• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Алдаспан (page 3)

    Алдаспан

    Әмір Темірді терістеуді қашан қоямыз?

    Герасимов қалпына келтірген бет-пішініне және терісінің ақ түстілігіне қарап, кейбір ресейлік зерттеушілер: «Ақсақ Темірдің тегі еуропалық болған» дегілері келеді. Олардың мұнысы Темірдің Ресейді Алтын Орданың езгісінен құтқарғанына да байланысты болар. 1402 жылы Әмір Темірдің Анкара түбінде Баязит сұлтанды тұтқындап, Осман армиясын күйрете жеңуі — түріктердің Константинопольді (Стамбулды) жаулап алуын жарты ғасырға кейінге шегергені мәлім. Рим папасын тағында қалтыратқан Әмір Темірге ...

    Read More »

    Пышақ

    Пышақ негізі екі бөліктен тұрады. Олар: басы және сабы. Басының үшкір жағы ұшы, оған қарсы жағы-жетесі. Пышақтың кесетін, пішетін өткір жағы жүзі, ал оның қарсы жағы сырты деп аталады. Қазақта «пышақ сырты» деген қалыңдық өлшемі бар. Пышақты оң қолға жүзін төмен қарата ұстағандағы сол қол жақтағы қапталы оң қаптал болады. Оң қапталына арнайы қыр қалдыра соғылады. Оны қазинек деп атайды. ...

    Read More »

    Қылыш

    Кезінде айқастарда кесу арқылы қолданылған қару – қылыш. Ертеректе семсердеп аталған оның екі жүзі, ал сапының бір жүзі болған. Қылыш (семсердің, сапының) бөліктері мынадай: кесетін темірі – «болаты», қолға ұстайтын бөлігі –«сабы». Ол ағаштан, мүйізден жасалып, ұшы алтындалып, асыл тастармен әшекейленеді. Сабына қолға іліп алу үшін тағатын жібі – «бүлдіргі». Бүлдіргінің ұшы кішкентай шашақпен бітеді. Қылыштың (семсердің, сапының) сапқа кіргізілетін бөлігі – «жетесі». Сабы мен қылыштың болаты түйіскен жерде қолды тіреп тұратын ...

    Read More »

    Айбалта

    Көшпенділердің көнеден келе жатқан қаруының бірі. Қазақ батырлары айбалтаны өте жиі қолданған. Ол екі бөліктен тұрады: «басы» және «сабы». Басы мен сабының түйіскен жерін «сағағы» деп атайды. Қолға іліп алу үшін бүлдіргітағылады. Балтаның басы жалпақ келіп шабуға арналған жағы «жалманы»,шабатын жері «жүзі» деп аталады. Айбалтаның негізгі түрлері сақ, скиф, сарматтар заманында, біздің заманымызға дейінгі ІV-ІІІ ғасырларда қалыптаса бастаған. Қазақ батырлары қолданған айбалта түрлері 18-19 ғасырға дейін сақталған. Сабының ұзындығына қарай қысқа, ...

    Read More »

    «Жолбарысты қорқытар сұсты келбетіңнің болмағаны ма?»

    Халқымыздан пейілі даласындай кең, тұлғасы тауындай биік, «дос болғанға – құшағы ашық туыспын, қас қылғанға – қиып түсер қылышпын» деп атой салған ержүректер, сәуегей даналар мен шаңырақ ұйытқысы аналар, әділ би, төрелер мен ел бастаған хандар шыққан. Көзі қысық, сөзі қисық қытай соққысына шыдап, жоңғарлар төнгенде ақтабан шұбырындыны бастан өткізіп, бергіде орыс езгісіне қасқая қарсы тұрып, талай боздағынан айырылып, түбінде ...

    Read More »

    Махамбет ӨТЕМІСҰЛЫ. Ереуіл атқа ер салмай

    Ереуіл атқа ер салмай, Егеулі найза қолға алмай, Еңку-еңку жер шалмай, Қоңыр салқын төске алмай, Тебінгі терге шірімей, Терлігі майдай ерімей, Алты малта ас болмай, Өзіңнен туған жас бала Сақалы шығып жат болмай, Ат үстінде күн көрмей, Ашаршылық, шөл көрмей, Арып-ашып жол көрмей, Өзегі талып ет жемей, Ер төсектен безінбей, Ұлы түске ұрынбай, Түн қатып жүріп түс қашпай, Тебінгі теріс ...

    Read More »

    Қарқара көтерілісі – қазаққа рух берген ұлы оқиға

    Тарихта қазақ даласында болған ұлт-азаттық көтерiлiстер көп. Арғысы – орыс отаршылдарына, яғни патшалық Ресейге қарсы тұрып, бодан болғысы келмеген қазақ шаруаларының көтерiлiсi, бергiсi – кеңестiк режимге келiспеген елдiң ереуiлi қазақ халқының рух азаттығын аңсаған ай­қастары едi. Алайда Қазақстан тәуелсiздiк алғаннан кейiн кеңестiк идеоло­гияның ықпалынан ада болған елдiң рухымен жазылуға тиiс тарихымыз тағы да тәлкекке түсiп жатқан түрi бар. Бiрiншiден, елдегi ...

    Read More »

    Қазалы көтерілісі

    «Қазалы көтерілісі» кейбір деректерде «Асан көтерілісі» деп аталып жүр. 1930 жылы қыс-көктем айларында ет және шикізат дайындау науқандарында Қызылорда округінде әртүрлі асырасілтеушіліктердің орын алуы осы наразылықтың өршуіне негіз болды. Бірнеше қайтара салынған астық салығын жинау, адамдарды қорлау, олардың намысына тию аса дөрекілікпен жүзеге асырылды. Осындай жағдайға қарсылық ретінде Арал және Қазалы аудандарынан 3000-ға жуық адам күреске шықты. Бұлардың көпшілігі Сыр­дарияның ...

    Read More »

    Созақтағы сойқан

    Тәуелсіздікке бастау болған көптеген халық бұлқынысының ірісі – Созақ көтерілісі. Биыл айтулы оқиғаға 80 жыл толды. Бірақ неге екені белгісіз, Созақ ауданының әкімдігі халық көтерілісіне осы уақытқа дейін тиісті бағасын бермей келеді. Тіпті бұл мәселеге жаңадан тағайындалған аудан әкімі Берік Мейірбековтің де мейірі түсер емес. Сондықтан болар, жастарға патриоттық тәрбие берер маңызды оқиғаның мерейтойы, биылғы 80 жылдығы тасада қалып қойды… Шенеуніктер ...

    Read More »