• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Басты бет » Айдарлар » Алдаспан (страница 2)

    Алдаспан

    Махамбет майданы немесе егеулі найза ер жыры

    Күркірегенде – күн тұтылған,Ақырғанда – ай тұтылған айналайынАта қазақтың құрсағында жетіліп,тулап туған: «Ай, Жәнібек, ойласаң,Қилы-қилы заман болмай ма?Суда жүзген ақ шортан Қарағай басын шалмай ма?Мұны неге білмейсің?!»деп шамырқанған Асан қайғы;«Тәңірінің өзі берген күніндеХан ұлынан артық еді менің несібем!Азаулыда аға болған ерлер көп еді.Әйтсе де, аламанға ат байлағаны жоқ еді!»деп қабарған ­Доспанбет;«Тебінгінің астынан Ала балта суырысып,Тебініп келгенде Тең атаның ұлы едің,Дәрежеңді ...

    Толығырақ »

    «Ер қаруы – бес қару»

    «Көкше батыр» – «Қырымның қырық батыры» топтамасына енген халықтық жырлардың бірі. ҚР Білім және ғылым министрлігі Орталық ғылыми кітапханасы мен М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Қолжазбалар қорында жырдың бірнеше нұсқалары сақталған. «Ер Көкше» жайында кеңестік дәуірдің өзінде-ақ көптеген ғылыми мақалалар мен зерттеу еңбектері жазылды. Шежіреде уақ руының ер Көкшеден таралғаны айтылады. Қадырғали Жалайырдың шежіресіндегі, «Никон жылнамасындағы» деректерге қарағанда, ол ...

    Толығырақ »

    Күлтегiн мінген күліктер

    Түрiк Елінің жиһангер қолбасшысы Күлтегін (685 ж. туған – 731 ж.. II. 27 күні қайтыс болған). Орхон өзенi бойындағы Өтүкенде туған. Құтлық (Елтерiс) қағанның екiншi ұлы, Бiлге қағанның туған iнiсi. Шешесi Елбiлге қатұн. Бөрі текті руынан (Ачынұ — Ačïnu — Ачынұ – көне түріктерді моңғол тектес этностар «čïnuw-a>čïnu>čоn >чоно (бөрі, қасқыр)» деп атаған. Ačï+de – оның көптік топтамалау мағынаны білдіретін тұлғасы ...

    Толығырақ »

    Қазақ батырлары мінген арғымақтар

    НАРҚЫЗЫЛ Абылай туралы тарихи жырларда 15 жасар Абылайға Бөгенбайдың бата беріп, астындағы Нарқызыл атын сыйлайтыны айтылады. Сондағы Бөгенбайдың айтқан сөзі:«Жылқының тұлпары еді Нарқызылым»,Шырағым, ырым қылып сен мін деді.Қарағым, уытты-отты бала екенсің,Мінез-құлқың тұп-тура дана екенсің,Жазғытұрым үш жүз боп жиналамыз,Сол жиынға керекті жан екенсің.Шырағым, таза сақта Нарқызылды,Есіңе ал, кек алатын келер жылды.Жоңғарға қарсы үш жүздің бірігіп Қарақұмда құрылтай (съезд) өткізіп біріккен әскер ...

    Толығырақ »

    Қазақтардың әскери ісі

    Тарихшы Арман Жұмаділ бұл мақаласында қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптастырған әскери өнері мен қаруларының түрлері, қолданылу жайынан баяндайды. Ш. УӘЛИХАНОВ ЗЕРТТЕУЛЕРІНДЕГІ ҚАЗАҚ ҚАРУЛАРЫ   Б.з.д. І мыңжылдықта Хуанхэның орта ағысынан Дунайға дейінгі Ұлы Дала төсінде дүние жүзіндегі озық әскери мектептердің бірі қалыптаса бастады. Сол кеңістікте өмір сүрген сақ, ғұн, түрік тайпалары далалық әскери мектептің негізін қаласа, қазақ халқы олардың тікелей ...

    Толығырақ »

    Қазақтардың әскери қару-жарағы

    Киелі Елі мен Жерінің біртұтастығын қорғап, бостандығын сақтап қалуда батыр қазақ халқы астындағы атының беліне, өзінің сом білегінің күшіне, алып жүрегінің түгіне, бойындағы бес қаруының айбатына сеніп, арқа сүйеген. Қыпшақтардың – қазақтардың қару-жарағының айрықша қуатты болып, жауының құтын қашырғаны, батырларының мәртебе-мерейін асырғаны тарихтан ән-жыр, дастан, аңыз болып, жазба ескерткіштері, құжаттар арқылы бізге жеткен ақиқат. Алайда қазіргі жас ұрпақ ата-бабаларының осынау әскери ...

    Толығырақ »

    Ерлан Қарин. Қазақ ауыз және жазба әдебиетіндегі жебе түрлерінің атаулары

     Күдеріден бау тағып, Кіреуке киер күн қайда.Күмбір, күмбір кіснетіп,Күреңді мінер күн қайда.Толғамалы ақ балта,Толғап ұстар күн қайда.Алты құлаш ақ найза,Ұсынып шаншар күн қайда.Садақ толы сай кез оқ,Масағынан өткеріп,Басын қолға жеткеріп,Созып тартар күн қайда?/Доспанбет жырау/ Қозыжаурын көкжендет қылшанда тұр,Көбе бұзар, қасалы, әндігені.Он екі тұтам, шай жібек, ала білек,Тұр, қалмақтың қайда деп жанды жері!Бедеріңді бейнелеп бере алмасам,Күшіген жүн сайкез оқ, аңды мені!/Светқали Нұржан. ...

    Толығырақ »

    Бесжұлдыз белгісін алғашқы пайдаланған қазақ…

    Қазақстандағы әскерилер өздерін өзгелерден ерекшелеп жүретін бес жұлдызды алғаш бедерлеген өз ата-бабалары екенін біле ме екен? Әй, қайдам… Дегенмен, өте ежелден аспан сырына қанық бабаларымыздың бұл өнертапқыштығына қайран қалуға да болмайды.     Шығыс Қазақстандағы Шілікті қорғанынан алтын бесжұлдыз үлгісіндегі түйме табылғанда жұмған аузымызды ашпаған едік. Шіліктінің Оңтүстік-батысында Тарбағатай, шығысында Сауыр-Сайхан және солтүстігінде Маңрақ тауларымен қоршалған үлкен алыпта тізілген қорғандар ...

    Толығырақ »

    Әмір Темірді терістеуді қашан қоямыз?

    Герасимов қалпына келтірген бет-пішініне және терісінің ақ түстілігіне қарап, кейбір ресейлік зерттеушілер: «Ақсақ Темірдің тегі еуропалық болған» дегілері келеді. Олардың мұнысы Темірдің Ресейді Алтын Орданың езгісінен құтқарғанына да байланысты болар. 1402 жылы Әмір Темірдің Анкара түбінде Баязит сұлтанды тұтқындап, Осман армиясын күйрете жеңуі — түріктердің Константинопольді (Стамбулды) жаулап алуын жарты ғасырға кейінге шегергені мәлім. Рим папасын тағында қалтыратқан Әмір Темірге ...

    Толығырақ »