• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Тарих

    Тарих

    Түбі бір түркілер: Татарлар

    Татарлар – Ресей Федерациясының құрамындағы айырықша статусқа ие демократиялық құқықтың мемлекет саналатын Татарстан Республикасының байырғы халқы. Олар ерте кезден-ақ түркi тiлдес iрi этностың бiрiнен саналады. Тереңге тартқан телегей-теңiз тарихы бар, мәдениетi мен өнерiнiң мыңжылдық дәстүрi бар, намысшыл қыпшақ ұрпақтарының үлкен бiр бұтағы – осы татарлар. Ресейдiң барлық облысы мен өлкесiне тарай қоныстанған татарлар сан жағынан республикада орыстардан кейiнгi 2-орында тұр. ...

    Read More »

    Қарашай-малқар кімдер?

    Шіркін мына Кавказдағы қарашай – малқар халықтарының киімінде біздің қошқар мүйіздермен басқа оюлар қайдан жүр? Және бұлардың тілдері неге қазақ тіліне өте ұқсас? Тарихта қазақ пен қарашай – малқардың жақын қоныстанып отырған кезі бар ма? Сталин депортациясын айтпай – ақ қояйық, ол мерзім дәстүр алмасатын кез емес. Енді қай жерде кездестік біз бұлармен? 1253 жылы францискан монахы Гиом де Рубрук ...

    Read More »

    Қазақтың жақын бауыры ноғайлар

    Баяғыда, (15 – 16 ғасыр) парсының арап саяхатшысы ибн Рузбихан біздің оңтүстік өңірге келіп өз көргендерін хатқа түсіріп кеткен екен. Ол еңбек бізге “Бұхар қонағының жазбалары” деген атпен белгілі. Сонда ол былай дейді “Шыңғысханның үш жұрты бар, оның бірі Шәйбанидің өзбегі, екіншісі – жауынгер қазақ халқы, үшіншісі – маңғыттар еді” дейді, яғни маңғыттар билеген ноғайды айтқаны. Сосын бұл арап сол ...

    Read More »

    Қожагелді-Уаң

    Ақсуатқа барар ұлы жолдың екі жағында Қожагелді мен Уаң зираты жатады…. Бурыл тартқан күн бауырын тартып, өзгеше түс алыпты. Бұлт біткен булығып, лықсып жеткен әлдебір қуатты шымырлып сездіргендей. Тарғыбатай бауырын мекен еткен кең ауыл көңіл бағып, тынып қалыпты. Иттері де сабылып үріп, сандалма абалаудан ада секілді. Салмақты жұрттың оқ бойы озғаны, бақ басы – Қожагелді. Осы аймақты Қожагелді үйірлі жылқысы, ...

    Read More »

    Ұлылар да көрген түсіне сенген

     Абылай ханның түсі де бүгінгі күнге Міржақып Дулатұлының жазып қалдырған нұсқасы бойынша жетіп отыр. Абылай хан жасы ұлғайып келе жатқан шағында ата жұртым Бұқараны аламын деп, Үш жүздің атақты батырларын жиып аттанды. Ешкімнен беті қайтпай келіп, Түркістанға өзінің бір баласын, Шымкентке Ғабдолрахман деген сартты һәм Ташкентке Мырза Ахмет деген сартты хәкім қойып, Самарқантқа қарай жүреді. Абылай хан Самархант шаһарының бетіндегі ...

    Read More »

    Димаш есімін ойлап тапқан азамат кім

    «Біріншіден сонша жыл ел басқарып отырып, біреуге нақақтан нақақ жала жауып, қиянатқа барған емеспін, біреуден бір сом пара алған емеспі, ҚОЛЫМ ТАЗА! Екіншіден, 1937-1938 жылдарғы қаралы күндерде, боздақтарды атып жатқанда, бір қағазға қол қойған емеспін, АРЫМ ТАЗА! Үшіншіден, адамдарды атаға, руға, жүзге бөлген емеспін, ЖҮЗІМ ТАЗА!» Бұл қазақтың өр тұлғалы ұлдарының бірі, көп жылдар Қазақ КСР Үкіметінің төрағасы, Қазақ КСР ...

    Read More »

    Маңғыттар дегеніміз кімдер?

    «Маңғыт» этнонимі XIV ғасырдан белгілі бола бастағанын білеміз. Деректерде түркі тілдес маңғыт жұрты Қазақстан территориясының батыс аймағында, Орал аумағы, Еділ-Жайық, Астраханмен шектесетін аумақтарда мекен еткен. Этникалық-саяси құрылымы  ноғай тайпалық тарихи бірлестігімен қатар аталады. Тарих сахнасында көріну кезеңі XIV-XV ғасырлар шамасы. Кейбір құжаттарда маңғыт жұртын шығыс аймақтан (монғол жерінен) келген, генелогиялық жағынан монғолдардан таратады. «Маңғыт» этнонимін қарастырған ғалымдар атауды монғолдық тілдік бірлікке жатқызып ...

    Read More »

    Мұздауан-Мергенбай

    Асу бермес Мұздауан. ХХ ғасырдың басында түсірілген сурет (ғұмырбаяндық эссе)   Мергенбай Жаманкөзұлының туғанына 135 жыл толуына орай   Ұлы даланың ең биік нүктесі Хан-Тәңірі маңындағы Мұздауанның қойнауы толған адам сүйегі… Қыста сол Мұздауанның қар-мұзы жүзін жасырған, жазда қасат қар жіпсігенде беті ашық қалатын көп қаңқа кімдікі? Ол – менің бабаларым, ол – менің аналарым… Бабаларым мен аналарымды ғана емес, ...

    Read More »

    АТТИЛАНЫҢ АҚПАРАТТЫҚ-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ СОҒЫСЫ

    «Ол бүкіл халықтарды сілкіндіру үшін жаратылған ер еді. Бүкіл елдерге сұмдық болып тиді, бәрін де қалтыратып жіберді, ол туралы хабардың өзі қорқынышты еді. Оның жүрген жүрісі маңғаз, көзқарасы мен қимыл қозғалысы аса тектілікті көрсетеді. Соғысты жақсы көргенімен тонаушылығы аз болды, ой қабілеті өте жоғары еді, сұраушыға қайырымды, сенген адамына өте мейірімді». Бұл V ғасырда өмір сүрген византиялық тарихшы және елші ...

    Read More »