• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Түріктану (page 3)

    Түріктану

    «Turkish Airlines» компаниясы саяхатқа шақырады

    Жуырда Стамбұл қаласында әлемнің 18 мемлекетінен 120-дан астам журналистер бас қосты. Шараның мақсаты – Turkish Airlines компаниясының қызмет сапасымен танысу, сондай-ақ, Стамбұлдың тарихи және көркем орындарын насихаттау. Бізді Turkish Airlines компаниясының Алматыдағы филиалының маркетинг және сату бөлімінің менеджері Жібек Қамшыбаева бастап барды. Алматыдан бес кісі (Жібек, Ирина, Дана, Еркебұлан және осы жолдардың авторы) болып шықтық. Мен «Түркі әлемі» газетінің атынан ...

    Read More »

    Орыс тілі көне түрік тілі ме?

    Жуырда  белгілі  қоғам және өнер қайраткері Хасен Қожа-Ахмет (Қожа-Түрк) «Русский язык древнетюркский?» деген кітабын аяқтады. Бұл еңбегінде ол славян халықтарының тілдік тамыры көне түрк тілінен бастау алатынын КСРО  ҒА шығарған «Көнетүрк сөздігі» (Древнетюркский словарь), «Тұңғұс-манжұр тілдерінің салыстырмалы сөздігі» (Сравнительный словарь тунгусо-маньчжурских языков) басылымдары бойынша  дәлелдейді. Оның бұл зерттеу кітабы қазақ (түрк) тілінің қадірін арттыруға елеулі үлес қосады деп ойлаймыз.     «Ұлт.кз»  Орыс халқының ...

    Read More »

    Көне түркі ғұрыптық кешені зерттелуде

    Түркі академиясы халықаралық ұйымының (TWESCO) бастамасымен Моңғолиядағы көне түркілердің «Шивээт улаан» ғұрыптық кешенінде басталған археологиялық қазба жұмыстары жалғасуда. Бұл – Моңғолия Ұлттық ғылым академиясы жанындағы Тарих және археология институтымен бірлесіп жүзеге асқан жоба. Шілде айының басында TWESCO басшы­лы­ғындағы жоба аясында белгілі моңғол археологы Д.Цэвэндорж бен қазақ­стандық түркітанушы-ғалым Н.Бәзіл­­хан­ның жетек­шілігімен басталған қаз­ба жұ­­мыс­тары бүгінде Шивээт улаанның негізгі алаңында жү­ріп жатыр. Мәңгітас ...

    Read More »

    Түркілердің дәстүрлі дiни сенімі

    Сыртқы факторлардан бейтараптықтың сақталу кезеңінде түркілердің дәстүрлі наным-сенімдердің дамуымен түркілер құрған мемлекеттілігінің де дамуы қатар жүрді. Рулық-қауымдық құрылымның салтанат құрып тұрған кезеңінде діни наным-сенімдер де қарапайым болды. Адамзаттың табиғатпен қарым-қатынасының үйлесімділігінің міндеттілігі жағдайында түркі діні табиғатпен астасып жатты. Өйткені, қауымдасып өміp сүретін адамдар ушін ең басты мәселе табиғатпен ымыраға келу болды. Уақыт өте келе адамдар әлемнің тек адам мен табиғаттан ...

    Read More »

    Айжарық

    Өркениеттің ұлы дәнекері және айқын дәлелі – көркем сөздегі көшпелі сюжет, қазақы мәнердегі «қыдырма сюжет» (А.Байтұрсынов) болып табылады. Ол – Шығыстағы жапон мен күнбатыстағы Румның арасындағы ұлан кеңістіктің арасын ғана жалғастырып, бір-бірін көрмек түгілі атын естімеген ұлт пен ұлыстың рухани құндылықтарынан бір біріне мағлұмдар етті. Руханияттар үндестігінің сенімді әрі тұрақты желісі – Ұлы Жібек жолы, бүгінгі күнгі интернеттің міндетін атқарды. ...

    Read More »

    Түркі әлемі. Дін мен дүниетаным.

    Ұзақ уақыттар бойы ортағасырлық түркі мемлекеттеріндегі саяси жүйеге ұстын болған дәстүрлі дүниетанымның қай санаға жататындығы ғылыми ортада өткip талас тудырып келеді. Мысалы, қазақ зерттеушісі С. Ақатаев «дінмен тығыз байланысқа ие түркілердің дәстүрлі дүниетанымының идеялық платформасы жоғарғы Жаратушыға сенуге тартылады. Бірақ  онда халық дүниетанымының қалыптасуы мен дамуына әртүрлі наным мен көне діни табынулар үлкен рөл атқарғанымен, діннің негізгі белгілері мен қалыптары ...

    Read More »

    Аңыз жайындағы аңыз немесе ауызекі мәдениеттің пайда болуы турасында бір-екі толғам

        ЕСКІ АҚЫЛДЫҢ ПАЙДАСЫ Бұл 1966 жылы болған оқиға еді. Осының алдында ғана қазіргі Шығыс Қазақстан, бұрынғы Семей облысының Аякөз ауданы айналдырылған, Шұбартау деген жаңа әкімшілік нысан пайда болған. Сол жылдары Тельман Құсатаев деген адам біздің ауылымызға директор болып келді. Керемет іскер басшы еді. Аз жылдың ішінде біздің ауылымыз миллионер совхозға айналды. Міне, осы 1966-шы жылқы жылы ерте көктемнің ...

    Read More »

    Ерте Түркі мемлекеттілігіндегі дүниетаным негіздері

    Зерттешілердің пайымдауынша, «дүниетаным» дегеніміз – әлеуметтік субъекті, яғни қоғамның өзін-өзі тануға  талпынысы  немесе өзін-өзі тану формасы.  Дүниетаным ұжымдық көзқарас пен адамның жеке тәжірибесі мен пайымдауы емес. Әрине, дәстүрлі қоғамдардағы дүниетаным мазмұнын қалыптастыруда ерекше социомәдени статуска ие адамдар идеялар жасаушылар болды. Бipaқ, олардың қабілеттері социум дүниетанымы тек егер қоғамның даму үрдісіне қарама-қайшы келмеген жағдайда ғана байытты [2, 20-6]. Қоғамдағы саяси-әлеуметтік өзгерістерге ...

    Read More »

     «Сүйінбике атым, тегім ноғай…»

    Сүйінбике (1515-1557)-Ноғай Ордасын құрған Едіге бидің бесінші ұрпағы, «мырзалардың мырзасы», «сұлтандардың сұлтаны» атанған – Жүсіп мырзаның қызы. Арғы атасының да, қызының да есімдері орта ғасырлардағы ноғайлар мен қазан татарларының ғана емес, Ресей тарихында да танылған. Орта ғасырлық Ноғай ордасы Қазақ хандығынан 60-70 жылдай бұрын қалыптасады. Турасын айтсақ, Ноғай ордасы-Алтын орданың қарашаңырағын ұстап қалған ел болатын. XV-XVI ғасырда ноғай елі Сыр бойы, ...

    Read More »