• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » اتا ءداستۇردى جالعاستىرايىق

    اتا ءداستۇردى جالعاستىرايىق

    باستاڭعى – جاستاردىڭ كوڭىل كوتەرۋ سالتى

    قازاق دالاسىندا ءومىر ءسۇرۋ ەشقاشان وڭاي بولماعان. سوندىقتان قيىن ەڭبەك اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا دەم الىپ كوڭىل كوتەرۋ ماقساتىندا ءتۇرلى ويىن-ساۋىق ورىن الاتىن. ەرلەر توعىزقۇمالاق ويىنا، قوناققا بارۋدى، اڭ اۋلاۋدى جانە ءتۇرلى سايىستاردى ۇيىمداستىرۋدى ادەت ەتەتكەن. ولار ءان شىرقاپ كۇي وينايتىن. قوعامنىڭ بارلىق مۇشەسى دەرلىك دومبىرا ويناي الاتىن بولعان. كوڭىل كوتەرۋشە اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋ دا جاتاتىن. ايەلدەر جاعى بولسا ادەتتە وزدەرىنىڭ كوڭىل ...

    Read More »

    جاقسى ادام ءبىر اي قوناق بولسا دا جاراسادى

    19 عاسىردا قازاق دالاسىندا كوپ جىلدار ءومىر سۇرگەن پولياك حالقىنىڭ ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسكەن رەۆوليۋتسيونەر ادولف يانۋشكەۆيچ، قازاقتاردىڭ قوناقجايلىلىعىنا تاڭ قالىپ، ەگەر قازاقتاردى ەكۆاتوردىڭ بويىنا ورنالاستىرسا وندا جەردى تەگىن اينالىپ شىعۋعا بولار ەدى دەپ جازعان. «قازاق» ءسوزىنىڭ ماعىناسى «ازات ادام» ەكەنى بەلگىلى. سونىمەن قاتار «قوناقجاي ادام» دەۋگە دە ابدەن بولادى. سەبەبى قازاقتار ءۇشىن قوناقتى كۇتپەۋ قازاق بولۋدان باس تارتۋمەن تەڭ. قوناق ...

    Read More »

    قىز كەلسە سىپىرعى تىعىلىپ قالاتىن قازاق سالتى

    قازاقتاردا: «قىز كەلسە سىپىرعى تىعىلىپ قالادى» دەگەن ءازىل-شىنى ارالاس ءسوز بار. تۇرمىسقا شىققان قىز اتا-اناسىنىڭ ۇيىنە كەلگەندە قالاعان نارسەسىن الىپ كەتۋگە ەرىكتى. دەگەنمەن، قىزدىڭ ايتقانىن ورىنداۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا قىز اياعىن سوزىپ وتىرىپ جىلاسا «ەندى كەلمەيمىن» دەگەنى. بىراق تا قازاقتار بۇنداي جاعدايعا جەتكىزبەۋگە تىرىسادى. سەبەبى قىزدىڭ قالاۋى جازىلماعان، بىراق ورىندالۋى ءتيىس زاڭ. قازاقتار قىزدارىن وكپەلەتكىسى كەلمەيتىن حالىق — سەبەبى قىز ...

    Read More »

    كومبە. كوكتوبەنىڭ كوكجالى

    قازاق تاۋەلسىزدىك العالى شيرەك عاسىردان استى. قيلى تاعدىرلى الاشتىڭ تاريحى قايتا تارازىلانىپ، كەڭەس داۋىرىندە تىيىم سالىنعان پاراقتارى جاريا ەتىلىپ جاتىر. اقتارا بىلگەن ادامعا جاسىرىلعان كومبە كوپ. تەك كىلتىن تابۋ قيىن، سۇرقيا زامان كۋاگەرلەرى كوز جۇمعان، ەل ىشىندە اۋىزدان اۋىزعا تاراعان اڭگىمە ۇزىك-ج ۇلىق، سۇيىلعان، دەرەك تاپشى.  ايتسە دە … سىرشىل ماعجان اقىن: «ەرلەردى ۇمىتسا دە ەل، سەل ۇمىتپاس، ەرلەردى ۇمىتسا دا ...

