• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    باستى بەت » ايدارلار » تۇرىكتانۋ

    تۇرىكتانۋ

    سۇلتان بايبارىس تۋرالى ءسىز بىلمەيتىن دەرەكتەر

    تاريحتان بەلگىلى قازاقتار بۇرىن ساق، سكيف، عۇن دەپ اتالىپ، مىڭداعان جىلدار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان وتانسۇيگىشتىگىمەن بەلگىلى حالىق. سوناۋ باعزى زاماندا ەلىن شابۋعا كەلگەن پارسى پاتشاسىنىڭ جاۋشىسىنا ساق ەلىنىڭ باسشىسى يدانفيرس: «پاتشاڭا ايتىپ بار، ەگەر مەنىمەن سوعىسقىسى كەلسە ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز جاتقان قورىمدارعا قولىن تيگىزىپ كورسىن، سوندا ءبىزدىڭ قالاي سوعىساتىنىمىزدى كورەدى» دەپ جاۋاپ بەرگەن. اقىرىندا ويلاعانى ىسكە اسپاعان پارسى پاتشاسى ەلىنە ...

    تولىعىراق »

    وراز ساپاشەۆ: قازاق حالقىن بىلمەيتىندەر ونى سەن ارقىلى تانيدى

    ول قازاقستاننىڭ شىعىس توپىراعىندا تۋىپ، التاي تاۋىنىڭ ەتەگىندە ەر جەتكەن. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتە وقىپ، ارتىنشا ونى كولەمدى زەرتتەۋ ەڭبەگىنە ارقاۋ قىلعان. الاتاۋ باۋرايىندا ءبىلىمىن ودان ءارى ۇشتاپ، تۇركى تىلدەرىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن تاريحىنا جان-جاقتى كوز جۇگىرتكەن. قازىر جيعان-تەرگەنىن، كورگەن بىلگەنىن شەتەل ستۋدەنتتەرىنە ۇيرەتىپ، ولاردىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋىنە ىقپال ەتىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز – ستامبۋل ۋنيۆەرسيتەتى «قازىرگى تۇركى تىلدەرى» ...

    تولىعىراق »

    جوشى حانعا يە بولايىق!

    قازىرگى كۇندە ءتول تاريحىمىزدى تۇگەندەۋگە كوپتەگەن عالىمدارىمىز، اقىن-جازۋشى، زەرتتەۋشىلەرىمىز ۇلكەن ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. قۋانامىز! الايدا، قازاق تاريحىنداعى شىڭعىس بەينەسى، ونىڭ ۇرپاقتارى – قازاق حاندارى، سۇلتاندارى، قازىرگى ۋاقىتتا قازاقتىڭ ءبىر رۋىنا اينالعان «تورەلەر» تۋرالى ايتىلعاندا كەيبىرەۋلەردىڭ كەجەگەسى كەرى كەتەتىنى دە جاسىرىن ەمەس! وندايلار قانشا بايبالام سالعانىمەن تاريحتى وشىرە المايسىڭ! اتاقتى تۇركىتانۋشى مۋراد ءادجيدىڭ ءبىر ايتقانى بار، «…سەندەر قازاقتار قىسىمدى كوپ كوردىڭدەر. ءوز ...

    تولىعىراق »

    «قىپشاق دالاسىنىڭ جۋسانى»

    «قىپشاق دالاسىنىڭ جۋسانى» ياعني «پولىن پولوۆەتسكوگو پوليا» دەگەن كىتاپ ورىس تىلىندە ماسكەۋ قالاسىندا 1994 جىلىندا جارىق كوردى. اۆتورى – تۇرىك قىپشاق حالىقتارىنىڭ توبىنا جاتاتىن قۇمىق ۇلتىنىڭ پەرزەنتى مۇرات ءاجى ەدى. كىتاپ كەزىندەگى ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ «ازيا»-سىنداي الەمگە قىپشاقتىڭ تاريحي ءرولىن كورسەتىپ، كوپتەگەن حالىقتىڭ رۋحىن وياتتى.            ناۋرىزدىڭ 7-ىندە جازۋشى مۇرات ءاجى دۇنيەدەن وزدى. كەيبىرەۋلەر بۇل تاريح زەرتتەۋشىسىن تۇرىك حالىقتارىنان شىققان دانىشپان ...

    تولىعىراق »

    «پان-تۇركيزم جانە لاتىن ءالىپبيى ماسەلەسى» تارۋلى بىرەر ءسوز

    ءبىر عاسىردا ءتورت رەت ءالىپبي اۋىستىرعان قازاق جازۋىنىڭ تاعدىرىنىڭ ارتىدا ۇلتتىڭ ادەبيەتى، مادەنيەتى بۇدان كەيىنگى بولاشاعىنىڭ تاعدىرى تۇر. كەشەگى حان-كەنە مەن ءاليحاننىڭ، اباي مەن احمەتتىڭ جانتالاسى وسى ءۇشىن ەدى. تاسقا قاشالعان تاڭبالاردان بۇگىنگى لاتىن الىپبيىنە دەيىن قانشاما الماعايىپ تاريح ءوتتى. قانشاما ەل جوعالدى، ءوشتى، ۋاقىتتىڭ تولقىنىنا باتتى. بىراق قازاق امان، ەل ورىنىندا. بۇل ءوز-وزىنە داڭعوي ماقتان، داڭعازا كوكىرەكپەن ەمەس، سىن ...

