• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    باستى بەت » ايدارلار » اسىل قازىنا

    اسىل قازىنا

    قىپشاق بابالار جازباسى ارمەنيادا قايدان ءجۇر؟

    ارميان قارپىمەن حاتقا تۇسكەن قىپشاق تىلىندەگى قولجازبالاردى زەرتتەۋگە سانالى عۇمىرىن ارناعان تۇركولوگ عالىم، حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى تۇركولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قۇداسوۆ سەيسەنباي جولاي ۇلىمەن تىلدەسۋدىڭ ورايى كەلگەنىن ايتقان ەدىك. بۇعان دەيىنگى اڭگىمەمىزدە گۇرجىستاننىڭ قالىپتاسۋىنا قىپشاقتاردىڭ ىقپالى ءسوز ەتىلگەن بولاتىن. – قىپشاقتار وڭتۇستىك كاۆكازعا تابان تىرەگەندە گۇرجىلەر قاۋىمداسىپ قالعان ەل سياقتى كورىنەدى دە، ارمياندار بىتىراڭقى جۇرت ءتارىزدى بايقالادى. كوشپەلىلەردىڭ ارميان ...

    تولىعىراق »

    ۇلى قازاقتار ازىلدەيدى

    ونەر الدى قىزىل ءتىل» دەپ بىلەتىن قازاق حالقى ءازىل ارقىلى كوڭىل كوتەرىپ قانا قويماي، اشەيىندە ايتىلا بەرمەيتىن، قوعامعا وي سالاتىن پىكىر بىلدىرەتىن بولعان. حالقىمىزدىڭ ۇلى پەرزەنتتەرىنىڭ ازىلدەرى حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعى رەتىندە ساقتالىپ كەلەدى. كوپشىلىك ۇلى ادامداردىڭ ازىلدەرىن جاتتاپ الىپ ەلگە تاراتىپ وتىرعان. ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرى بۇل رۋحاني بايلىقتاردى جيناپ بۇگىنگە جەتكىزدى. بۇكىل عۇمىرىن قاراتاۋ اتىرابىنىڭ اقىندارىن زەرتتەۋگە ارناعان عالىم ءاسىلحان وسپان ۇلى ...

    تولىعىراق »

    «قارا جورعا» ءبيى كىمدىكى؟

    قازاق بيلەرىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ تانىمالى «قارا جورعا». وسى ءبيدى تاريحي وتانى قازاقستانعا شەت ەلدەردەن قايتىپ كەلگەن باۋىرلار الىپ كەلدى دەگەن پىكىر بار. بۇل ءسوز كەزىندە ءبىراز اڭگىمە ارقاۋى بولىپ ءبىر تەلەحابار تۇگەلىمەن وسى بيگە ارنالدى. مادەنيەتتانۋشى رەتىندە بۇل حابارعا مەن دە قاتىسىپ ءوز پىكىرىمدى ءبىلدىردىم. ەگەر مۇقيات زەرتتەلسە بۇل ءبيدىڭ قازاق جەرىندە باياعىدان بار ەكەنى ناقتى دالەلدەنەدى. 1934 جىلى ...

    تولىعىراق »

    اتىراۋدان تابىلعان البارەللونىڭ سىرى

    اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىن  تولىقتىرعان قۇندى جادىگەرلەردىڭ ءبىرى سارايشىق قالاسىنىڭ قازباسىنان تابىلعان قىش ىدىس – البارەللو. قازبا جۇمىسى كەزىندە (2017ج.) تاندىر پەشتىڭ ءتۇتىن جۇرەتىن ارناسىنان ءبۇتىن كۇيىندە تابىلعان بولاتىن. قىش ىدىستىڭ تۇلعاسى تسيليندر ءپىشىندى، ءتۇبى ساقينالى تۇعىرلى كەلگەن، ايىرىقشا كەڭ مويىندى. ىدىس سارعىش توپىراق تۇستەس سىرمەن سىرلانعان. سىرلى ىدىستىڭ تۇلعاسى ويۋلى كومپوزيتسيامەن كوركەمدەلگەن. تىك تىلىك سىزىقتارمەن سىزىلعان ءتورت جولاقتان ...