    Read More »

    مەشىتبايدىڭ سۇركيىگى

    سالت پەن ءداستۇردىڭ ءبىرى – ساياتشىلىق تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىنگى جاسالىپ جاتقان باستى شارۋالاردىڭ ءبىرى – جوعالتقانىمىزدى قايتا تۇگەندەۋ. سونىڭ ءبىرى – ۇلتتىق تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرىن قايتا قاراپ، قالپىنا كەلتىرۋ بولسا، ەكىنشىسى – حالىق ساناسىنان ءوشىپ كەتكەن جاقسىلارىمىز بەن جايساڭدارىمىزدىڭ ەسىمدەرىن قايتادان ءتىرىلتۋ. ءۇشىنشىسى – ۇمىتىلىپ كەتكەن جەر-سۋ، ەلدىمكەندەردىڭ تاريحي اتاۋلارىن قالپىنا كەلتىرۋ. ءتورتىنشىسى – ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى الەمدىك دەڭگەيدە تانىتۋ. ...

    Read More »

    قازاقتىڭ ءبىر ونەرى – قۇرىقشىلىق

    كەيىنگى جىلدار ۇلتتىق ات سپورتى جان-جاقتى دامىپ كەلە جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. ءتۇرلى قاشىقتىقتاعى بايگە، اۋدارىسپاق، تەڭگە ءىلۋ، قىز قۋ سەكىلدى حالىققا بۇرىننان تانىس ات ويىنى تۇرلەرىنەن باسقا، اساۋ ۇيرەتۋ دە ات سپورتىنىڭ ءبىر ءتۇرى رەتىندە قولعا الىنىپ جاتىر ەكەن. ارينە، بۇنىڭ ءبارى ۇلتىمىزعا ەتەنە جاقىن، سوناۋ تۇركى زامانىنان بۇگىنگە جالعاسىپ كەلە جاتقان داستۇرلەرىمىز. قولداپ، قۋانعاننان باسقا ايتارىمىز جوق. سىزدەرگە اڭگىمە ...

    Read More »

    ساۋىن ايتۋ سالتى – نەمەسە ۇلكەن جيىندارعا قىمىز جيناۋ

    قازاق تويلارى مەن باسقا دا جيىندارىنا ارقاشان كوپ قوناق شاقىرىلادى. بۇرىنعى عاسىرلاردا تويلار بىرنەشە كۇنگە سوزىلاتىن بولعان. ەرتەگىلەر مەن باتىرلار جىرلارىندا «وتىز كۇن ويىن، قىرىق كۇن تويىن» دەگەن ءسوز بەكەر ايتىلماعان. بۇل كۇندەرى ءان شىرقالىپ، كۇي تارتىلىپ، ايتىستار وتكىزىلەتىن. بالۋاندار كۇرەسى، ات بايگەسى تاعى باسقا دا سايىستار وتكىزىلگەن. بۇنداي جيىندارعا قوناقتار وزدەرىنىڭ اقىن-ايتىسكەرلەرىن، كۇيشى-انشىلەرىن، قارا كۇش يەلەرى مەن شاباندوزدارىن جانە ...

    Read More »

    «ۇرىن بارۋ» قازاق ۇلتىنىڭ تاربيەلىك ماڭىزى تەرەڭ سالتى

    قۇدا ءتۇسۋ مەن تويدىڭ اراسىندا كۇيەۋ جىگىت قالىڭدىعىنىڭ اۋىلىنا باراتىن بولعان. بۇنى قازاقتا «ۇرىن بارۋ» دەپ اتايدى. وسى سالت تۋرالى ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەز ۇلى «اباي جولى» رومانىندا: «ابايدىڭ بۇل كەلىسى ۇرىن كەلۋ دەپ، جىرتىس سالا كەلۋ دەپ، كەيدە ەسىك كورە كەلۋ، قول ۇستاۋ دەپ تە اتالادى. وزگە كەلىستەردەي ەمەس، كۇيەۋ بۇل جولى، العاشقى كۇندەردە تالاي نارسەگە كوندىگە ءبىلۋ كەرەك. سول ...

    Read More »

    جىلقىسىز قازاق قازاق پا؟

    فوتو: نۇرعيسا ەلەۋبەك قازاق – جىلقى مالىن جەتى قازىنانىڭ ءبىرى ساناپ، ونى اسا قاستەر تۇتقان حالىق. الايدا سول قۇلاگەرىمىزدىڭ تۇقىمدارى قايدا؟ ودان ارىدەگى الپامىس، قوبىلاندى سەكىلدى الىپتارىمىز مىنگەن شابىسى مىقتى جىلقىلارىمىزدىڭ تۇقىمدارى بار ما؟ نەگە ءبىز ولاردىڭ تۇقىمىن الىپ، تەكتى قاندى جىلقىلاردى ودان ءارى اسىلداندىرىپ، جەتىلدىرىپ وتىرمايمىز؟ جالپى، ەلىمىزدە جىلقى يندۋسترياسىنا قانشالىقتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر؟ وكىنىشتىسى سول، بۇگىندە تۇركىمەننىڭ اقالتەكەسىنە ...

    Read More »