• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    باستى بەت » ايدارلار » تاريحى كونە، تامىرى تەرەڭ

    تاريحى كونە، تامىرى تەرەڭ

    درەۆنەتيۋركسكي يازىك بىل يازىكوم مەجناتسيونالنوگو وبششەنيا

    سەرەبريانايا چاشا يز يسسىكسكوگو كۋرگانا پرينادلەجالا نە «زولوتومۋ چەلوۆەكۋ»، ا «دەۆۋشكە-باتىرۋ». تاك سچيتاەت ۋچەنىي-تيۋركولوگ، دوكتور فيلولوگيچەسكيح ناۋك الەكساندر گاركاۆەتس. ك ەتومۋ ۆىۆودۋ ون پريشەل پوسلە پروچتەنيا نانەسەننوي نا چاشۋ رۋنيچەسكوي نادپيسي نا درەۆنەتيۋركسكوم يازىكە. تەكست وريگينالا «Qïz—er، ičiŋ، oqu—sünügü čezib، / köčü aŋsaġ» ۆ پەرەۆودە زۆۋچيت تاك: «دەۆا-گەروي، ۆىپەي، كوگدا مى، وتتوروچيۆ سترەلى ي كوپيا،  بۋدەم پومينات كوچەۆكۋ». كازاحي ۆوودۋشەۆيليس… ...

    تولىعىراق »

    ەۋروپاعا مادەنيەت اپارعان اتتيلا قالايشا جابايى بولادى؟

                                                               …ەرتە كۇندە وتتى كۇننەن گۋن تۋعان، وتتى گۋننەن وت بوپ ويناپ مەن تۋعام، –                     ماعجان جۋماباي. قازاق اقىنى.  قازاقتىڭ بابالارى ساق-سكيفتەر، عۇندار مەن بايىرعى تۇركىلەردىڭ قانداي بولعانى تۋرالى بۇرىنعى كەزدە جازىلعان ادەبيەتتەر از ەمەس. بايىرعى تاريحشىلاردىڭ جازبالارىن «گۋن»، «حۋن»، «ۋن» دەپ اتالاتىن، ساقتاردان كەيىن تاريح الاڭىنا شىققان عۇندار وزدەرىن ەش ۇمىتىلماستاي ءىز قالدىرعان.  «يسكۋسستۆو زاپادنوي ەۆروپى» (باتىس ...

    تولىعىراق »

    كەر زامان. كەتكەن ەسە

    قازاقستاندا «كىشى وكتيابر» رەۆوليۋتسياسىن جاساۋدى قولعا العان گولوششەكين وزىمبىلەرمەندىك ۇردا-جىق ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وزىنە قارسى تۇرا الاتىن ۇلت قايراتكەرلەرىن ساياسي بيلىكتەن ىعىستىرۋدى كوزدەدى بيلىك باسىنداعى ۇلتشىل قايراتكەرلەردەن س. قوجانوۆ ماسكەۋگە وقۋعا، س. سادۋاقاسوۆ تاشكەنتكە قازاق اعارتۋ ينستيتۋتىنا ديرەكتورلىققا، ن. نۇرماقوۆ ورتالىق باسقارۋ اپپاراتىنا سىپايى تۇردە «شىعارىپ سالىنعان» بولسا، ج. مىڭباەۆ، ى. مۇستامباەۆ، جانە ت.ب. كوپتەگەن ۇلت كوممۋنيستەرى ءبىر قىزمەتتەن ...

    تولىعىراق »

    شىڭعىس حاننىڭ جەرلەنگەن جەرى بەلگىلى

    ادامزات تاريحىنا ءوز ەسىمىن وشپەستەي ەتىپ جازىپ كەتكەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى شىڭعىس حان. ول تۋرالى ايتىلعان پىكىرلەردىڭ كوپتىگى سونشالىق، ءبىر-بىرىنە قايشى كەلىپ جاتاتىنى دا از ەمەس. دەگەنمەن بۇل تاريحي تۇلعا تۋرالى ءوز پىكىرىن بىلدىرۋشىلەردىڭ ويى كوبىنەسە شىڭعىس حان سوعىس جۇرگىزۋ كاسىبىن جەتە مەڭگەرگەندەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇر دەگەنگە سايادى. مىسالى، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ءوزىنىڭ قايتالانباس شايقاس ادىستەرىمەن اتى شىققان، باتىر اعامىز باۋىرجان ...

    تولىعىراق »

    اكادەميكتىڭ تاريحي تاعىلىمى

    سوۆەتتىك توتاليتارلىق قوعامنىڭ ىزعارلى كەزىندە-اق، كەڭەس اعا 38 جاسىندا تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى عىلىمي دارەجەسىن يەلەنگەن ەدى… تاريحتى جاسايتىن – تۇلعالار. ۇلتشىل تۇلعالاردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتى نەگىزىندە مەملەكەت ءىسى العا باسادى. مەملەكەتتىڭ ورگە باسۋى ەكونوميكالىق شارالاردان بۇرىن، ەڭ الدىمەن رۋحاني ىلگەرىلەۋگە تاۋەلدى ەكەندىگىنە ەشكىم دە قارسى ءۋاج ايتپاس. مەملەكەتتىڭ دامۋى سانا ەركىندىگىنە بايلانىستى. سانا ەركىندىگى ەلدىككە جەتەلەيدى. جاس بۋىندى عىلىم تابالدىرىعىنان ەركىن ...

