• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Басты бет » Айдарлар » Түріктану (страница 6)

    Түріктану

    Аттиланың ел басқару өнері

    Орталық Азия жерлерінен қазіргі Германияға дейін, Қара теңізден Балтық теңізіне дейінгі кең-байтақ аумақты бағындырып, Еуропа тарихында «Тәңір қамшысы» деген атпен қалған Батыс Ғұн империясының ұлы көсемі Аттила туралы аз жазылған жоқ. Алайда оның көпшілігінде оны «қанішер», «жауыз», «варвар», «басқыншы» ретінде суреттеу басым. V ғасырда өмір сүрген ғұн билеушісі Аттила (Еділ) бүкіл Еуропа халықтары мен патшаларының үрейін ұшырды. Ол Еуропаның ортасында ...

    Толығырақ »

    Халқымыздың тарихы жайлы жазба деректер

    Өткен жылы Қойшығара Салғараұлының «Ежелгі түріктер», «Ортағасырлық түріктер», «Шығыстағы түріктер» деп аталатын үш кітабын, биылғы жылы «Мыңғұл мен монғол және үш Шыңғысы» мен «Мөде хан» деген кинороманын оқып шықтым. Оның өзі айтқандай, «өмір бойы зерттеп, жазған-сызғандарының» дені осында екен. Шындығын айту керек, осының өзі – бір қаламгерге жетіп артылар, тіпті асып-төгілер еңбек.  Қойшыекеңді халқымыздың тарихын зерт­теген өзгелерден оқшауландырып тұр­ған тұсы – ...

    Толығырақ »

    Көне түркі өркениетінің өшпес іздері

    Екі мың жылдан астам тарихы бар көне Тараз қаласы ежелгі бабаларымыздың байырғы ескерткіштеріне бай өлке. Ортағасырлық ескерткіштерден Қарахан баба, Айша бибі, Бабаджа қатун, Тектұрмас кесенелері, Тараз, Ақыртас, Құлан, Баласағұн шаһарлары, сақ, ғұн, үйсін дәуірінің обалары және тағы басқа ерте дәуірдегі ескерткіштер мұнда көптеп кездеседі. Осынау тарихи қалада Тараз инновациялық-гуманитарлық университет ректоры Ерболат Саурықовтың бастамашылдығымен «Жаһандану дәуіріндегі түркі өркениеті: мыңжылдықтар сабақтастығы» ...

    Толығырақ »

    Таңбамызды танып болдық па?

    Халықтың рухани өсу деңгейі жазу-сызуыменде өлшенеді десек, қадым замандарда әріпті тасқа шапқымен ойып, мал терісіне темірмен қарып жазған көңілі жүйрік бұрынғы ата-бабаларымыз соңына аз мұра қалдырмаған ғой. Сөз жоқ, осы ұшан-теңіз мәдени байлықтың туу төркініне сырын білу шаң басқан тарихымыздың «ақтаңдақ» беттерінің бір парасын анықтауға себі тиері  анық. Осындай орайда, еліміздің бағзы тіршілігінен, рухани өмірінің әр кезеңінен кеңінен мағлұмат берер ...

    Толығырақ »

    Орыс тіліндегі түркі сөздерінің сыры

    Бүгінде орыс тіліндегі көптеген сөздердің өзі түркі сөздерінен бастау алатынын көпшілік біле бермеуі де мүмкін. Осы мәселеге түрколог ғалымдар, лингвистер терең мән беріп, түркітектес халықтардың сөздері орыс тілінде кең қолданыс тапқанын дәлелдеген. 2008-2012 жылдары «Ғасырларға жалғасқан жаңсақтық» атты кітабымды жазу барысында КСРО ҒА Тіл білімі институты шығарған (Ленинград., Наука,1969 ж.) «Древнетюркский словарь» және «Сравнительный словарь тунгусо-маньчжурских языков» (1975 ж.)  жинақтарына ...

    Толығырақ »

    Жер — отырықшылардың, көшпелілер жердің тағдырын белгілеген

    Нұрлан КЕНЖЕАХМЕТ, Бонн университеті, Шығыстану институтының (Германия) профессоры,тарих ғылымдарының докторы Неге де болса көзқарасы еркін, ешкімнің пікіріне жалтақтамайтын, тарих ғылымындағы нақты өз саласынан басқа тараптағы сұрақтарға кесім айтпайтын (дәлелі болса да) жас профессор көп тұста «бұл менің жеке пікірім» деп сөйлеп отырды. Өзі бір сынап өткен біздегі про­фес­сорлық «тәкаппарлықты» бойына жұқтырмағаны көрініп тұр. «Адамға деген басты құрмет – оның білімі мен ...

    Толығырақ »

    Ноғай елі: Ұлыдан ұрпақ, тектіден тұяқ қалады

    I. ТАРИХ ТЕГІНЕ ЖЕТЕЛЕЙДІ Қазақ халқы тарихында Ноғайлы заманының, Ноғай елінің алатын орны ерекше. Оның себебі көп. Біріншіден, Ноғайлы кезеңі қазақ халқының Ақ Орда мен Көк Ордадан кейінгі дәуірдегі, әрі ұлт ретінде қа­лыптасуындағы маңызды кезең болатын. Қазақ-ноғай арасындағы қатынас үздіксіз XV-XVIII ғасырдың 30-шы жылдарына дейін жүрді. Тек 1620-1630 жылдары торғауыт-қалмақтың орыс әкімшілігінің кө­ме­гімен Еділ мен Жайық, Ақ Қобан (оны орыстар ...

    Толығырақ »

    Шыңғыс хан ордасы қай тілде сөйлеген?

    Бұдан бұрын да Шыңғысхан тақырыбына арнап әртүрлі басылымдарда бірнеше мақала жариялағаным көпшілік оқырманға мәлім болса керек-ті. Сондағы көтерілген мәселенің бірі – Шыңғыс хан ордасы қай тілде сөйлеген, мемлекеттің ресми тілі қайсы тіл еді деген төңіректе болған-ды. Өйткені, халық тарихын зерттеуде этнолингвистиканың алатын орны ерекше. Адамзат тарихында айтулы терең із қалдырғанымен, замандас тарихшылары әртүрлі атап, әртүрлі сипаттағандықтан, олардың анық кім екені ...

    Толығырақ »

    «Қайран, менің қырларым…» немесе Салауат жырларындағы күрескерлік рух туралы

    Туысқан түркі халықтарының әдеби мұраларындағы поэтикалық ерекшеліктерді арнайы зерттеу нысанына алып қарастыру – аса өзекті мәселе. Бұған дейінгі өткен мыңжылдықтар бойы қалыптасу, даму кезеңдерінің барлық өткелдерінен өтіп келе жатқан түркі халықтарының фольклоры мен әдебиеті мұраларын қазіргі заманғы өркениеті талаптарына сәйкес ғылыми-зерттеулер мен көркем шығармалар арқауына алып қарастырудың маңыздылығы айқын. ХІХ ғасырдың 90-жылдарында түркі халықтары мемлекеттерінің демократиялық даму жолына түскен жаңа ...

    Толығырақ »