• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » تاريح (page 14)

    تاريح

    سەرىكبول حاسان: تاريحتى فوتوسۋرەتتەن كورۋدىڭ اسەرى بولەك

     – سوڭعى كەزدەرى قازاق تاريحىنا قاتىستى سۋرەتتەردى ءجيى جاريالاپ ءجۇرسىڭ. ەلدىڭ اڭسار-ىقىلاسى جامان ەمەس. تاريحي سۋرەتتەردى قايدان الاسىڭ؟ – تاريحتىڭ ايناسى – فوتوشەجىرە. تاريحتى بىلۋگە دەگەن ىنتىزارلىق فوتودەرەكتەردى زەرتتەۋگە الىپ كەلدى. ناتيجەسى جامان ەمەس، بىرنەشە البومعا جۇك بولارلىق مول قازىنا تابىلدى. ولاردىڭ كەيبىرىن فەيسبۋكتاعى پاراقشاما جاريالادىم. كوپتەگەن تاريحي تۇلعالاردىڭ سۋرەتتەرى تابىلدى. كەيبىر سۋرەتتەرگە قاتىستى ارنايى ماقالالار جازىلدى، تەلەارنالار سيۋجەت ءتۇسىردى. ...

    Read More »

    تابىل ق ۇلىياس: اشتىق قازاقتى قايماعىنان ايىردى

    — تابىل اعا، اشار-شىلىق جايلى مۇراعات ماتەريالدارىن ۇنەمى جاريالاپ كەلەسىز. بۇل جولى باشقۇرتستانعا جولىڭىز ءتۇسىپتى. باۋىرلاس ەلدىڭ مۇراعاتىنان ەلگە قاتىستى تىڭ دۇنيە كەزدەستىرە الدىڭىز با؟ — بۇل ساپارىم جامان بولمادى. قانجىعامدا جاڭالىق كوپ. ءبىزدىڭ ەلگە دە قاتىستى تىڭ دەرەكتەرگە كەزىكتىم. ءسوزدى مىنادان باستاعىم كەلىپ تۇر. ءبىزدىڭ كەيبىر عالىمدار اشارشىلىقتا قازاق دالاسىندا 4 ملن-داي ادام قىرىلدى دەگەن مالىمەت ۇسىنادى. بۇل — ...

    Read More »

    عاسىرلارعا جالعاسقان جاڭساقتىق

    ەۆرازيا تاريحى تۋرالى كوپتەگەن كىتاپتار اۆتورى ل.ن.گۋميلەۆ 1960 جىلدارى جازعان ماقالاسىندا: «زاكانچيۆاەتسيا ترەتە ستولەتيە س تەح پور، كاك ۆوزنيكلا پروبلەما ناۋچنوگو يزۋچەنيا «مونگولسكوگو ۆوپروسا»، ا رەشەنيا نەت!»…كاكيم وبرازوم نەمنوگوچيسلەننىە مونگولى، كوتورىح بىلو چۋت بولشە پولۋميلليونا، موگلي زاحۆاتيت پولميرا! تۋت چتو-تو نە تاك. وچەۆيدنو، مى ۋپۋستيلي كاكوي-تو فاكتور». (ريتمى ەۆرازي»، م.2004. 128 بەت)دەگەن ەدى. شىنىندا دا، سوناۋ 1310 جىلى جازىلعان راشيد ...

    Read More »

    ورازاق سماعۇلوۆ، اكادەميك: قازاقستان ارحەولوگتارى تاريحقا جاڭالىق قوسا المايدى

    ءار حالىقتىڭ تاريحىن، تەگىن تانۋ ءۇشىن تاريح، ارحەولوگيا جانە فيزيكالىق انتروپولوگيا عىلىمدارىمەن قاتار، گەنەتيكا عىلىمىنىڭ دا بەرەرى مول. انتروپولوگيا باتىس ەلدەرىندە – گەرمانيا، فرانتسيا، انگليا جانە يتاليادا جەتىك دامىعان. ال يتالياداعى بولون اكادەمياسىنىڭ مۇشە-كوررەسپوندەنتىنە قابىلدانعان جالعىز قازاق بار. ول – قر ۇعا اكادەميگى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ورازاق سماعۇلوۆ. ءبىزدىڭ اڭگىمەمىز دە انتروپولوگيا، ارحەولوگيا ماسەلەسىنىڭ بۇگە-شىگەسىنە ارنالدى. – انتروپولوگيا عىلىمى ەلى­مىزدە ...

