• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Жеті қазына (page 5)

    Жеті қазына

    Аңшылық ұмыт қалды, амал бар ма, Қансонарда джиппенен шығады аңға…

    Ит жүгіртіп, құс салған Алаш баласы бүгінде ата-бабадан еншілеп алған аңшылық дәстүрінен ажырап қалғандай. Cебебі қазіргі таңда  қыл құйрықты Қамбар атаның түлігін ерттеп мініп, тазы итін ертіп, қолына қыран қондырған қайырымды аңшыны шырақ алып іздесең де таба алмайтын деңгейге жеттік. Есесіне, «заманауи аңшылар» қатары көбейіп келеді бұл күні.Жалпы, аңшылық дәстүрі адамзат баласы пайда болған сонау ғасырлар қойнауында-ақ пайда болғаны рас. ...

    Read More »

    Қыран бүркіт неге азайып барады?

    Көгімізде қалықтаған бүркіт біздің қазаққа ежелден етене құстардың біріне айналған. Көне заманнан саятшылық өнерді жанына серік еткен бабалар оны бағалай білді. Айналаны ақ ұлпа қар жамылған уақытты қазекем қансонар дейді. Дәл осы шақта жүгірген аңға бүркіт салу адамға ерекше әсер етері даусыз. Дейміз-ау… Осындай көңілге көрікті ойды қонақ етер көріністің қазір өткен шаққа айналғаны өкінішті-ақ. Бүгінде саятшылық өнерді шағын ғана ...

    Read More »

    Қазақы төбетті сақтап қала алмау – қазаққа сын

    «Ит – жеті қазынаның бірі», «Ит – адамның досы» деп жиі айтып жатамыз. Ал осы иттің бүгінгі жағдайы мен жай-күйі, дәлірек айтсақ, өзіміздің қазақы төбеттер мен құмай тазылардың тұқымы жайлы ойланып көрдік пе? Жай шолып қарағанда аса толғандырарлық маңызды тақырып болмағанымен, бүгінге бұл мәселе қазақ қоғамын қатты алаңдатуы тиіс десек, қателеспеген болар едік. Олай дейтін себебіміз – қазіргі тұста қазақ­тың ...

    Read More »

    Жылқы десе жүгенін ала жүгіретін қазақ қазір ер-тұрманның қайда қалғанын да ұмытты

    Бір кездері ойшыл ба­ба­мыз Ғұмар Қараш: «Мал бағу үшін кең-байтақ жер ке­­рек», – де­ген екен. Аллаға шү­кір, Алтайдан Атырауға дейін ұшы-қиырсыз сайын дала со­зылып жатыр. Бірақ сол даланы төрт түлікке тол­ты­рып, үріп ішіп, шайқап тө­гіп, рахатын көріп отырған қа­­зақтың саны аз. Сиыр мен қойды былай қояйық, тұл­пар­ды таңдап, сәйгүлікті сәндеп мінген қазақ қазір жылқы десе жүгенін ала жүгірмейтін халде. Ала ...

    Read More »

    Қазақтың текті иттерінің тегін жоғалтып алмайық

    Қазақта «ит – опа, қатын – жапа» деген сөз бар. Осы сөздерден-ақ қазақтың дүниетанымында иттің алар орны ерекше екенін аңғару қиын емес. Яғни ит иесіне қайырымды болғандықтан, опасыздық жасамайтындықтан, қазақ итті опа санаған. Сондықтан да оны жеті қазынаның қатарына қосып, ерекше әспеттеген. Алайда бүгінде жеті қазынамыздың қадірін жете түсіне алмай жатқанымыз өкінішті. Соның ішінде қазақы төбет пен құмай тазымыздың сиреп ...

    Read More »

    Ат жалындағы мәдениет

    Жылқы — адамзат өркениетіндегі, әсіресе, дала өркениетіндегі дамудың жарқын да елеулі көрсеткіштерінің бірі деуге болады. Жылқыны қолға үйрете бастау көшпелі шаруашылық пен өркениет дамуының негізін қалады. Ежелгі дәуірлерде-ақ қазіргі Қазақстан аумағы жылқының қолға үйретілген мекені болғандығын зерттеу нәтижелері дәлелдейді. Солтүстік Қазақстандағы Ботай мәдениеті энеолит дәуіріне (б. з. б. 4 — 3-мыңжылдық), б.з.б. 2-мыңжылдығына, яғни орта қола дәуірінің Арқайым ескерткіштері және ...

    Read More »

    Жылқы және қазақ рухы

    Атам заманда қолға үйретіліп, адамзат баласының қажетіне жаратқан жылқы түлігі көшпенділердің ең қасиетті, ең қадірлі малы. Көшпенділерді жылқы малынсыз елестету мүмкін емес. Сондықтан да көшпенділер мен жылқы түлігі егіз ұғымдай қосарланып айтылған. Тіпті көшпенділер қауымын «аттылар әулеті» деп те бекерден бекер айта салмаса керек. Өйткені, ұланғайыр даланың, ұлан байтақ өлкенің ұлы тұрғындарының тыныс-тіршілігі, өмір-салты, өнер-білімі, әдет-ғұрпы, салт-санасы, салтанаты, бір сөзбен ...

    Read More »

    Қымыз қырық түрлі дертке ем, алайда оның қадір-қасиетін ұмытып барамыз

    Жалы желкенше желбіреп, жер тарпып, оқырына шапқан қылқұйрықтыларды жек көретін қазақ баласы бар ма? “Ер серігі – ат” деген ғой халқымыз. Алғаш рет атқа мінуді анама ілесіп “Ермен” ауылында тұратын жездем Башен Байдошовтың үйіне пішен шабуға барғанда үйренген едім. “Торы ат” деген жұп-жуас сүйкімді торы тақымыма тигенде қуанғаным есімде қалыпты. Маған бірден ұнады. Қазіргі шаруа қожалығының басшысы, сол кездегі бала, бөлем ...

    Read More »

    Тұлпар тұяғымен жазылған қазақ тарихы

    Кез келген кәсіби тарихшы белгілі бір тарихты жазуда алдымен осындай деректерді жеткілікті жинап, саралап алады. Бұл – жалпыға ортақ қағида. Өйткені тарихи еңбектердің сенімділігін көрсететін, ғылымилығын арттыратын фактор – оның қолданған тарихи деректерінің шынайылық деңгейінің жоғары болуында. Егер осы принципті мойындасақ, онда, осындай деректермен қатар, тірі деректерді немесе тірі куәгерлерді қоса қолдана отырып, кең көлемде жүйелі зерттеп жазған тарихи еңбектің ...

    Read More »