• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Алдаспан (page 5)

    Алдаспан

    «Артық туған Ер Шора…»

    Халқымыздың «Қырық батыр» аталатын қымбатты қазынасын сан жылдар бойы жадында сақтаған Мұрын жыраудың «Қарадөң батыр және оның ұрпақтары» топтамасына жататын бір­неше жырлардың ішінде «Шора батыр» дас­таны да өзіндік ерекшеліктерге толы. Ақташ хан алпыс биіне «Нәрік баласы Шо­раның тұлпарын алып кел» деп жұмсауы­мен оқиға басталады. Алпыс би келіп үйді шыр айналып шапқанда Таспакер сарайдың есігін бұзып қашып шығады. Мұны көрген Нәрік ...

    Read More »

    Қаһарман халықтың ұрпағымыз. Ағайынды темірші-ұсталар ата дәстүріне берік

    Осыдан біраз жыл бұрын көркемдік-дизайн жағынан ерекше безендендірілген, мазмұны жағынан тарихи құндылықтарға жататын «Темірші-ұсталар» деген кітап-альбом қолыма түсті. Баспагер ретінде айтайын: жұтынып тұр, әр қазақтың мақтаныш сезімін оятады. Парақтап, зерделей қарадым. Сонау көне дәуірден ұмыт бола бастаған теміршілік-ұсталық өнер, қару-жарақ, ат әбзелдері, саздық аспаптар және тұрмыс-салттық бұйымдар сырына үңіліп, оларды жасаудың амал-тәсілдерін жаңғыртқан азаматтардың еңбектері жарыққа шыққанына, маңдай тер, адал ...

    Read More »

    «Ер қаруы – бес қару»

    «Көкше батыр» – «Қырымның қырық батыры» топтамасына енген халықтық жырлардың бірі. ҚР Білім және ғылым министрлігі Орталық ғылыми кітапханасы мен М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Қолжазбалар қорында жырдың бірнеше нұсқалары сақталған. «Ер Көкше» жайында кеңестік дәуірдің өзінде-ақ көптеген ғылыми мақалалар мен зерттеу еңбектері жазылды. Шежіреде уақ руының ер Көкшеден таралғаны айтылады. Қадырғали Жалайырдың шежіресіндегі, «Никон жылнамасындағы» деректерге қарағанда, ол ...

    Read More »

    Жауынгерлерге жорық жырларын неге оқытпаймыз?

    Әскери мекемелер мен оқу орындарында орыс тілінің үстемдікке ие болып отырғаны жасырын емес. «Отан – оттан да ыстық» деп, туған елі үшін жанын беруі тиіс ер-азаматтардың қазақша тіл сындыруға қиналатыны өкінішті-ақ. Бұл – әскери мекемелерде ұлттық тәрбиенің, отаншылдық сезімнің әлі де болса ақсап тұрғандығының айғағы. Жауынгерлік рухты сіңіретін Күлтегін, Тоныкөк жырларынан бастап ерен ерлікті көксейтін батырлар жырына дейін оқыту болашақ ...

    Read More »

    Батырлар институтына толыққанды зерттеу қажет

    Әр халықтың тарихында ұлтты ұйыстырарға, сақтап қалуға, өрлеуіне себепкер болған жекелеген тұлғалар, ақыл иелері мен батырлары кездеседі. Соның ішінде батырлар мәселесіне келгенде қазақтың еске алары көп. Сонау көк түріктің заманынан бері талай баһадүрлер өтті. Қазақтың ұлт ретінде қалыптасып, мемлекеттілігін дамытып, оны сақтап қалуда батырлардың қосқан үлесі, жанкешті іс-әрекеттері өлшеусіз. Қазақ батыры қай кезеңде де ол елінің, жұртының біртұтастығы үшін, тәуелсіздігі ...

    Read More »

    Екі шығарма — бір оқиға немесе «Жантай батыр» мен «Батыр Баян» дастандары жайлы

    Талай уақыттардан бері көзден таса болып келген Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» дастаны бертін, тоқсаныншы жылдардың басында қалың оқырманмен қайта табысты. Шағын поэмаға сюжет етіліп сол кездегі қазақ-қалмақ соғысының бір кезеңі, батырдың өз басынан өткен трагедиялық оқиға (тұтқынға түскен қалмақтың қызымен бірге қашып кеткен өзінің інісі Ноянды атып өлтіруі) және Баянның өзінің Балқаш көлі маңындағы ұрыста опат болуы сөз етіледі. Кезінде Баян ...

    Read More »

    Алақ көтерілісінің арысы

    Бір ғасырдың ішінде болған төрт жүзге жуық қазақ көтерілістерінің барлығы бірдей тарих сахнасына шыға алды деуге негіз жоқ. Оған зерттеу ісіне деген саябырлық пен құлықсыздық,  көтерілісті көтеріліс ретінде тану үшін дәлелдердің жеткіліксіздігі, оны зерттейтін кейбір сала мамандарының да сын көтермейтін біліксіздігі, қаражат қатшылығы және басқа да толып жатқан себептердің көп екендігін мойындауымыз керек. Сондай-ақ көтеріліске мемлекеттік мәртебе бергізетін құзырлы орындар ...

    Read More »

    Ер туар ма бұлардай?!

    Күштің тең емес екендігін Исатай Тайманұлы да жақсы түсінді. Бірақ, бұл жағдай оны жасыта алған жоқ. Махамбет ақынмен бірге ел аралап үгіт-насихат жүргізіп, халықты хан мен отарлаушы әкімшіліктің әділетсіз саясатына белсенді қарсылық көрсетуге шақырды. Сол арқылы билік орындарын халық бұқарасына байланысты ұстанған әлеуметтік саясатынан бас тартқызудан үміттенді. Осы бағытта тіптен мүлдем басқа көзқарастағы  мүдделері үйлеспейтін Қайыпғали Есімұлы сұлтанмен де ымыраға ...

    Read More »

    Ақ туы төбесіне төңкерілген

    Алаш жұртының арын арлап, елдік туын көкке көтерген Ұлт-азаттық көтерілісінің қаһарманы Жанқожа Нұрмұхаммедұлы туралы әр кезеңде жазылған көркем шығармалар, эсселер мен ғылыми мақалалар, монографиялық еңбектер мен тарихи-ғұмырбаяндық зерттеулер аз емес. Батыр бабаның болмыс-бейнесін сомдап, ол өмір сүрген дәуір суретін қанықтыра түсетін Зейнолла Шүкіровтың «Сыр бойы» романы, Бекділда Алдамжаровтың «Ұлы сел» тетрологиясы, Молдахмет Қаназдың «Жанқожа» кітабы, Әбсаттар Оспановтың «Жанқожа батыр» деректі ...

    Read More »