• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » تاريح (page 14)

    تاريح

    قىل قوبىز – كوك تۇرىكتىڭ كوزى مەن ءسوزى

    بۇگىنگە دەيىن كونە تۇرىك ءداۋىرىنىڭ مۋزىكالىق اسپاپتارى  تۋرالى ارحەولوگيالىق ايعاقتار بەلگىسىز بولىپ كەلگەن ەدى. قازىر سول بايىرعى زاماننىڭ ءان-كۇي ونەرىنىڭ تاريحي جادىگەرىنە كۋا بولىپ وتىرمىز. ول موڭعوليانىڭ حوۆد ايماعى، مانحان سۇمىنى جارگالانت حايرحان تاۋىنىڭ «ءومنوحين امان» دەگەن بايىرعى جارتاستاعى جەرلەۋ  ورنىنان  تابىلعان كونە تۇرىك ءداۋىرىنىڭ مۋزىكالىق اسپابى. تىپتەن، ول اسپاپتىڭ مويىن تۇسىندا كونە تۇرىك بىتىك ءماتىن جازىلعانى وتە سيرەك كەزدەسەتىن ...

    Read More »

    ۇلى جىبەك جولى

    سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ تاريحىن جاڭا كوزقاراسپەن زەرتتەۋ ماسەلەسى مەملەكەتتىك دارەجەدە قارالا باستادى. قازاقستان اۋماعىندا ءومىر سۇرگەن ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق تايپالار مەن حالىقتاردىڭ وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسى تاريحي سانا-سەزىمنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ باستاۋىن كورسەتەدى. ەۋرازيا تاريحىنداعى تاڭعاجايىپ قۇبىلىستاردىڭ ءبىرى – ۇلى جىبەك جولى – بۇل جول بويىنشا انتيكا جانە ورتا عاسىرلاردا ساۋدا قىتاي، ەۋرازيا دا­لالارى، ءۇندىستان، الدىڭعى ازيا مەن ەۋروپا: ۆيزانتيا، ۆەنەتسيا، يبەريا، سكانديناۆيا ...

    Read More »

    ەۋروپا ەدىل پاتشانى ءپىر تۇتادى

    3 ماۋسىم كۇنى دۇنيەجۇزىلىك اتتيلا كۇنى دەپ جاريالانعانىن بىلەسىز بە؟ وسى رەتتە ءبىز اتاقتى ەدىل پاتشانىڭ تاريحىن ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەگەن قاينار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى، اكادەميك ەرەنعايىپ وماروۆپەن اڭگىمەلەسكەن بولاتىنبىز. – اتاقتى اتتيلانىڭ اسكەرى سوناۋ فرانتسياعا دەيىن جەتكەن دەيدى؟ وسى راس پا؟ – 1996 جىلى فرانتسياعا جول ءتۇستى. سول كەزدە ءبىراز فرانتسۋز عالىمدارىمەن سويلەستىم. اتتيلانىڭ فرانتسياعا كەلگەنى، ...

    Read More »

    التايدىڭ قازىنالى قويناۋى قۇپياعا تولى

    حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسى قاتون-قاراعاي اۋدانىنداعى قاراقابا جازىعىندا ءۇش كۇنگە سوزىلعان «التاي – التىن بەسىك» حالىقارالىق ەكسپەديتسياسى ءوز جۇمىسىن اياقتادى. اتاقتى التاي تورىندە وتكەن القالى جيىنعا ازەربايجان، قىرعىزستان، تاتارستان، تۇركيا، موڭعوليا، قازاقستاننىڭ بەلگىلى تۇركىتانۋشى عالىمدارى، ارحەولوگيالىق ينستيتۋتتاردىڭ باسشىلارى مەن ءبىر توپ شەتەلدىك جانە جەرگىلىكتى باق وكىلدەرى قاتىسىپ، سەمينار بارىسىندا تۇركى الەمىنە ورتاق تاريحتى بىرلەسىپ زەرتتەۋ تۋرالى ويلار ...

    Read More »

    «التىن ادامنىڭ» ەسىمى كىم؟

    عالىمدار ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادامنىڭ» ەسىمىنە قاتىستى بولجام ايتتى. ءازىربايجان عالىمى زاۋر گاسانوۆ التىن كيىمدى ساق جاۋىنگەرىنىڭ ەسىمى سىڭلى بولۋى مۇمكىن دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. «التىن ادامدى» الماتى وبلىسىنداعى ەسىك قالاسىنىڭ سولتۇستىگىندەگى ەسىك وزەنىنىڭ سول جاق جاعالاۋىنداعى تەمىر داۋىرىنەن ساقتالعان ساق وباسىنان 1969 ارحەولوگ كەمەل اقىشەۆ تاپقان بولاتىن. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر بۇل ادامنىڭ ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى 5 – 4 عاسىرلاردا ءومىر ...

