• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Басты бет » Айдарлар » Сөз – құдірет (страница 3)

    Сөз – құдірет

    Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде

    Бүгінгі таңда елімізде Елбасының бастамасымен «Рухани жаңғыруға» байланысты көптеген игілікті шаралар жүзеге асырылып жатыр. Рухани жаңғыру – елдік жаңаруға, күллі рухани құндылықтарды дамытуға негіз болатын маңызды серпіліс. Олай болса, мемлекеттік тіл іргетасының мықты қалануы да – рухани жаңғыруымызға себепкер екені анық. Оқырман назарына ұсынылып отырған мақаламызда ана тіліміздің ой-санамызды толғандырған өзекті мәселелеріне назар аударуды жөн көрдік.  Жалпы адамзат баласының әлемдегі ...

    Толығырақ »

    Эпос как предчувствие культурной революции

    Премьерный показ сериала «Козы-Корпеш – Баян-Сулу», состоявшийся в предновогодние дни, обернулся нешуточным скандалом. Не дожидаясь финальных титров шестисерийного телепродукта, зрители написали письмо, адресованное министру информации и коммуникаций Даурену Абаеву и председателю правления АО «РТРК «Казахстан» Ерлану Карину с требованием снять его с эфира. Чужие среди своих Подписанты обращения, среди которых есть имена известных в стране журналистов и писателей, указали при ...

    Толығырақ »

    «ҚАН МЕН ТЕР» ҚАЛАЙ ЖАЗЫЛДЫ?

    I Шығарма жазылып бітті…. Кітап боп басылып шыққалы да әлдеқашан. Енді, міне, қайта-қайта басылып та жатыр. Шамасы, сірә ұзақ жылдар көз майыңды тауысқан осы кітапты алғаш рет жазсам деген ойдың басыңа қашан, қалай келгені хақында және қалай жазылғаны хақында ой толғайтын уақыт та жеткен сияқты. Шынын айтқанда, осы сауалдың бұдан бұрын да бір рет алдымды тосқаны бар. Бұнан бұрын да ...

    Толығырақ »

    Өркениет жолы

    Биылғы жылдың 26 қазанында Елбасы қазақ әліпбиін латын графикасына көшіру жөніндегі Жарлығына қол қойды. Жаңа әліпби тарихқа ұлттық әліпби болып енеді. Бұл нүкте емес. Қыруар жұмыстың басы ғана.  Әліпби нұсқасы бекітілгенге дейін жүргізілген жұмыстар негізінен латын қарпіне көшу қажеттілігін негіздейтін ақпараттық-түсіндіру сипатында болды. Ол үшін құрамында тіл мамандары, сарапшылық қауымдастық, мүдделі ұйым өкілдері қамтылған жұмысшы топ құрылды. Іс-шаралар жоспары бекітіліп, ...

    Толығырақ »

    Біз кімге жалтақтаймыз?

    Жақында исі қазаққа аты мәлім бір жазушымыз Ташкентке барып келді. Өзбекстан астанасының сұлулығы, тазалығы, өзбек халқының кішіпейілдігі, өздерінің ұлттық мәдениетіне, ұлттық тіліне деген құрметі, әсіресе ұлттық намысы мен ұлттық сана-сезімінің өте биік екені туралы ұзақ әңгімеледі. Республика астанасы Ташкентте туып-өскен, өмір бойы қалада тұратын жастары бір-бірімен тек өзбекше сөйлеседі, Ташкентте төрт күн болғанымда біздегідей орысша қауқылдасып жатқан адам көрмедім. Бес ...

    Толығырақ »

    Би сөзінің этимологиясы

    Шешен сөзімен үнемі қатар аталатын, жекелеген жағдайда «би-шешендер» деп синонимі ретінде қолданылса да түрлі себептермен назардан тыс қалып келе жатқан «би» сөзінің этимологиясына, лексикалық мәніне, оның қоғамдағы роліне, олар құрған билер институтына да толығырақ тоқталып өткен жөн деп санаймыз. Себебі, ілкі дәуірлерден ХІХ ғасырға дейін қазақ шешендік сөздерінің бұқаралық сипат алуы, құқықтық-әлеуметтік мәселелерді шешу барысында шешендік өнердің дамуы, шешендік сөз ...

    Толығырақ »

    «Шешен» сөзі қайдан шыққан?

    Бүгінгі таңда қазақ тілінің қолданысқа кеңінен енуіне байланысты қазақтың ауызекі сөйлеу дәстүрін, шешендік өнерін жаңғырту міндеті күн тәртібінде тұр. Осыған орай, ең алдымен«шешен» атауының өзіне айрықша назар аударып,  жаңаша қарап, өзгеше пайымдайтын уақыт та келген сыңайлы. Осы бір ғана сөздің этимологиясына, оның қолданылу тарихына мұқият назар аудару арқылы халқымыздың жүріп өткен жолын, көрші халықтармен қарым-қатынасын, әрбір кезеңдегі рухани, құқықтық деңгейін, ...

    Толығырақ »

    Ұлт танымындағы бір ұғым немесе «обал» сөзінің түп-төркіні қайда жатыр

    Баяғыда қазақтың ғұламасы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы «Дүниеде 77 тіл бар, соның ішінде араб тілі – асыл тіл. Өйткені Құран ғараби, араб тілінде түскен. Екінші асыл тіл – қазақтың тілі. Қазіргі жүрген замандастарымыздың бірде-біреуі қазақ тілін білмейді. Шіркін, білсе ғой. Дін де, ғылым да, әулиелік те қазақтың тілінде тұр», депті. Шамасы ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында айтса керек бұл ...

    Толығырақ »

    Сүйінбай би

      Би ұғымы дәстүрлі қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік жүйесіндегі демократиялық биліктің иесі ретінде қабылданған. Зерттеуші ғалымдардың, әсіресе, В.В. Бартольдтың пікірінше,«би»сөзі шамамен XIV -XV ғасырларда ежелгі түркі тіліндегі«бек» атауының бір нұсқасы ретінде пайда болып, басқарушы, ел билеуші мағынасын білдірген. Кейіннен бaстапқы семaнтикалық-тілдік реңкінен aжырап, көбінесе, дау-жанжалды шешіп, кесімді төрелік aйтушы, әділ үкім шығарушы адамды бейнелеу үшін қолданыла бастады. XVII ғасырда өмір сүргенМaхмуд ...

    Толығырақ »