• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Түріктану (page 5)

    Түріктану

    Шырша мерекесінің түп-төркіні түркілерден басталған

    Жер-ана ақ көрпесін қымтанып, үскірік аяз дала кезіп, періштенің қауырсынындай ақ ұлпа қар көктен жауған тұста «Жаңа жыл келді» деп қуанатымыз бар. Қоғам тарапы әртүрлі сын айтқанымен, жеме-жемге келгенде, Жаңа жылды дәстүрлі төл мерекедей төрге оздырып, осыдан он шақты күн бұрын ғана күпі кигізген Аяз атаға қалай шекпен жауып жібергенін аңғармай қалады. Арамызда беті нарттай қызарған Санта Клаус пен үріп ...

    Read More »

    Ескерткіш тілі – ғасырлар үні

    Қазақ тілінің тарихи танымындағы орта ғасыр ескерткіштерінің рөлі мен маңызы  («Китаб – мухаддима» мәтіні негізінде)   Әр кезеңдерде зерттеушілердің тарапынан қызығушылық тудырып келе жатқан түркі тілдері,  соның ішінде қазақ тілінің қалыптасуы, даму жолдарының өзіндік заңдылықтары, ұлттық дүние танымды қалыптастырудағы белсенді қызметі бүгінгі ғасырлар тоғысында зерттеудің  ерекше тәсілдерімен қоса, ұлттық таным мен болмыстың тарихи күре тамырын одан әрі  зерттеуді қажет етеді. ...

    Read More »

    Лақай – түркінің бір бұтағы

    Өткен жылдардың бірінде Еуразия ұлттық университеті Ақселеу Сейдімбек ағамыздың 70 жылдығына арнап «Ақселеу Сейдімбек: ғылыми мұрасы және тәуелсіздік» атты халықаралық конференцияны өткізді. Негізгі тақырып Ақаңның өмірінің соңында жазған кітабы «Қазақтың ауызша  тарихы» туралы болды.  Осы үлкен ғылыми жиынға Насриддин Назаров есімді лақай ғалымы келді. Тәжікстанда туған, қазір Өзбекстанда тұратын Ресей азаматы. Лақай – домбыра тартатын, жылқы етін жейтін, кешеге дейін ...

    Read More »

    Таңбалы тастарға жойылу қаупі төніп тұр

    Ата-балаларымыз тағылымын, дүниетанымын тасқа қашап жазып қалдырған емес пе?! Арғы аталарымыздың қолының таңбасы қалған Алматы облысындағы Таңбалы тасқа барып қайтуды көптен бері ойға алып жүрген едік. Жуырда соның сәті түсті. Виталий және Ирина Хромец есімді ерлі-зайыпты дінтанушы (Киев университетінің дәріскерлері) ғалымдарды жеке көлігімізбен Таңбалы тасқа алып барып қайтуға ұсыныс жасалғанда ойланып-толғанып жатпастан-ақ бірден келісімімізді бердік. Ал жолбасшылыққа ұстазымыз, түркітанушы ғалым ...

    Read More »

    Шумерлер түркілердің атасы ма?

    XIX ғасырдың соңғы ширегінде Тигр және Евфрат (Қос өзен) өзендерінің бойында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде ежелгі ескі қалалардың орны ашылып, әлемге «Шумер өркениеті» деген жаңа мәдениет белгілі болды. Адамзат баласының ғасырлар бойы жинақтаған мол мәдени мұраларына қомақты үлес қосқан, дүниежүзілік өркениеттің тағы бір бастауына айналған бұл жаңа мәдениеттің аты аңызға айналды, адамзат қауымының «фәлсафалық мәйегі», ілгерілеу мен дамудың қайнар ...

    Read More »

    Тарихты түгендеу Таңбалыдан тамыр тартуы тиіс

    Алматы облысы Жамбыл ауданындағы «Таңбалы» мемлекеттік тарихи-мәдени және табиғи қорық-мұража­йының БҰҰ-ның Білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымының (ЮНЕСКО) Бүкіл­әлемдік мұралар тізіміне кіргеніне 2014 жылы 10 жыл толмақ. Орталық Азия аума­ғындағы жартастағы сурет өнері бойынша Бүкіл­әлемдік мұралар тізіміне бірін­ші боп кірген қорық-мұра­жайдың алғашқы мерей­тойы қарсаңында қазақ мәде­ние­тінің жанашырлары үшін зор қуанышты хабар естілді. ҚР Төтенше жағдайлар министрлігінің полигоны орналасқан Iле өзенінің ...

    Read More »

    Қазақ – киіз үйлі арбалылар деген сөз

    Тарихи зерттеулерде этнонимдердің этимологиясы  яғни этностар мен ұлыстардың  атауларының шығу тегінің  түп төркіні  күрделі зерттеулердің бірі.  Алайда, шешілмейтін де мәселелер жоқ емес. Әрбір зерттеуші өз уәждерін айтса да, ортақ пікір әлі де жоқ. Оған  үзілді-кесілді жауап бере алатындай тарихи деректердің аздығы кедергі болып тұр. Қазақ сөзінің төркіні  жайында көптеген болжамдар, пікірлер бар.  Қазірге дейін белгілі болған VI-IX ғасырлардың  көне түрік ...

    Read More »

    Кетбұғының соңғы жорығы

    «Сендер, беттері былғарымен қапталған жалпақ қалқанға ұқсас қысық көз қауыммен соғыспайынша Қиямет – Махшар күні келмейді. Тағы да сендер, киіз етік пен киіз байпақ киген қауыммен соғыспайынша Қиямет – Махшар күні келмейді». Хадистен «Бүгінде әлемде көшпелі халықтарға орын жоқ, оның үстіне оларды қолдан келгенше, барлық амалды пайдаланып отырықшы өмірге көндіріп жатыр, сондықтан «доңғалақтың тоқтайтын кезі» де алыс емес. Осылайша дәуірдің ...

    Read More »

    Ахмет Аляз: Анадолыдан Анкараға дейін…

    Бүткіл Еуропаны билеген көк түріктердің құдіреті неде? «Сұлтан Сүлеймен» сериалының шындығы қайсы? Ататүрік аңсаған азаттықтың бастауы не? Белгілі журналист, қоғам қайраткері Ахмет Аляз мырзамен әңгімемізге сонау Осман империясының тарихы мен бүгінгі Түркияның қалыптасу кезеңі арқау болған еді.  – Кешегі Осман империясынан бүгінгі Түркия мемлекетіне дейінгі кезең қалай қалыптасты? Не өзгерді? Түрік мемлекеті осы уақыт аралығында не жоғалтты? – Түріктер алғаш рет ...

    Read More »