    Read More »

    «بەعازى كەشەنى» سىر ساقتاپ جاتقان قۇپيا ساندىق

    قاراعاندى وبلىسى ەۋرازيانىڭ كىندىك تۇسىندا جاتىر. ارقانىڭ بەلىندەگى قىزىلاراي-بەعازى تاۋلارىن باۋىرىنا تىلسىم سىر ساقتاپ جاتقان قۇپيا ساندىق دەپ باعالايمىز. 1946-1953 جىلدارى اكادەميك الكەي مارعۇلاننىڭ ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەرى بەعازى قورىمىنداعى قولا ءداۋىردىڭ قۇپيا سىرىن اقتاردى. عىلىمعا قازاقتىڭ ۇلى دالاسى وركەنيەت پەن مادەنيەتتىڭ وشاعى بولعان دەگەن جاڭالىق ەندى. سودان باستاپ بۇل ءوڭىر زەرتتەۋشى عالىمداردىڭ، زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ، تابيعات جاناشىلارى مەن ساياحاتشىلاردىڭ ارنايى ىزدەپ، ...

    Read More »

    كونە شاھارلار زيراتقا اينالىپ بارادى

    قازاق دالاسىنىڭ قۇپياسى تاۋسىلمايدى. ءاربىر توبەگە ءتىل بىتەدى. تۇرتە قالساڭىز، تالاي تىلسىم سىردىڭ كىلتى تابىلادى. بىراق ءبىز بۇگىن سونداي ىزگى ءىستى ءوز دەڭگەيىندە اتقارا الماي كەلەمىز. ونىڭ جاسىرىپ-جابارى جوق. مادەني مۇراعا قامقورلىق كورسەتەمىز دەيمىز. وكىنىشتىسى، قانشاما كونە شاھار، تاريحي دۇنيە جانە قۇندى جادىگەرلەر ءوز كەزەگىن كۇتىپ وتىر. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك نارسە، كەزىندە تۋعان توپىراقتاعى تالاي قۇندىلىققا قىرىن قاراپ، ولاردىڭ ...

    Read More »

    شوقان ءۋاليحانوۆ جانە «تاريحي راشيدي»

    وسى كۇندەرى ەگەمەندى قازاقستان جاعدايىندا مۇحامەد حايدار دۋعلاتيدى بىلمەيتىندەر گۋمانيتار عىلىمىن زەرتتەۋشىلەر اراسىندا جوق بولار دەپ ەسەپتەيمىز. م.دۋعلاتي ءحVى عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا وتكەن تۇركى حالىقتارىنان شىققان ءىرى تاريحشى  جانە  شىعىستانۋ عىلىمىنىڭ ءىرى وكىلى. سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا  ول تۋرالى از جازىلعان جوق، كوپتەگەن عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالاردىڭ تاقىرىبى بولدى. سوندىقتان وسىناۋ ۇلى تاريحشىنىڭ ءومىر جولى مەن ونىڭ ەڭبەكتەرىنە (مىسالى، «تاريحي راشيديگە») توقتالماس بۇرىن ...

    Read More »

    ورازاق سماعۇل، قر ۇعا اكادەميگى: حالقىمىزدىڭ 4 مىڭ جىلدىق تاريحىن الەم عالىمدارى مويىنداپ وتىر

    كەڭەس ۇكىمەتى داۋىرىندە عىلىمنىڭ گەنەتيكا، كيبەرنەتيكا سا­لالارى سەكىلدى انتروپولوگياعا دا قاتتى قىسىم جاسالعان. سونىڭ سالدارىنان، انتروپولوگيا دامىماي قالدى. ال، وسى سالانى بەتكە العان انتروپولوگتاردىڭ بارلىعى سول كەڭەس داۋىرىندە قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىرادى. ولار ستالين قايتىس بولعاننان كەيىن عانا اقتالىپ، راقىمشىلىقپەن كەيبىرى امان قالدى. – اعا، بۇگىندە «تاس لاقتىرساڭ، اكادەميككە تيەدى» دەپ جاتادى. بىراق سول عالىمداردىڭ ىشىندەگى انتروپولوگ-اكادەميك ءسىز جالعىزسىز. نەگە؟ – جالپى، ...

    Read More »

    تاريح تەلەارناسى اشىلسا…

    تاۋەلسىزدىك پەن مەملەكەتتىلىكتىڭ ءبىر دە بولسا بىرەگەي نىشانى – ءتول تاريحتىڭ بارى مەن جوعىن بۇرمالاۋسىز، بوياماسىز، تەك اقيقات بيىگىنەن زەردەلەۋ. مۇنداي تالاپتىڭ تاريحتى ءتۇزۋشى عىلىمعا دا، سۇرانىستى تۋىنداتۋشى تاۋەلسىزدىك پەن مەملەكەتتىلىككە دە بىردەي قاتىسى بار. وتكەننىڭ تاجىريبەسى مەن تاعىلىمى قانشالىقتى ءادىل زەرتتەلسە ءھام ناسيحاتتالسا، تاريحي ساناسى وڭ قالىپتاسقان حالىق بۇگىنگى ۇدەرىستىڭ سونشالىقتى بەلسەندى ءارى وسكەلەڭ سۋبەكتىسى بولا الادى ەكەن. دەمەك، ...

    Read More »