• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    باستى بەت » ايدارلار » اسىل قازىنا

    اسىل قازىنا

    ءتاڭىردى اباي جانە باسقا دا قازاق اقىندارى مويىنداعان

    قۇرمەتتى باۋىرار! سوڭعى كەزدە ءتاڭىر تۋرالى ءتۇرلى اڭگىمەلەر كوپتەپ ايتىلۋدا.   قازاقتار كەڭ دالادا ءومىر ءسۇرىپ ەشكىمدى ءبولىپ-جارماعان. كەيبىر قازاقتار  اتا-بابالارىنىڭ «اداممەن ادام تەڭ» دەگەن دەگەن ۇلى كوزقاراسىن نەگە ۇمىتىپ بارا جاتىر؟ الدە سىرتتان كەلگەن بەلگىسىز كۇشتەر اسەر ەتىپ جاتىر ما؟ كەيبىرەۋلەر جاراتۋشىعا سەنۋشى ادامنىڭ باسقا سەنىمدى عايباتتاۋعا قۇقى جوق ەكەنىن ۇمىتىپ كەتكەن سىڭايلى. «دىندە زورلىق جوق» دەگەن قۇراننىڭ باقارا ...

    تولىعىراق »

    بەسىك قۇدالار دەپ كىمدەردى اتايدى؟

    قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى، ادەت-عۇرىپتارى ىشىندە وتە ءبىر ەرەكشەلەرى جانە بۇگىندە قولدانىلمايتىندارى دا بار. ەرجەتكەن ۇلدى ۇيلەندىرۋ مەن بويجەتكەن قىزدى تۇرمىسقا بەرۋ ماقساتىندا جاسالىناتىن «قۇدا ءتۇسۋ» اتتى بەلگىلى ءارى ءداستۇرلى سالتتىڭ  بۇگىندە كەيىندە قالىپ، تەك كىتاپتاردان عانا وقىپ-بىلۋگە بولاتىن ءبىر ءتۇرى «بەسىك قۇدا» بولۋ. سوندىقتان بەسىك تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەيىن. بەسىك نارەستەگە ارنالىپ جاسالعان اعاش توسەك. بالانى بولەيتىن بەسىك كيەلى، قاسيەتتى سانالادى. ...

    تولىعىراق »

    ءاسانالى ءاشىم ۇلىنىڭ جاس كەزىندەگى ءازىل ولەڭى

    اتاقتى ءانشى مۇحيت (شىن ەسىمى – مۇحامبەتكەرەي – ب.و.) مەرالى ۇلىنىڭ نەمەرە ءىنىسى شىنتاس قاراتاي ۇلى 1913 جىلى قازاق جانە ورىس سوزدەرىن ارالاستىرىپ شىعارعان ءاندى بۇگىندەرى قازاقتىڭ ءبارى بىلەدى. بۇل ءاندى شىنتاستىڭ وزىنەن ۇيرەنگەن، عاريفوللا قۇرمانعالي ۇلى كەرەمەت شىرقايتىن. كەزىندە «دوس-مۇقاسان» توبىنىڭ مۋزىكالىق وڭدەۋىندە تاعى ءبىر رەت كەڭىنەن تانىمال بولعان «ون التى قىز» انىندە ەكى حالىقتىڭ ەسىمدەرى اتالادى. ون التى قىز استىما مىنگەن ...

    تولىعىراق »

    «اباي تۋرالى ەستەلىكتەر» كىتابى بەس مىڭ دانامەن جارىق كوردى

     Adebiportal.kz پورتالى جاقسى جاڭالىق تۋرالى جازدى. جاقىندا ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىنىڭ اسىل قورىندا ساقتالعان قولجازبالاردىڭ نەگىزىندە «اباي تۋرالى ەستەلىكتەر» كىتابى «ادەبيەتتىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى تۇرلەرىن ساتىپ الۋ، باسىپ شىعارۋ جانە تاراتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 5000 تارالىممەن جارىق كوردى. كىتاپتىڭ جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان – جازۋشى، ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» قورىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بولات جۇنىسبەكوۆ. وقىرماندار بۇل كىتاپتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ حاكىم ابايدىڭ يۋنەسكو ...

