• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » دالا دانالىعى

    دالا دانالىعى

    شىڭعىس حاننىڭ بۇگىنگە جەتكەن وسيەتى

    قۇردىمعا كەتكەن كەڭەس ەلىنىڭ وكىمەتى 20 ميلليوننان استام ادامنىڭ ءومىرىن قيعان ەڭ اۋىر سوعىستىڭ وتىن جاققان ادولف گيتلەردى ەمەس، شىڭعىس حاندى الەمنىڭ ەڭ ز ۇلىم قولباسشىسى دەپ تانىتۋعا قولىنان كەلگەنىن ىستەپ باققانى بەلگىلى. مۇنىڭ سەبەبى بىرنەشە عاسىر بويى رەسەيدى بودان ەتكەن شىڭعىس حاننان وزىنشە ءوش الۋ بولعان شىعار. ادامزات تاريحىنداعى ەڭ تانىمال تۇلعالاردىڭ ءبىرى – شىڭعىس حان شىنىمەن جاۋىز بولدى ما، ...

    Read More »

    قۇرمانعازى. التى كۇي

    قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى (1806-1879) – كۇيشى. قازىرگى ورال وبلىسى جاڭاقالا اۋدانىنىڭ جيدەلى جەرىندە تۋعان. جاسىنان əن-كۇيگە əۋەستىگىمەن كوزگە تۇسەدى العاشقى ۇستازى ەل اراسىنا «حان بازار كۇيشىسى» اتانعان بولدى. ۇزاقتان بايجۇما، سوقىر ەسجان، شەركەش كۇيلەرىن ۇيرەنىپ، ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىن شىڭدادى. ەڭبەكشى بۇقارانىڭ باي فەودالدار مەن اۋىل ۇلىقتارىنا قارسى كۇرەسى قۇرمانعازى شىعارماشىلىعىنىڭ نەگىزگى وزەگىنە اينالدى. قۇرمانعازى قازاق اۋىلىنداعى تاپتىق قايشىلىقتاردىڭ جىگىن ەرتە اجىراتىپ، حالقىنىڭ ...

    Read More »

    ۇلىتاۋ – التى الاشتىڭ التىن قازىعى

    وسىدان ءۇش جىل بۇرىن بەلگىلى كاسىپكەر، ۇلتتىق قۇندىلىقتار جاناشىرى مارعۇلان سەيسەمباي «Nomad Explorer» دەگەن ەرەكشە جوبانى باستاعان بولاتىن. اتاۋلى جوبا قازاقستاننىڭ تابيعاتى تۇمسا جەرلەرى مەن تاريحي ورىندارىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان. بۇل جوبا قازاقتىڭ ءوز تامىرىن تانىپ، رۋحىن كوتەرىپ قانا قويماي، سىرتقى جانە ىشكى تۋريزم سەكتورىن دامىتۋعا دا وراسان زور پايدا اكەلەرى انىق. تابيعي كوركەم جانە تاريحي جەرلەرگە ناسيحات ەڭ العاش قاراعاندى ...

    Read More »

    حالىق كومپوزيتورى ۇكىلى ىبىراي /1860-1930/

    ۇكىلى ىبىراي قازاق مادەنيەتىنە ءوز ۇلەسىن قوستى، ونىڭ ءبىر عانا «گاككۋ» ءانى «قىز جىبەك» وپەراسىنىڭ ارقاۋى بولىپ، كۇلاشتىڭ ەسىمىن الەمگە پاش ەتكەنى بارشامىزعا بەلگىلى. ءانشى بار كوكشەتاۋدا تالاي ءىرى، ىبىراي توپ جارعاننىڭ و دا ءبىرى. قاڭباقشا قىز-بوزبالا قاعىپ الىپ، جايىلعان تالاي اسەم ءان مەن جىرى. ءوزى اقىن، ءان شىعارعىش، دومبىراشى، ساۋىقتىڭ جان دۋمانى، بولعان ءپىرى. اقىرىپ ارىستانداي ءان سالادى، ىبىراي ...

