• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » ايدارلار » ادەبيەت

    ادەبيەت

    «وگەي بالانىڭ» مۇڭعا ورانعان تاعدىرى

    دجەيمس گرينۆۋد – ايگىلى بريتاندىق جازۋشى، ماماندىعى – جۋرناليست. قاراپايىم وتباسىنان شىققان گرينۆۋد بىرنەشە كەرەمەت تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلگەن. ونىڭ تۋىندىلارىنىڭ ارقاسىندا لوندونداعى گازەتتەردىڭ تيراجدارى كوبەيە باستاعان. ماعان دا، وزگە وقىرمانعا دا ەرەكشە اسەر سىيلاعان  دجەيمس گرينۆۋدتىڭ «وگەي بالا» تۋىندىسى جايلى ايتقىم كەلەدى. اتى ايتىپ تۇرعانداي اڭگىمەدە ءۇيسىز، كۇيسىز جەتىم بالانىڭ باسىنان وتكەرگەن قيىن كۇندەرى تۋرالى باياندالادى. باستى كەيىپكەر دجيم وگەي ...

    Read More »

    «الاش وردا» تۋرالى روماندى وقىدىڭىز با؟

    جازۋشى بەيبىت قويشىباەۆ حح عاسىردىڭ باسىندا وركەنيەت تالابىنا سايكەس ومىرگە كەلگەن قازاقتىڭ جاڭا تۇرپاتتى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسى جايىندا كوپ ۋاقىتتان بەرى تاريحي-تانىمدى تۋىندىلار جازىپ كەلەدى. ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ  تۋعان شاعىنان شىققان شىڭىنا – «الاش-وردا» حالىق كەڭەسى قۇرىلعانعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن شىعارمالارىنىڭ بىرقاتارى قالامگەردىڭ «رۋح-ساراي» اتتى تانىمدى تۋىندىلار توپتاماسىندا جاريالاندى. الاش-وردا تاريحىن اڭگىمەلەيتىن «ماڭگى باستاۋ» رومانى توپتامانىڭ 2010 جىلى «قازاقپارات» باسپاسىنان شىققان 4-ءشى ...

    Read More »

    «القوڭىر دۇنيەدەگى» جۇمباق الەم

    قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنا ۇسىنىلعان شىعارما قازاق پوەزياسىنا وزىنە ءتان باياۋ ۇنىمەن، ىرعاعىمەن، بيازى قالپىمەن كەلىپ قوسىلعان تىنىشتىقبەك ابدىكاكىموۆ شىعارماشىلىعى تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ەرەكشە قارقىن الدى. سودان بەرى زەرتتەۋشىلەر نازارىنان تىس قالعان ەمەس. وسى ۋاقىتقا دەيىن قارا مەن قىزىلدىڭ، اق پەن سارىنىڭ سارقىنشاعىنا اينالعان ولەڭگە حالىقتىڭ تىرشىلىك كەڭىستىگىنەن تاعى ءبىر اۋەن، تاعى ءبىر تىڭ ىرعاق، تىلسىم دۇنيە قوسىلدى. سويتسەك، ول اقىننىڭ ءوزى ...

    Read More »

    موماقان جىگىتتىڭ ىزىمەن

    ەۋروپا مادەنيەتىنە سىڭىرگەن ەلەۋلى ەڭبەگى ءۇشىن ونەر ادامدارىنا بەرىلەتىن ترەببيا سىيلىعىنىڭ يەگەرى، الەمگە تانىمال قالامگەر چيناگين گالسان – شىعارمالارىن گەرمان، مونعول تىلدەرىندە جازاتىن جازۋشى. ۇلتى تۋۆا ازامات قازاق ءتىلىن دە جەتىك بىلەدى. تۋعان جەرى مونعوليانىڭ بايان-ولگي ايماعى. قازاقتاردىڭ ورتاسىندا وسكەندىكتەن ءارى ءوز انا ءتىلىنىڭ (تۇركى-تۋۆا) قازاقشاعا تىم جاقىندىعى گالسانمەن جۇزدەسكەن ءار قازاقتىڭ ونى ءوزىنىڭ قانداس باۋىرى ىسپەتتى تانىپ، جاقىن تارتاتىندىعىنا ...