    Read More »

    جوڭعار مەن قازاقتى تۋىس دەۋ قيىن، بوتەن دەۋ – قاتە

    كەز-كەلگەن قىسىلتاياڭ شاقتا «وندىقتاردى» قۇراۋدان باستالاتىن شىڭعىسحان كەزىنەن قالىپتاسقان اسكەري جۇيە نەگىزىندە جۇپتارىن جازباي، شوعىرلانا قونىستانعان جوڭعاريا ويراتتارىنىڭ كوشىپ-قونعان ايماقتارى تومەندەگىدەي بولدى. تورعاۋىتتار مەن دۇربىتتەر جوڭعاريانىڭ سولتۇستىك اۋداندارىندا – ەرتىستىڭ جاعاسىندا موڭعول التايىندا، تارباعاتايدا كوشىپ ءجۇردى. چوروستاردىڭ يەلىگىندە ىلەنىڭ جوعارعى-ورتا اعىسى جانە اتالعان وزەنگە قۇياتىن ۇلكەندى-كىشىلى وزەندەردىڭ ساعالارىنداعى جەرلەر بولدى. ال ودان ارى شىعىسقا قارايعى جەرلەردى حوشاۋىتتارمەن 1701 جىلى ەدىل ...

    Read More »

    قىپشاقتار

    تامىرى تەرەڭ جاتقان تۇركى حالىقتارىنىڭ ءتول تاريحىندا دۇنيەنى دۇبىرلەتكەن قىپشاقتاردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. كونە تاريحىمىزدا نەبىر جارقىن بەتتەر قالدىرعان ەرلىگى ەرەن، ونەرى ءورىستى، مادەنيەتى ماۋەلى قىپشاقتار تالاي اۋىر كەزەڭدى باستاپ وتكەرىپ، دەشتى قىپشاق دالاسىنان بىرتىندەپ جىلىستاپ، جەرورتا تەڭىزىنە دەيىن جەتتى. ءۇش ءجۇز جىلداي مىسىردا ماملۇكتەر (قىپشاقتار) پاتشالىق قۇرعان كەزدەگى تۇران تۇلەگى مالىك زاھير بەيبارىس سۇلتانداي ۇلكەن تاريحي تۇلعا كەمدە-كەم كەزدەسەدى. ...

    Read More »

    رۋ تاريحىن زەرتتەمەي، ۇلت تاريحىن تۇگەندەۋ مۇمكىن ەمەس

    ساقتاردىڭ، عۇنداردىڭ، تۇركىلەردىڭ جانە وسى تۇركىلەردەن تاراعان بۇگىنگى تۇركى حالىقتارىنىڭ باسىنان كەشكەن تاريحتارى – بارىمىزگە ورتاق ءبىر عانا تاريح. بۇگىنگى قازاق حالقىنىڭ ۇلت بولىپ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى مەن العاشقى قازاق اتاۋىمەن قۇرىلعان مەملەكەت «قازاق حاندىعى» بولسا، ونىڭ زاڭدى جالعاسى – بۇگىنگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى. مىنا الماعايىپ ۋاقىتتا «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ءۇشىن تاريحي تامىرىمىزدىڭ تەرەڭدە ەكەنىن، «قازاق ەلىن» قۇراپ وتىرعان ۇلتتىڭ، قالابەردى بۇكىل ...

    Read More »

    ءتۇبى ءبىر تۇركىلەر

    قازىرگى تاڭدا اتى الەمگە ايگىلى عۇلاما عالىمداردى، قوعام مەن ونەر قايراتكەرلەرىن بەرگەن تۇركى جۇرتىنىڭ وزىندىك تۇرمىس-تىرشىلىگىنە، مادەنيەتى مەن بولمىس – ءبىتىمىنىڭ ەرەكشەلىگىنە قىزىعۋشىلىق ارتىپ وتىر. اتاۋلى تاريحي-ەتنوگرافيالىق انىقتامادا تۇركi حالىقتارى مەن ۇلىستارىنا ەتنوگرافيالىق سيپاتتاما بەرiلەدi. تۇركi تەكتەس حالىقتى اتالۋى، مەكەندەيتiن ەلدەرi، تارالعان تەرريتورياسى، جيىنتىق سانى، انتروپولوگيالىق كەسكiن-كەلبەتi، تاريحى، تiلi مەن ديالەكتiلەرi، ادەبيەتi مەن مۋزىكاسى، دiني نانىم-سەنiمi، ەتنوگەنەزi مەن ەتنيكالىق تاريحى، ...

    Read More »