    Read More »

    ماعجاننىڭ ماسكەۋدەگى شاعارماشىلىعى…

    الاش قوزعالىسىنىڭ قايراتكەرى، اقىن، شەبەر اۋدارماشى، قازاق ادەبيەتىنىڭ جارىق جۇلدىزدارىنىڭ ءبىرى – ماعجان بەكەن ۇلى جۇماباەۆتىڭ بيىل تۋعانىنا 125 جىل تولادى. العاشقى  ساۋاتىن اۋىل مولداسىنان اشىپ، ءبىلىمىن قىزىلجار قالاسىنداعى مەدرەسەدەن جالعاستىرعان ماعجان 1910-1913 جىلدارى ۋفا قالاسىندا «عاليا» مەدرەسەسىندە ءبىلىم الادى.  1912 جىلى ونىڭ العاشقى «شولپان» اتتى ولەڭدەر جيناعى قازان قالاسىندا باسىلادى. 1913-1916 جىلدارى ومبىداعى مۇعالىمدەر سەمينارياسىندا وقىعان. ماعجان الاش ۇنىنە ءۇن ...

    Read More »

    ​تاينا كازاحسكوگو رودا

    ۆەسومىم ۆكلادوم ۆ رەاليزاتسيۋ پروگراممى «رۋحاني جاڭعىرۋ» ستالا كنيگا «پرويسحوجدەنيە كازاحسكوگو نارودا»، پرەزەنتاتسيا كوتوروي سوستويالاس ۆ استانە. ەە اۆتورى – ۆىدايۋششيسيا انتروپولوگ، اكادەميك ناتسيونالنوي اكادەمي ناۋك، چلەن-كوررەسپوندەنت بولونسكوي اكادەمي ناۋك، زاسلۋجەننىي دەياتەل ناۋكي ي تەحنيكي رك ورازاك يسماگۋلوۆ ي انتروپولوگ، ستارشي ناۋچنىي سوترۋدنيك وتدەلا ەتنولوگي ي انتروپولوگي ينستيتۋتا يستوري ي ەتنولوگي يم. ش. ۋاليحانوۆا ايناگۋل يسماگۋلوۆا. مونوگرافيا – رەزۋلتات منوگولەتنيح ...

    Read More »

    قازاقتىڭ ۇلى تۇلعاسى — اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ بولاشاق ۇرپاعىنا قالدىرعان “وسيەتى”

    1. قۇدايدان- قورىق، پەندەدەن – ۇيال: بالاڭ بالا بولسىن دەسەڭ وقىت، مال اياما! 2. اۋرۋدى جاراتقان قۇداي، بىراق اۋىرتقان قۇداي ەمەس. 3. قايعىسىزدىڭ ءبارى اساۋ. 4. ولەيىن دەپ ولمەيدى ولەرىك جان. 5. راسپەنەن تالاسپا. 6. ءبىر جەردە بىرگە جۇرسەڭ باسىن قوسىپ، ءبىرىڭنىڭ ءبىرىڭ سويلە ءسوزىن توسىپ. 7. ءبىر قايعىنى ويلاساڭ، ءجۇز قايعىنى قوزعايدى. 8. جۇرەكتەن قىزىق كەتكەندە، تاننەن قۋات كەتەدى. ...

    Read More »

    ات تەرگەۋدىڭ استارىندا ۇيات بار

    قازاق حالقىنىڭ كونەدەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرىندە «ات تەرگەۋ» دەيتىن وتە ماڭىزدى ادەپ بار. اتال­مىش ادەپتىڭ اۋەلگىسى ۇلىسقا، ەلگە، قاۋ­ىمعا، ەڭبەگى سىڭگەن قۇرمەتتى ادام­نىڭ اتىن تىكە اتاماي، جاناما ات قويىپ قادىرلەيدى. اتاپ ايتقاندا «قاجى اتا»، «بي اتا»، «باتىر اعا»، «ءاز انا» ت.ب. دەگەن سياقتى. مىسالى، اقىن-جىرشى جامبىل جاباەۆتى اۋىل-ايماق، ەل-جۇرتى اتىن اتاماي «ءتا­تە» دەپ اسپەتتەگەن. بۇل ءداستۇردىڭ اس­­تارىندا قازاقتىڭ ۇلكەندى سىيلاۋ، ...

    Read More »

    قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ەش جەردە جاريالانباعان حيكمەتتەرى تابىلدى

    وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ 100-گە جۋىق ەش جەردە جاريالانباعان حيكمەتتەرى تابىلدى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات. ءحVى عاسىرعا ءتان 475 بەتتىك قولجازبا سايرامدىق بەلگىلى تاريحشى، تۇران عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ميراحماد ميرحالدار ۇلىنىڭ قولجازبالار قورىندا ساقتالىپتى. قۇندى قولجازبا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جونىندەگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جوبالىق كەڭسەسى «رۋحاني قازىنا» كىشى باعدارلاماسى اياسىندا تابىلىپ وتىر. اتالعان كەڭسە كونە تاريحتان سىر شەرتەتىن ورتاعاسىرلىق قۇندى ...

    Read More »