    تولىعىراق »

    قازاقتى جويۋ جوباسى

    «ۇيلەنۋ تويىڭىز، ياكي تۋعان كۇنىڭىز مامىردىڭ 31-ءى كۇنىنە تۋرا تۇسسە، توي جاسايسىز با؟» وسىلاي ساۋالناما ۇيىمداستىرىپ ەك. جۇرتتىڭ ءبىرازى بەتىمە قارادى، كەيىنگىسى جۇلدىزناما اقتارىپ كەتتى. «ول كۇنى توي جاساساڭ، جامان بولا ما؟» دەپ شوشىپ جاتتى. ءجا، بۇل كۇن – قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى ەكەنىن ەشكىم ەسكەرمەدى. رەنجىپ قايتەمىز؟ 31-ءنشى مامىر ءبىز ءۇشىن كوپ كۇندەردىڭ ءبىرى سياقتى. ال جۋرناليستەردىڭ ءدال ...

    تولىعىراق »

    اشتىق جايلى ەستەلىكتەر: «ءبىر ءۇيىر جىلقىنى سايعا قاماپ، پۋلەمەتپەن قىرىپ سالدى!»

    اشتىق جايلى ەستەلىكتەر ەل اراسىندا وتە كوپ. ولاردىڭ اۋىر ءارى قاسىرەتتى ەكەنى سونشالىق، جۇرەكتى سىزداتىپ، كوزگە جاس اكەلەدى. سولاردىڭ بىرقاتارى مىنە مىنالار: رىسقۇلبەك اۋعانباي ۇلى: – تىكەلەي اشتىقتان ءبىزدىڭ اۋىلداعى سيقىم رۋىنىڭ اسان دەگەن اتاسىنان 70 ۇيدەن 1933 جىلدىڭ اياعىندا 8-اق ءتۇتىن قالدى. جۋالى اۋدانىنداعى الەكسەەۆكا، نەكراسوۆكا، كانتەميروۆكا، ۋسپەنوۆكا، بلاگوۆەششەنكا، كازەنكا، پەتروۆكا، زىكوۆكا، ەۆگەنەۆكا، تاعى باسقا تولىپ جاتقان ورىس ەلدى مەكەندەرى ...

    تولىعىراق »

    ءاليحان بايمەنوۆ: سۇتەمگەن بۇكىروۆ ەسىمى مۋزەيگە بەرىۋلى كەرەك

    «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جەزقازعان تاريحي-ارحەولوگيالىق مۋزەيىنىڭ 40 جىلدىق مەرەيتويىنا جانە استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق «كوكجيەگى كەمەل مۋزەيلەر» اتتى مۋزەيلەر فەستيۆالى ءوتتى.  فەستيۆالدىڭ اشىلۋ سالتاناتى  فەستيۆال شىمىلدىعى رەسپۋبليكالىق، حالىقارالىق سايىستاردىڭ جۇلدەگەرى «شالقىما» بي ءانسامبلىنىڭ «يريس گۇلدەرى» بيىمەن ءتۇرىلدى. جەزقازعان تاريحي-ارحەولوگيالىق مۋزەيىنىڭ الاڭىنا جۇرگىزۋشىلەر – ارمان كەنجەبەك پەن بالنۇر بەكتىباي شىعىپ، فەستيۆالدى باستادى. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن بۇل ...

    تولىعىراق »

    ۇلى ادامداردىڭ قىزىق داعدىلارى

    شىعارماشىل تۇلعالاردىڭ قىزىقتى ادەتتەرىنىڭ بار بولعانىنا قاتتى تاڭ قالۋدىڭ قاجەتى جوقتاي. بىراق، كەيبىرەۋلەرىن قىزىقتىراتىن نارسەلەر شىنىمەن باس شايقاتارلىق. ماسەلەن، شيللەردى شىرىگەن المانىڭ ءيسى شابىتتاندىراتىنىن ءبىلىپ پە ەدىڭىز؟ ال اگاتا كريستي تاعى ءبىر قىلمىستى جازىپ شىعۋ ءۇشىن توقتاماي الما جەگەن. اقىن ەرنست لەدەرەر اشىقتاۋ كوك سيامەن جاقسى قاعازعا عانا جازىپتى. ارينە، اقىن-جازۋشىلاردىڭ ونداي قاعاز بەن قالامساپقا اسا ءمان بەرۋى قالىپتى جايت ...

    تولىعىراق »