• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Қазақ хандығы (page 3)

    Қазақ хандығы

    Ел тұтастығына қол жеткізу және оны басқаруды жетілдіру

    Ташкент 16-шы ғасырдың басынан Шайбан әулеті ұрпақтарының қолында болатын. Ғасыр соңына қарай (1598 ж.) оны Тәуекел хан, одан кейін бірнеше дүркін Есім хан билеген. Ара-арасында бір-бір жылдан аштархандық Жәни Мұхаммед пен қарақалпақ жетекшісі Абдалғафар, 1612 жылы Ескендір сұлтан (Бұхара тағындағы Имамқұли ханның ұлы) басқарған. Осы кезде, жеңісті шайқастар жүргізу арқылы, саяси аренаға Тұрсын Мұхаммед сұлтан шығады. Тұрсын Мұхаммед 1576−1582 жылдарғы ...

    Read More »

    Бөкей ордасы қалай құрылды?

    Осыдан 215 жыл бұрын, нақты айтқанда 1801 жылдың 11 наурызында Астраханның шығысынан Бөкей ордасы құрылды. Орданың құрылуы қазақтардың азаттық алуға деген ұмтылыстарының бірі болатын. Бөкей ордасы қалай құрылды? І Павел мен Наполеонның Үндістанға бастаған жорығы неге тоқтап қалды? Бұл оқиғаға Бөкей ханның қатысы болды ма? Осы және басқа да сұрақтарды 1997 жылдан бері Бөкей хан туралы зерттеп жүрген ресейлік тарихшы, ...

    Read More »

    Ұдайы күрес үстінде нығаю

    Хақназар хан тақта қырық екі жыл отырды. Ол шын мәнінде қазақ мемлекетінің құтқарушысы болды. Бөлшектенген хандықтың тұтастануына қол жеткізді. Ел аумағын әкесі Қасым хан патшалық құрған замандағы қалпына келтірумен шұғылданды. Бұл жоспарын біршама  орындай алды да. Ақназар хан ноғайлар мен башқұрттардың бірер бөлігін өзіне  қаратты. Оның дәуірінде қырғыз-қазақ одағы сақталып тұрды. Билігінің едәуір уақытын Сырдария қалалары үшін күреске арнады. (Сырдың ...

    Read More »

    Мемлекеттің әлсіреуі және қайта жаңғыруға бет алуы

    15-ші ғасырдың соңғы жиырма жылдығынан 16-шы ғасырдың алғашқы жиырма жылдығы бойы Қазақ хандығының іргесі едәуір ұлғайды. Нығайды. Бұл үдеріске Бұрындық ханнан кейін, 1511–1521 жылдары билікте болған Қасым хан зор үлес қосты. Ол өз кезінде қазақ жер-суы мен халқын жинастырып, біріктіру шараларын жедел жүзеге асырды. Алайда хандықтың өркендеуінде тұрақты үдеріске қол жеткізу мүмкін болмады… Қазақ халқының қазіргі заманда мекен етіп жүрген  ...

    Read More »

    Қазақ мемлекетінің қаз тұруы мен күшеюі

    Жошы ханның Орда-Ежен және Шайбан атты ұлдарынан (Шыңғыс ханның немерелерінен) тараған ұрпақтардың бірінің екіншісіне қысым жасауы аймақтағы соны серпіліске ұйтқы болды. Орда-Ежен әулетінің қос сұлтаны Жәнібек пен Керей Шайбан әулетінен хандық құрып тұрған Әбілқайыр билігінің ықпалынан шығып кетті – осы оқиға орын алған 1456 жылды біз сол соны серпілістің, мүлдем жаңа құбылыстың бастауы, Қазақ хандығының негізі қаланған уақыт деп санаймыз. ...

    Read More »

    Қазақ мемлекеті тарихына көзқарас

    ДЕРБЕС ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТІ ҚҰРЫЛҒАНҒА  ДЕЙІН Қазақ мемлекеттілігінің  тарих сахнасына өз атымен алғаш шыққан түрі Қазақ Ордасы, Қазақ хандығы деп аталғаны мәлім. Шынтуайтқа келгенде, елдігіміздің тамыры ғасырлар тұңғиығында – ғұндар заманында, көктүріктер дәуірлерінде, Қыпшақ, Қарахан мемлекеттерінде, бертінгі қазақ халқын жаңаша қалыптастырған Шыңғыс хан қағанаты, қағанаттағы Жошы ұлысы  кезеңдерінде жатыр. Қазақтар  кейінгі орта ғасыр жылдарында ірі-ірі этностық топтар ретінде бөлініп, уақытында Алтын ...

    Read More »

    Дулати және Қазақ хандығы

    Кез келген ғылыми тұжырымның өміршең болуы – оның деректік негізіне байланысты.Әрбір зерттеуші дерек мәліметіне жеке, өзіндік пікір айтып, өз бетінше пайым жасауы мүмкін, бірақ дерек мәліметі өзгермейді. Қазақ хандығының құрылуы жөнінде айтатын пікірлердің бәрі бір ғана дерек мәліметіне сүйенеді. Ол – Керей мен Жәнібек хандар бастаған ру-тайпалардың Әбілқайыр хандығынан бөлініп, Моғолстан атты мемлекеттің батыс жағындағы Шу бойы мен Қозыбасы аралығындағы ...

    Read More »

    Шәкәрім Құдайбердіұлы. Түрік, қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі

      Бисмиллаһи-р-рахмани-р-рахим! Атамыз Адам пайғамбардан бері қарай атадан-атаға үзілмей жазылып келген шежіре ешбір жұртта жоқ. Адам пайғамбардан Нұх пайғамбарға шейін айтылған аталар — таурат сөзі, қай кітапта болса да сол таурат кітабынан алып жазған. Онан соңғы шежірелер біреуден-біреу естіп жүрген ертегі сықылды сөздерден шыққан. Оның ішінде кейбіреу білімді атану үшін, кейбіреу жақсы атаның нәсілі болмаққа, кейбіреу жаңылыс ұққанын өтірік яки ...

    Read More »

    Алты Алаштың Кене ханы

    Ұлттық тарихымызға үңілгенде бойымызды өр рух кернеп, рухани байып, батырлықтың бейнесіне қызығып, көрмесек те сол бір ерте күндегі асқақ рухты батыр бабаларымызды аңсайтынымыз да шындық. Ертек, ертек, ерте, ертек – ерте екен, Ерте күнде ерлер екпінді өрт екен. Хандарынан, ерлерінен айрылған, Алты Алаштың жүрегінде дерт екен!   Мағжан ЖҰМАБАЕВ  Тарих өткеннің тізбектелген оқи­ғасы ғана емес, сол оқиғаның себеп — салдарын, нәтижесін сүзгіден өткізіп, ...

    Read More »