    تولىعىراق »

    چتوبى سفوتكات كورەننىە نارودى سيبيري، يا پروەحال پو نەي 40 000 كم! ۆوت رەزۋلتات

    «زدراۆستۆۋيتە! مەنيا زوۆۋت الەكساندر حيمۋشين. دەۆيات لەت نازاد يا سوبرال سۆوي ريۋكزاك، چتوبى ۋۆيدەت مير ي س تەح پور يا پوسەتيل 85 ستران. پۋتەشەستۆۋيا پو ميرۋ، يا پونيال، چتو سامايا ۋديۆيتەلنايا چاست ميرا – ەتو ليۋدي، پيشەت Bored Panda. يمەننو پوەتومۋ يا پريدۋمال فوتوپروەكت «مير ۆ ليتساح»، ۆ كوتوروم لۋچشيم وبرازوم پوكازانا كراسوتا ي رازنووبرازيە ميرا. ۋجە پوچتي گود يا ...

    تولىعىراق »

    «مۇمكىن ەمەس، شىڭعىس حان — قىتاي!»

    مەن وقىپ جاتقان تىلدىك كۋرستا ءار قۇرلىقتان كەلگەن ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى بار. ادەتتەگىدەي 20 ستۋدەنتتىڭ بەسەۋى قىتاي. ساباق اراسىندا اڭگىمە، نەدەن باستالىپ كەتكەنى ەسىمدە جوق، شىڭعىسحان تاقىرىبىنا ويىستى. ۇلى قاعان جايلى وزگە ۇلتتار، وزگە قۇرلىقتىڭ ادامدارى اسا ساۋاتتى ەمەس ەكەن. قىزىعۋشىلىق تا تانىتا قويعان جوق. بىراق، قىتايدىڭ ءبىر-بىرىنەن الشاقتاۋ وبلىستارىنان كەلگەن بەس قىتاي دا «شىڭعىسحان – قىتاي» دەگەن پىكىرگە تاباندى ...

    تولىعىراق »

    «جامي ات – تاۋاريح» شىعارماسىنداعى تۇركى – موڭعول تايپالارى

    ەۋروپاعا دەيىن شاپقىنشىلىق جورىقتارىن جاساپ، الەمنىڭ جارتىسىن باعىندىرا بىلگەن شىڭعىس حاننىڭ ۇلى موڭعول يمپەرياسى تۋرالى جازىلعان جازبا دەرەككوزدەر سانى از ەمەس. شىڭعىس حان جانە ونىڭ ۇرپاقتارىنىڭ گەنەالوگياسى، شاپقىنشىلىقتارى مەن جاساعان ەرلىكتەرى جايىندا بىرنەشە شىعارمالار ءار عاسىردا جازىلىپ وتىرعان. دەرەككوزدەردىڭ ءار تاريحي كەزەڭگە قاراي ءبولىپ كلاسسيفيكاتسياسى جاسالىنعان. ماسەلەن، موڭعول ءداۋىرى تۇسىندا جازىلعان شىعارمالارعا: تاريح-ي  دجاحانگۋشاي، تاريح-ي مۋگۋل، تاريح-ي ۆاسساف، شاحناما-ي چينگيزي. ...

    تولىعىراق »

    قازاقتىڭ شورى مەن ءسىبىردىڭ شورى — ەكى ارادا بايلانىس بار ما ؟

    ناريمان سىزدىحان دەگەن ازامات «بوتەن ءدىن مەن جىندى سۋسىن (ۆودكا) تۇتاس ءبىر تۇركىتەكتەس ۇلتتىڭ تۇبىنە جەتكەن سياقتى. قارسىلاسپاساڭ قۇردىمعا كەتەتىنىڭ انىق. مەنىڭ رۋىم ارعىن-قاراكەسەك ىشىندەگى شور تارماعىنا جاتادى. وسى شور مەن سىبىردەگى شوردىڭ قانشالىقتى بايلانىسى بار دەگەن سۇراق قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى. جامبىل ارتىقباەۆ اعامىز وسى جونىندە نە ايتار ەكەن» دەپتى.  ءجون سۇراق، بىراق قيىن سۇراق! ستۋدەنت كەزىمدە ومبىدا كونفەرەنتسيادا ءسىبىر-التايدىڭ بايىرعى ...

    تولىعىراق »