    تولىعىراق »

    قىپشاق بابالار جازباسى ارمەنيادا قايدان ءجۇر؟

    ارميان قارپىمەن حاتقا تۇسكەن قىپشاق تىلىندەگى قولجازبالاردى زەرتتەۋگە سانالى عۇمىرىن ارناعان تۇركولوگ عالىم، حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى تۇركولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قۇداسوۆ سەيسەنباي جولاي ۇلىمەن تىلدەسۋدىڭ ورايى كەلگەنىن ايتقان ەدىك. بۇعان دەيىنگى اڭگىمەمىزدە گۇرجىستاننىڭ قالىپتاسۋىنا قىپشاقتاردىڭ ىقپالى ءسوز ەتىلگەن بولاتىن. – قىپشاقتار وڭتۇستىك كاۆكازعا تابان تىرەگەندە گۇرجىلەر قاۋىمداسىپ قالعان ەل سياقتى كورىنەدى دە، ارمياندار بىتىراڭقى جۇرت ءتارىزدى بايقالادى. كوشپەلىلەردىڭ ارميان ...

    تولىعىراق »

    ۇلى قازاقتار ازىلدەيدى

    ونەر الدى قىزىل ءتىل» دەپ بىلەتىن قازاق حالقى ءازىل ارقىلى كوڭىل كوتەرىپ قانا قويماي، اشەيىندە ايتىلا بەرمەيتىن، قوعامعا وي سالاتىن پىكىر بىلدىرەتىن بولعان. حالقىمىزدىڭ ۇلى پەرزەنتتەرىنىڭ ازىلدەرى حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعى رەتىندە ساقتالىپ كەلەدى. كوپشىلىك ۇلى ادامداردىڭ ازىلدەرىن جاتتاپ الىپ ەلگە تاراتىپ وتىرعان. ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرى بۇل رۋحاني بايلىقتاردى جيناپ بۇگىنگە جەتكىزدى. بۇكىل عۇمىرىن قاراتاۋ اتىرابىنىڭ اقىندارىن زەرتتەۋگە ارناعان عالىم ءاسىلحان وسپان ۇلى ...

    تولىعىراق »

    «قارا جورعا» ءبيى كىمدىكى؟

    قازاق بيلەرىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ تانىمالى «قارا جورعا». وسى ءبيدى تاريحي وتانى قازاقستانعا شەت ەلدەردەن قايتىپ كەلگەن باۋىرلار الىپ كەلدى دەگەن پىكىر بار. بۇل ءسوز كەزىندە ءبىراز اڭگىمە ارقاۋى بولىپ ءبىر تەلەحابار تۇگەلىمەن وسى بيگە ارنالدى. مادەنيەتتانۋشى رەتىندە بۇل حابارعا مەن دە قاتىسىپ ءوز پىكىرىمدى ءبىلدىردىم. ەگەر مۇقيات زەرتتەلسە بۇل ءبيدىڭ قازاق جەرىندە باياعىدان بار ەكەنى ناقتى دالەلدەنەدى. 1934 جىلى ...

    تولىعىراق »

    اتىراۋدان تابىلعان البارەللونىڭ سىرى

    اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىن  تولىقتىرعان قۇندى جادىگەرلەردىڭ ءبىرى سارايشىق قالاسىنىڭ قازباسىنان تابىلعان قىش ىدىس – البارەللو. قازبا جۇمىسى كەزىندە (2017ج.) تاندىر پەشتىڭ ءتۇتىن جۇرەتىن ارناسىنان ءبۇتىن كۇيىندە تابىلعان بولاتىن. قىش ىدىستىڭ تۇلعاسى تسيليندر ءپىشىندى، ءتۇبى ساقينالى تۇعىرلى كەلگەن، ايىرىقشا كەڭ مويىندى. ىدىس سارعىش توپىراق تۇستەس سىرمەن سىرلانعان. سىرلى ىدىستىڭ تۇلعاسى ويۋلى كومپوزيتسيامەن كوركەمدەلگەن. تىك تىلىك سىزىقتارمەن سىزىلعان ءتورت جولاقتان ...

    تولىعىراق »

    نۇرعالي باقسىنىڭ قوبىزى

    قوستاناي ساپارىمىزدا قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ولكەدەگى تانىمال باقسى بولعان نۇرعالي كۇزەمباەۆتىڭ نارقوبىزىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ، تاماشالاعان ەدىك. بۇل جادىگەردىڭ جاقسى ساقتالۋىنا ۇرپاقتارىنىڭ اتامۇرا الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى سەبەپشى بولعان ەكەن.  مۋزەيدىڭ عىلىمي ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءنازيما قۋانىشبايقىزى ايتۋىنشا، بۇل نارقوبىز قاراعاشتان، كەي بولىكتەرى توبىلعىدان جاسالعان. الدىڭعى بولىگى تەرىمەن قاپتالعان، جوعارعى جاعىندا ورنەكتەلگەن تەمىر قاڭىلتىرى بار. ورتاسىندا — كۇرەڭ ...

    تولىعىراق »