Home » Айдарлар » Салт-дәстүр (page 4)

Салт-дәстүр

Барымта, или как казахи справедливость восстанавливали

Барымта — старейший казахский закон. Так называется захват чужого скота, вещей, вообще чужой собственности за неуплаченный долг – калым или кун (қалың – выкуп за невесту, құн – выкуп за убийство). После примирения барымтованная возвращалась хозяевам. Среди казахов ходила пословица: «Жарлымен құда болғанша, баймен барымталас бол» («Чем с нищим быть в сватовстве, лучше быть с богатым в барымтовстве»). Понятие закона ...

Read More »

“Ұмытылып бара жатқан ұлттық ыдыстар”. Салтанат Өмірәлі қазақи бұйымдарды қалай жаңғыртып келеді?

“Ата-бабамыз ертеде қандай ыдыстарды қолданды?” деген сұрақтың жауабын Салтанат Өмірәлінің ұлттық бұйымдарды топтастырған сауда орнынан табарсыз. Жеті жыл бұрын құрылған “Ел-Мұра” серіктестігі қазақтың ұлттық бұйымдарын ел ішінде ғана емес, алыс-жақын шетелдерге де танытып келеді. Ертеде қазіргідей ыдыстар болмады. Зер салған жан болса, “қазақтар бұрын қандай ыдыс-аяқтарды қолданды?” деген сұрақ төңірегінде ойланған болар. Жауап белгілі: қазақ халқы ыдыстарының көбін теріден, ағаштан, ...

Read More »

Көнеден келген “Хан дойбы” – мемлекет басшыларының ойыны

Қай ғасырда болмасын қазақ Наурызда халық болып жиылып, мейрамды салтанатты түрде атап өткен. Халықты дәстүрінен, дінінен, тілінен айыру жолында түрлі қастық жасалса да ұлтымыздың ұлы құндылықтары жойылған жоқ. Ұлттық деген статусы бар қазақтың меншікті байлықтары бүгінгі қоғамда насихатталып, ұмытылуға айналғандары қайтадан жаңғырып жатыр. Ұмыт болған Шөген ойынын қалың қазақ арасында дәріптеу жайын тілге тиек еткен едік, бүгін кешегі қазақ тектілері ...

Read More »

Дәмді көженің құпиясы неде?

Наурыз – жыл басы, айналаның жаңару тұсы. Бұл кезде табиғат ұйқысынан оянып, үйдегі тіршілікке жан бітеді. Көктемгі мерекені жеті түрлі тағамнан әзірленетін көжесіз елестету мүмкін емес. Астана қаласы әкімдігі ресми сайтының тілшілері 93 жастағы әжей дайындаған мерекелік сусынның дәмін татып, оның көне де ерекше құрамын біліп қайтты. Әйнеш апаның шаңырағында Наурыз мерекесін ерекше қастерлейді. 93 жасар қарияның балалары, немерелері мен шөберелері ...

Read More »

Киіз үйдің қалай жасалатынын білеміз бе?

Көшпелі өмір салтына орай қазақ халқының негізгі баспанасы киіз үй болғаны белгілі. Ол бірнеше бөліктен тұрады: уық, кереге жəне шаңырақ. Қабырғасы керегеден құралады. Қанат дегеніміз – өзінше бір блок, керегелердің құрастырмасы. Қанат деп аталатыны – құстың қанаты секілді жайылады. Ал керегенің көрінісі латынның S қарпінің созылған түріне ұқсайды. Уық – кереге мен шаңырақты қосып тұрушы бөлік. Негізгі бөлігі – шаңырақ. ...

Read More »

Наурыз: Рысқұловтың бұйрығы мен Назарбаевтың жарлығы

Халық шаруашылық жетістіктері көрмесінде (ВДНХ, қазіргі – “Атакент”) өткен Алматы облысы күндері. Шебердің жұмысы. Фото авторы – В. Жолмұхамедов, 1988 жыл. (Сурет Қазақстан орталық мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбалар архивінен алынған) 1920 жылы Түркістан республикасы атқару комитетінің төрағасы Тұрар Рысқұлов “Наурыз” мерекесін тойлау туралы бұйрық шығарғанымен бұл мейрамды ресми түрде тойлау не себепті кейінге қалдырыла берді? Қазір дәстүрлі ресми мейрамдардың ...

Read More »

Әз-Наурыз – жаңару мен жаңғырудың бастауы

Осы жылдар ішінде ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұралары тізіміне енген ұлық мереке 2010 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарымен Наурыз – Халықаралық күні деп танылды. Шығыстың ортақ мерекесі ретінде мойындалған жыл басы тамыры бір, тарихы ортақ, тағдыры ұқсас түгел түркіні табыстырған береке-бірліктің құтты бастауына айналды.  Әз-мейрам биыл да жақсылықтармен басталды. Араға тоғыз жыл салып Астанада бас қосқан Орталық Азия мемлекеттерінің ...

Read More »

Наурыз – Ізгілік пен Игіліктің мерекесі

Шуақты көктемнің келгенін білдіретін наурыз – халқымыз үшін мерекелі һәм берекелі ай. Қыстан шығып, көңілі көлдей шалқыған көшпелі жұрттың тұрмысында ерекше орын алған ұлттық мейрамымыз осы айдың еншісінде. Ұлыстың ұлы күнінде жасалатын ұлттық әдет-ғұрыптардың ұрпаққа берер тәрбиесі мен тағылымы мол. Асыл дінімізбен үйлескен ұлттық мерекеміз адамзат баласын бауырмалдық пен татулыққа, мейірбандық пен достыққа үндейді. Жас­­қа жақсылық тілеу – жаса­мыс­тың мызғымас ...

Read More »

Дәстүрлі түрде Президенттің Наурыз көжесі де берілсе…

Осыдан  он бес жыл бұрын 1993 жылы сол кездегі «Өркен-Горизонт» газетіне, кейін 2009  жылы «Жас қазақ үні» газетіне «Елбасы Наурыз көже береді ме?» деген мақала жазып едім. Өткенде Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының «Егемен Қазақстан» газетінде Наурыз мерекесін жаңаша қалай өткізу керектігі туралы сүбелі сұхбаты шықты. Ел көңілінде жүрген ой болған соң, көпшілік бұл мақаланы қазір қызу талқылап жатыр. ...

Read More »