    Read More »

    ءومىردىڭ ءوزى شىعارما I- ءبولىم

     جاگدالىن لحاگۆا  1942  جىلى  مونعوليانىڭ دورنوگوۆ ايماعىنىڭ حوۆسگول ەلدى مەكەنىندە تۋعان. 1966 جىلى كيەۆتە پوليتەحنيكا ينستيتۋتىن، 1987 جىلى ماسكەۋدە ادەبيەت ينستيتۋتىن بىتىرگەن. 1960 جىلدان ادەبيەتپەن اينالىستى. 1991 جىلى مونعوليا جازۋشىلار وداعىنىڭ سىيلىعىن الدى. ورتالىق گازەتتەردە ادەبيەت، ونەر بولىمدەرىن جاۋاپتاندى. ورىس جانە يسپان تىلدەرىنەن اۋدارعان بىرنەشە كىتابى جارىققا شىققان. ونىڭ ىشىندە قازاق اقىنى ولجاس سۇيلەيمەنوۆتىڭ ولەڭدەرى بولدى. كوپتەگەن كينو تۋىندىلاردىڭ، تەلەكينو ...

    Read More »

    عاجاپ سىيلىق

    تۇرىك كلاسسيك جازۋشىسى رەفيك حاليت كاراي 1888 جىلى ىستامبۇلدا تۋعان. اكەسى مەحمەت حاليت بەي قالانىڭ اتاقتى باس سالىقشىسى بولدى. بالا رەفيك گالاتاساراي ءسۇلتانيسى مەن قۇقىق مەكتەبىندە ءبىلىم الدى. سالىق دەپارتامەنتىندە قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ىستەدى. ءىى-ءشى مەشرۋتيات كەزەڭى باستالعاننان كەيىن جۋرناليستيكاعا بەت بۇرىپ، ء“تارجۇمانى حاكيكات” گازەتىندە اۋدارماشى ءارى شولۋشى بولىپ قىزمەت اتقاردى. جازعان دۇنيەلەرىن بيلىك ۇناتپاي، اۋەلى سينوپقا سودان سوڭ چورۋم، ...

    Read More »

    فورمانىڭ پورىمى بولەك

    كاندەمير كوندۋك 1945 جىلى ىستامبۇلدا تۋعان. ەديرنە ليتسەيىن تامامداعان سوڭ جاستايىنان ەسەپ-قيساپ، توقىما، ساۋدا-ساتتىق، تەاتر سىندى سالالاردا جۇمىس ىستەگەن. شىعارماشىلىعىن ساتيرالىق اڭگىمەلەر جازۋدان باستاعان. كوپتەگەن كومەديالىق پەسالارى تەاترلاردا ساحنالانعان. “ماحاببات وزگەردى”، “كۇلگىن كەزەڭ وقيعالارى”، “جەرگىلىكتى كينو، پوەتيكالىق ستسەناري”، “فورمانىڭ ورنى بولەك”، “كومەديالىق مۇڭ”، “اتاقتىنىڭ كومەديالىق كۇندەرى”، “كەلدىم، كوردىم، كوپ كۇلدىم”، ء“سىزدىڭ ارقاڭىزدا”، “ارتيز مەكتەبى”، “ايەلدەر تەك قانا كۇلۋ كەرەك”، “دەمالىس ...

    Read More »

    تۇلعا (اڭگىمە)

    سامي پاشازادە سەزاي (1860-1936) 1860 جىلى ىستامبۇلدا تۋعان. اتاقتى “سەرگۇزەشت” (شىتىرماندى وقيعا) رومانىنىڭ اۆتورى. 1880 جىلى اعاسى ءسۇپحي پاشانىڭ باسقارىپ وتىرعان قوردىڭ قىزمەتكەرى بولىپ جۇمىس اتقارادى. ءبىر جىلدان كەيىن لوندونداعى ەلشىلىكتە حاتشىلىق قىزمەتكە كىرىسەدى. انگليادا قىزمەت ەتىپ ءجۇرىپ اعىلشىن جانە فرانتسۋز ادەبيەتىمەن تانىسادى. ءتورت جىلدان كەيىن قايتا ىستامبۇلعا ورالادى. اقىلداسۋ القالار پالاتاسىندا قىزمەتكەر بولىپ ورنالاسادى. “سەرگۇزەشت” رومانىن جازعانى ءۇشىن قۋدالانىپ، ...

    Read More »

    بەتكە تالاس (ساتيرا)

    رەشات نۇري گۇنتەكين، تۇرىك جازۋشىسى. قىرىقتىڭ قىرقاسىنداعى باي ساۋداگەر حاليت بەي بولمەنىڭ ءبىر بۇ­رىشىندا ويناپ وتىرعان بالاسىنا: – جاۆات، بەرى كەل… قاراشى، ساعان بىردەمە اكەلدىم، – دەيدى. – ول نە، پاپا؟ – دەپ بالاسى كەرگيدى. اكەسى قولىنداعى شوكولادتى قالتاسىنان شىعارىپ: – مىنە، مىناۋ… توقتاي تۇر، تەگىن ەمەس، بەتىڭنەن سۇيگىزبەسەڭ بەرمەيمىن… – جاقسى، پاپا… مىنەكەيىڭىز، – دەپ، اكەسىنىڭ تىزەسىنە وتىرا قالىپ ...

    Read More »