• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Aıdarlar » Tarıh

    Tarıh

    Qojageldi-Ýań

    Aqsýatqa barar uly joldyń eki jaǵynda Qojageldi men Ýań zıraty jatady…. Býryl tartqan kún baýyryn tartyp, ózgeshe tús alypty. Bult bitken býlyǵyp, lyqsyp jetken áldebir qýatty shymyrlyp sezdirgendeı. Tarǵybataı baýyryn meken etken keń aýyl kóńil baǵyp, tynyp qalypty. Itteri de sabylyp úrip, sandalma abalaýdan ada sekildi. Salmaqty jurttyń oq boıy ozǵany, baq basy – Qojageldi. Osy aımaqty Qojageldi úıirli jylqysy, ...

    Read More »

    Ulylar da kórgen túsine sengen

     Abylaı hannyń túsi de búgingi kúnge Mirjaqyp Dýlatulynyń jazyp qaldyrǵan nusqasy boıynsha jetip otyr. Abylaı han jasy ulǵaıyp kele jatqan shaǵynda ata jurtym Buqarany alamyn dep, Úsh júzdiń ataqty batyrlaryn jıyp attandy. Eshkimnen beti qaıtpaı kelip, Túrkistanǵa óziniń bir balasyn, Shymkentke Ǵabdolrahman degen sartty hám Tashkentke Myrza Ahmet degen sartty hákim qoıyp, Samarqantqa qaraı júredi. Abylaı han Samarhant shaharynyń betindegi ...

    Read More »

    Dımash esimin oılap tapqan azamat kim

    «Birinshiden sonsha jyl el basqaryp otyryp, bireýge naqaqtan naqaq jala jaýyp, qııanatqa barǵan emespin, bireýden bir som para alǵan emespi, QOLYM TAZA! Ekinshiden, 1937-1938 jyldarǵy qaraly kúnderde, bozdaqtardy atyp jatqanda, bir qaǵazǵa qol qoıǵan emespin, ARYM TAZA! Úshinshiden, adamdardy ataǵa, rýǵa, júzge bólgen emespin, JÚZIM TAZA!» Bul qazaqtyń ór tulǵaly uldarynyń biri, kóp jyldar Qazaq KSR Úkimetiniń tóraǵasy, Qazaq KSR ...

    Read More »

    Mańǵyttar degenimiz kimder?

    «Mańǵyt» etnonımi XIV ǵasyrdan belgili bola bastaǵanyn bilemiz. Derekterde túrki tildes mańǵyt jurty Qazaqstan terrıtorııasynyń batys aımaǵynda, Oral aýmaǵy, Edil-Jaıyq, Astrahanmen shektesetin aýmaqtarda meken etken. Etnıkalyq-saıası qurylymy  noǵaı taıpalyq tarıhı birlestigimen qatar atalady. Tarıh sahnasynda kóriný kezeńi XIV-XV ǵasyrlar shamasy. Keıbir qujattarda mańǵyt jurtyn shyǵys aımaqtan (monǵol jerinen) kelgen, genelogııalyq jaǵynan monǵoldardan taratady. «Mańǵyt» etnonımin qarastyrǵan ǵalymdar ataýdy monǵoldyq tildik birlikke jatqyzyp ...

    Read More »

    Muzdaýan-Mergenbaı

    Asý bermes Muzdaýan. HH ǵasyrdyń basynda túsirilgen sýret (ǵumyrbaıandyq esse)   Mergenbaı Jamankózulynyń týǵanyna 135 jyl tolýyna oraı   Uly dalanyń eń bıik núktesi Han-Táńiri mańyndaǵy Muzdaýannyń qoınaýy tolǵan adam súıegi… Qysta sol Muzdaýannyń qar-muzy júzin jasyrǵan, jazda qasat qar jipsigende beti ashyq qalatyn kóp qańqa kimdiki? Ol – meniń babalarym, ol – meniń analarym… Babalarym men analarymdy ǵana emes, ...

    Read More »

    ATTILANYŃ AQPARATTYQ-PSIHOLOGIIaLYQ SOǴYSY

    «Ol búkil halyqtardy silkindirý úshin jaratylǵan er edi. Búkil elderge sumdyq bolyp tıdi, bárin de qaltyratyp jiberdi, ol týraly habardyń ózi qorqynyshty edi. Onyń júrgen júrisi mańǵaz, kózqarasy men qımyl qozǵalysy asa tektilikti kórsetedi. Soǵysty jaqsy kórgenimen tonaýshylyǵy az boldy, oı qabileti óte joǵary edi, suraýshyǵa qaıyrymdy, sengen adamyna óte meıirimdi». Bul V ǵasyrda ómir súrgen vızantııalyq tarıhshy jáne elshi ...

    Read More »

    Mysyr pıramıdalary: Qalanǵan ba? Álde, quıylǵan ba?

      (Rım men Spartaktan bastalyp Seıilbek Qyshqashevpen aıaqtalǵan hıkaıa) Bul hıkaıany baıan etpes buryn osynyń bárine sebep bolǵan, osy maqalany jazyp otyrǵan avtordyń dúnıeta­nymyna eleýli dárejede áser etken adamdy ústirtin bolsa da tanystyryp ótken durys shyǵar. … Men onymen 1977 jyly tanystym. Áskerden kelip QazPI-diń fılologııa fakýltetine túsip, birinshi kýrsty támámdap, ekinshi kýrsqa ótken kezim. Ol da áskerden kelip, osy ınstıtýttyń ...

    Read More »

    Analar týraly ańyzǵa bergisiz áńgime

      Ákemniń maǵan degen meıir-shapaǵaty bizdi qystalań ýaqyttan alyp shyqqan senim nury boldy. Muǵamıla Muhtarqyzy. Kópshilik Muhtar Áýezulyny  «Abaı joly» atty úlken shyǵarma jazǵan uly jazýshy dep biledi. Biraq jazýshynyń óz ómir joly da sondaı bir úlken romannyń júgi bolarlyqtaı kúrdeli bolǵanyn bile bermeıdi. «…1932 jyl bolatyn. Men abaqtyda jatqan ákem Muhtarǵa ádettegideı as-sýyn aparyp berýge jınaqtaldym. Ydys-aıaq jýyp jatqanymda ...

    Read More »