• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Aıdarlar » Ata dástúrdi jalǵastyraıyq

    Ata dástúrdi jalǵastyraıyq

    Bastańǵy – jastardyń kóńil kóterý salty

    Qazaq dalasynda ómir súrý eshqashan ońaı bolmaǵan. Sondyqtan qıyn eńbek aýyrtpalyǵyn jeńildetý maqsatynda dem alyp kóńil kóterý maqsatynda túrli oıyn-saýyq oryn alatyn. Erler toǵyzqumalaq oıyna, qonaqqa barýdy, ań aýlaýdy jáne túrli saıystardy uıymdastyrýdy ádet etetken. Olar án shyrqap kúı oınaıtyn. Qoǵamnyń barlyq múshesi derlik dombyra oınaı alatyn bolǵan. Kóńil kóterýshe áńgime-dúken qurý da jatatyn. Áıelder jaǵy bolsa ádette ózderiniń kóńil ...

    Read More »

    Jaqsy adam bir aı qonaq bolsa da jarasady

    19 ǵasyrda qazaq dalasynda kóp jyldar ómir súrgen polıak halqynyń azattyǵy úshin kúresken revolıýıoner Adolf Ianýshkevıch, qazaqtardyń qonaqjaılylyǵyna tań qalyp, eger qazaqtardy ekvatordyń boıyna ornalastyrsa onda jerdi tegin aınalyp shyǵýǵa bolar edi dep jazǵan. «Qazaq» sóziniń maǵynasy «azat adam» ekeni belgili. Sonymen qatar «qonaqjaı adam» deýge de ábden bolady. Sebebi qazaqtar úshin qonaqty kútpeý qazaq bolýdan bas tartýmen teń. Qonaq ...

    Read More »

    Qyz kelse sypyrǵy tyǵylyp qalatyn qazaq salty

    Qazaqtarda: «Qyz kelse sypyrǵy tyǵylyp qalady» degen ázil-shyny aralas sóz bar. Turmysqa shyqqan qyz ata-anasynyń úıine kelgende qalaǵan nársesin alyp ketýge erikti. Degenmen, qyzdyń aıtqanyn oryndaý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda qyz aıaǵyn sozyp otyryp jylasa «endi kelmeımin» degeni. Biraq ta qazaqtar bundaı jaǵdaıǵa jetkizbeýge tyrysady. Sebebi qyzdyń qalaýy jazylmaǵan, biraq oryndalýy tıis zań. Qazaqtar qyzdaryn ókpeletkisi kelmeıtin halyq — sebebi qyz ...

    Read More »

    Kómbe. Kóktóbeniń kókjaly

    Qazaq táýelsizdik alǵaly shırek ǵasyrdan asty. Qıly taǵdyrly alashtyń tarıhy qaıta tarazylanyp, keńes dáýirinde tyıym salynǵan paraqtary jarııa etilip jatyr. Aqtara bilgen adamǵa jasyrylǵan kómbe kóp. Tek kiltin tabý qıyn, surqııa zaman kýágerleri kóz jumǵan, el ishinde aýyzdan aýyzǵa taraǵan áńgime úzik-julyq, suıylǵan, derek tapshy.  Áıtse de … Syrshyl Maǵjan aqyn: «Erlerdi umytsa de el, sel umytpas, Erlerdi umytsa da ...

    Read More »

    MEShITBAIDYŃ SURKIIGI

    Salt pen dástúrdiń biri – saıatshylyq Táýelsizdikke qol jetkizgennen keıingi jasalyp jatqan basty sharýalardyń biri – joǵaltqanymyzdy qaıta túgendeý. Sonyń biri – ulttyq tarıhymyzdyń aqtańdaq betterin qaıta qarap, qalpyna keltirý bolsa, ekinshisi – halyq sanasynan óship ketken jaqsylarymyz ben jaısańdarymyzdyń esimderin qaıtadan tiriltý. Úshinshisi – umytylyp ketken jer-sý, eldimkenderdiń tarıhı ataýlaryn qalpyna keltirý. Tórtinshisi – ulttyq taǵamdarymyzdy álemdik deńgeıde tanytý. ...

    Read More »

    Qazaqtyń bir óneri – quryqshylyq

    Keıingi jyldar ulttyq at sporty jan-jaqty damyp kele jatqanyn kórip júrmiz. Túrli qashyqtyqtaǵy báıge, aýdaryspaq, teńge ilý, qyz qýý sekildi halyqqa burynnan tanys at oıyny túrlerinen basqa, asaý úıretý de at sportynyń bir túri retinde qolǵa alynyp jatyr eken. Árıne, bunyń bári ultymyzǵa etene jaqyn, sonaý túrki zamanynan búginge jalǵasyp kele jatqan dástúrlerimiz. Qoldap, qýanǵannan basqa aıtarymyz joq. Sizderge áńgime ...

    Read More »

    Saýyn aıtý salty – nemese úlken jıyndarǵa qymyz jınaý

    Qazaq toılary men basqa da jıyndaryna árqashan kóp qonaq shaqyrylady. Burynǵy ǵasyrlarda toılar birneshe kúnge sozylatyn bolǵan. Ertegiler men batyrlar jyrlarynda «otyz kún oıyn, qyryq kún toıyn» degen sóz beker aıtylmaǵan. Bul kúnderi án shyrqalyp, kúı tartylyp, aıtystar ótkiziletin. Balýandar kúresi, at báıgesi taǵy basqa da saıystar ótkizilgen. Bundaı jıyndarǵa qonaqtar ózderiniń aqyn-aıtyskerlerin, kúıshi-ánshilerin, qara kúsh ıeleri men shabandozdaryn jáne ...

    Read More »

    «Uryn barý» qazaq ultynyń tárbıelik mańyzy tereń salty

    Quda túsý men toıdyń arasynda kúıeý jigit qalyńdyǵynyń aýylyna baratyn bolǵan. Buny qazaqta «Uryn barý» dep ataıdy. Osy salt týraly uly jazýshy Muhtar Áýezuly «Abaı joly» romanynda: «Abaıdyń bul kelisi uryn kelý dep, jyrtys sala kelý dep, keıde esik kóre kelý, qol ustaý dep te atalady. О́zge kelisterdeı emes, kúıeý bul joly, alǵashqy kúnderde talaı nársege kóndige bilý kerek. Sol ...

    Read More »

    Jylqysyz qazaq qazaq pa?

    Foto: Nurǵısa ELEÝBEK Qazaq – jylqy malyn jeti qazynanyń biri sanap, ony asa qaster tutqan halyq. Alaıda sol Qulagerimizdiń tuqymdary qaıda? Odan áridegi Alpamys, Qobylandy sekildi alyptarymyz mingen shabysy myqty jylqylarymyzdyń tuqymdary bar ma? Nege biz olardyń tuqymyn alyp, tekti qandy jylqylardy odan ári asyldandyryp, jetildirip otyrmaımyz? Jalpy, elimizde jylqy ındýstrııasyna qanshalyqty kóńil bólinip otyr? О́kinishtisi sol, búginde túrkimenniń aqaltekesine ...

    Read More »