27 پايىزى ءوز رەسپۋبليكاسىنان تىس ولكەنi مەكەندەيدi. قازاقستاندا باشقۇرت حالقىنىڭ 21 وكىلى تۇرادى. وزدەرiن باشقورت دەيدi. قايسىبiر كورشi حالىقتار ولاردى يستاك دەپ اتاعان ەكەن. كەيبiر زەرتتەۋشiلەر باشقۇرت اتاۋىن تاتاردىڭ باشقا يۋرت (وزگە جۇرت) سوزiمەن بايلانىستىرادى. قازiرگi تاتار ۇلتىنىڭ قۇرامىنا كiرگەن تەپتيارلەر دە باشقۇرتقا ...

    Read More »

    ءتۇبى ءبىر تۇركىلەر: تاتارلار

    تاتارلار – رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قۇرامىنداعى ايىرىقشا ستاتۋسقا يە دەموكراتيالىق قۇقىقتىڭ مەملەكەت سانالاتىن تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بايىرعى حالقى. ولار ەرتە كەزدەن-اق تۇركi تiلدەس iرi ەتنوستىڭ بiرiنەن سانالادى. تەرەڭگە تارتقان تەلەگەي-تەڭiز تاريحى بار، مادەنيەتi مەن ونەرiنiڭ مىڭجىلدىق ءداستۇرi بار، نامىسشىل قىپشاق ۇرپاقتارىنىڭ ۇلكەن بiر بۇتاعى – وسى تاتارلار. رەسەيدiڭ بارلىق وبلىسى مەن ولكەسiنە تاراي قونىستانعان تاتارلار سان جاعىنان رەسپۋبليكادا ورىستاردان كەيiنگi 2-ورىندا تۇر. ...

    Read More »

    قاراشاي-مالقار كىمدەر؟

    شىركىن مىنا كاۆكازداعى قاراشاي – مالقار حالىقتارىنىڭ كيىمىندە ءبىزدىڭ قوشقار مۇيىزدەرمەن باسقا ويۋلار قايدان ءجۇر؟ جانە بۇلاردىڭ تىلدەرى نەگە قازاق تىلىنە وتە ۇقساس؟ تاريحتا قازاق پەن قاراشاي – مالقاردىڭ جاقىن قونىستانىپ وتىرعان كەزى بار ما؟ ستالين دەپورتاتسياسىن ايتپاي – اق قويايىق، ول مەرزىم ءداستۇر الماساتىن كەز ەمەس. ەندى قاي جەردە كەزدەستىك ءبىز بۇلارمەن؟ 1253 جىلى فرانتسيسكان موناحى گيوم دە رۋبرۋك ...

    Read More »

    قازاقتىڭ جاقىن باۋىرى نوعايلار

    باياعىدا، (15 – 16 عاسىر) پارسىنىڭ اراپ ساياحاتشىسى يبن رۋزبيحان ءبىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرگە كەلىپ ءوز كورگەندەرىن حاتقا ءتۇسىرىپ كەتكەن ەكەن. ول ەڭبەك بىزگە “بۇحار قوناعىنىڭ جازبالارى” دەگەن اتپەن بەلگىلى. سوندا ول بىلاي دەيدى “شىڭعىسحاننىڭ ءۇش جۇرتى بار، ونىڭ ءبىرى ءشايبانيدىڭ وزبەگى، ەكىنشىسى – جاۋىنگەر قازاق حالقى، ءۇشىنشىسى – ماڭعىتتار ەدى” دەيدى، ياعني ماڭعىتتار بيلەگەن نوعايدى ايتقانى. سوسىن بۇل اراپ سول ...

    Read More »

    قوجاگەلدى-ۋاڭ

    اقسۋاتقا بارار ۇلى جولدىڭ ەكى جاعىندا قوجاگەلدى مەن ۋاڭ زيراتى جاتادى…. بۋرىل تارتقان كۇن باۋىرىن تارتىپ، وزگەشە ءتۇس الىپتى. بۇلت بىتكەن بۋلىعىپ، لىقسىپ جەتكەن الدەبىر قۋاتتى شىمىرلىپ سەزدىرگەندەي. تارعىباتاي باۋىرىن مەكەن ەتكەن كەڭ اۋىل كوڭىل باعىپ، تىنىپ قالىپتى. يتتەرى دە سابىلىپ ءۇرىپ، ساندالما ابالاۋدان ادا سەكىلدى. سالماقتى جۇرتتىڭ وق بويى وزعانى، باق باسى – قوجاگەلدى. وسى ايماقتى قوجاگەلدى ءۇيىرلى جىلقىسى، ...

    Read More »

    ۇلىلار دا كورگەن تۇسىنە سەنگەن

     ابىلاي حاننىڭ ءتۇسى دە بۇگىنگى كۇنگە مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ جازىپ قالدىرعان نۇسقاسى بويىنشا جەتىپ وتىر. ابىلاي حان جاسى ۇلعايىپ كەلە جاتقان شاعىندا اتا جۇرتىم بۇقارانى الامىن دەپ، ءۇش ءجۇزدىڭ اتاقتى باتىرلارىن جيىپ اتتاندى. ەشكىمنەن بەتى قايتپاي كەلىپ، تۇركىستانعا ءوزىنىڭ ءبىر بالاسىن، شىمكەنتكە عابدولراحمان دەگەن سارتتى ءھام تاشكەنتكە مىرزا احمەت دەگەن سارتتى حاكىم قويىپ، سامارقانتقا قاراي جۇرەدى. ابىلاي حان سامارحانت شاھارىنىڭ بەتىندەگى ...

    Read More »