    تولىعىراق »

    نۇرعالي باقسىنىڭ قوبىزى

    قوستاناي ساپارىمىزدا قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ولكەدەگى تانىمال باقسى بولعان نۇرعالي كۇزەمباەۆتىڭ نارقوبىزىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ، تاماشالاعان ەدىك. بۇل جادىگەردىڭ جاقسى ساقتالۋىنا ۇرپاقتارىنىڭ اتامۇرا الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى سەبەپشى بولعان ەكەن.  مۋزەيدىڭ عىلىمي ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءنازيما قۋانىشبايقىزى ايتۋىنشا، بۇل نارقوبىز قاراعاشتان، كەي بولىكتەرى توبىلعىدان جاسالعان. الدىڭعى بولىگى تەرىمەن قاپتالعان، جوعارعى جاعىندا ورنەكتەلگەن تەمىر قاڭىلتىرى بار. ورتاسىندا — كۇرەڭ ...

    تولىعىراق »

    امانكەلدى يمانوۆتىڭ دومبىراسى

    1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ باسشىسى امانكەلدى يمانوۆتىڭ دومبىراسى قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە تۇر ەكەن. جۋىردا قوستاناي قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا جادىگەردى ءوز كوزىمىزبەن كورۋگە مۇمكىندىك تۋعان ەدى. اسپاپتىڭ كوركەمدىگى ەرەكشە. سۇيەكتەرمەن ويۋ-ورنەكتەر جاپسىرىلىپ، وتە اسەم بەزەندىرىلگەن. جادىگەر قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە 1964 ج. 21 تامىزدا كەلىپ تۇسكەن. مۋزەيدىڭ عىلىمي ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءنازيما قۋانىشبايقىزى ايتۋىنشا، بۇل قۇندى دومبىرانىڭ ...

    تولىعىراق »

    ەر جانىبەكتىڭ جورىق ساپتاياعى

    قازاقتىڭ جاۋىنگەرلىك تاريحىنا تولى ءXVىىى عاسىردا (ش.ءۋاليحانوۆ) جانىبەك بەرداۋلەت ۇلى دەيتىن باتىر وتكەن. باتىرلىق جىرلاردا نەمەسە ەل اۋزىندا بۇل ادام «ەر جانىبەك» دەگەن اتىمەن تانىمال. اتاقتى قانجىعالى بوگەنباي دۇنيەدەن وتكەندە ۇمبەتاي جىراۋ باتىردىڭ قازاسىن حان ابىلايعا ەستىرتكەن تولعاۋىندا: ارۋاعىڭا بولىسقان، ءادىل بيلىك قىلىسقان، قاشپاعان قانداي ۇرىستان كەرەيدە باتىر جانىبەك، قاز داۋىستى قازىبەك، قۋ داۋىستى قۇتتىباي، قاراكەرەي قابانباي، قانجىعالى بوگەنباي – ابىلاي، ...

    تولىعىراق »

    سۋارمالى جەردىڭ سۇراۋى جوق پا؟

    اۋىل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ مۇمكىندىگىنىڭ ەڭ باستى باعىتى – سۋارمالى جەرلەردى پايدالانۋ. بىزدە 2 ملن 400 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر بار. سونىڭ 40 پايىزى وسى شيرەك عاسىر ىشىندە اينالىمنان شىعىپ قالدى، ول جەردەن ءونىم الۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدىق. ول جەرلەر باتپاقتاندى، سۋ جەتپەي شولەيتتەندى، ازىپ-توزدى. مىسالى، بۇرىن شۋدىڭ سۋى مويىنقۇمعا دەيىن جەتەتىن. ول اسپارانىڭ توڭىرەگىنەن اسا بەرە تاۋسىلىپ قالىپ جاتىر. بىزدەگى سۋدىڭ ...

    تولىعىراق »

    ءيمانجۇسىپتىڭ ءوز قولىمەن جاساعان ەرى — تۇرمانى مەن جۇگەنى مۋزەيدە ساقتاۋلى تۇر

     قازاقتىڭ بەلگىلى ءانشىسى ءيمانجۇسىپ قۇتپان ۇلىنىڭ ءوز قولىمەن بالاسى نۇر­حانعا جاساعان ەرتوقىمى، اتى­نىڭ جۇگەنى، جابۋى بار، اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانى جىبەك جولى اۋىلىنداعى مۋزەيدە تۇر، دەپ جازادى «استانا اقشامى» گازەتى. بۇگىنگى تاڭدا اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانى جىبەك جولى اۋىلىندا ءيمانجۇسىپ قۇتپان­ ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپ بار. اتالعان وقۋ ورداسىندا دارابوز تۇلعا اتىندا شاعىن مۋزەي جۇمىس ىستەيدى. وعان راۋشان نۇرحانقىزى جەتەك­شىلىك ەتەدى. — اكەم ماعان: «ءبىرىنشى، ...

    تولىعىراق »