• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Басты бет » Айдарлар » Алаш ұлдары (страница 14)

    Алаш ұлдары

    Мұстафаның ұлы арманы

    Жас ұрпақты патриоттық рухта тәрбиелеуде халқының бостандығы үшін ғасырлар бойы қан төгіп, жанын пида еткен, осы жолда пендешілікке бой ұрмай, жан рақатын іздемей, өмірін сарп еткен ата-бабаларымыздың аманат ретінде қалдырған шығармашылық мұрасын зерттеп, зерделеудің, оны кең көлемде насихаттаудың маңызы ерекше. Осындай тұлғалардың бірі – Мұстафа Шоқай (1890–1941). Оның дүниетанымы батыс пен шығыс өркениеттерінің ең озық жетістіктері тоғысында қалыптасып, грузин, әзербайжан, ...

    Толығырақ »

    Әлихан елін Жапонияға айналдыруға ұмтылған еді…

    Әлихан Бөкейхан Мэйдзи бағдарламасын жүзеге асырудың нәтижесiнде артта қалған аграрлық елден 21 жылда әлемнiң ең дамыған мемлекетiне айналған Жапонияның тәжiрибесiн үлгi етiп, Алаш мемлекетiн 20-25 жылда әлемнiң төрiне жеткiзудi жоспарлады. Алаш көсемi жапондардың тәжiрибесiн қазақ елiне сол қалпында орната салмай, халқының өзiндiк мәдениетi мен салт-дәстүрiнiң негiзiн сақтай отырып жетiлдiрудi көздедi. ХХ ғасырдың жиырмасыншы жылдарында «Әлихан қазақты «Алаш» ұраны мен туының ...

    Толығырақ »

    Шандоз жырдың тұмасы – Балқы Базар хақында

    Бұл фәниден нелер жайсаң өткен жоқ дейсің ықылым заманнан бері. Көзден тайған соң көңілден кетеді. Солардың көбі ұмтылды. Бірақ ол тұлғалардан Балқы Базар жыраудың бақ-талайы өзгешелеу болды жоқтаушыларының арқасында. Есімі ескірмеді, рухы өшпеді. Себебі шығармалары шама-шарқынша жиналып-қатталған-тұғын. Атап өтсек, 1925 жылы Ташкенттен шыққан «Терме» жинағына, 1931 жылы жарық көрген «Қазақ әдебиеті нұсқалары» атты еңбекке енген. Дарақ дарынның туындылары кейінірек «Үш ...

    Толығырақ »

    Светқали Нұржан: Қарасай жырау кім еді?

    Біздің, яки тарихтың әр кезеңінде, біреулер «ғұн», біреулер «сақ» атаған, кейін «түрік» нәмімен аян көшпелі жұрттың Билік жүйесі бес институттан тұрған. Біріншісі – абыз-пірлер, олардың пәтуасынсыз, тіпті, қаған да шешім шығара алмаған. Өйткені «Әл-Мисақтан мұсылман» халық Құдайсыз іс бастамаған. Ал Құдайлық ілім өкілдерінің орыны ондай кемел қоғам үшін айтпай-ақ түсінікті. Олар – Құдай мен Биліктің, Құдай мен халықтың ішкі үйлесім-гармониясын ...

    Толығырақ »

    Шапағат шырақшысы болған Мамановтар әулеті

    Дәулетімен ұлтқа қызмет еткен қазақ байлары жайындағы сөзімізді жалғастырайық. 1915 жылғы «Айқап» журналының №7-8 санында: «…Құдайға шүкір, біздің қазақ арасындағы ғылымның қадірін білуші, дәулетін ғылым жолына жұмсаушы байларымыз бар екен. Альфред Нобель жолымен Есенқұл бай Маманов жүріп отыр. Роман жазған адамға ақшалай бәйге тігіп отыр, жазылған романдарды білгірлердің сынына беріп отыр. Есенқұл байдан үлгі алмақ, оның салған жолымен жүрмек — ...

    Толығырақ »

    Мәшһүр Жүсіп туралы аңыздың ақиқаты

    «Мен келдім музейіне жолым түсіп, Егілдім рухыңды сүйіп-құшып. Өмірдің жолдарында жар бола көр, Қазақтың пайғамбары Мәшһүр Жүсіп».  Ғафу ҚАЙЫРБЕКОВ Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының ұлы­лы­ғын және жан-жақты, сан-салалы мұрасын ке­ремет даныш­пандық қасиетін көп зерт­теушілердің еңбегінен көреміз. Мәшһүр ба­бамыздың әулиелігі туралы көп аңыздар айтылған. Бірақ оның ақиқатына ешкім тоқталмаған. Мен бұл туралы бір-екі ауыз сөз қысқаша өзімнің көзіммен көрген жағдайды айтайын. Мәшһүр атамыздың кіші ...

    Толығырақ »

    Таласбек Әсемқұлов. Сүгірдің әулеті

    Бұл адамның атын алғаш рет бала кезімде естідім. 1965 жылы күзде консерваторияның фольклорлық экспедициясы біздің ауылға келген еді. Жанына бірнеше студент қызды ерткен мұғалімнің аты-жөні Серікбаева Асқан екен. Менің нағашы атам әйгілі күйші Жүнісбай Стамбаевтан бір кеште он бір күй жазып алды. Дастархан басындағы ұзақ отырыс кезінде Асқан апай, – Осыдан бірнеше жыл бұрын Созақтағы Сүгір күйші қайтыс болды. Сіздің ...

    Толығырақ »

    Құнанбайдың сенімді серігі

    Атағы алты алашқа аян әйгілі аға сұлтан Құнанбай Өскенбайұлының жанында кез-келген істе ақыл-кеңес қылатын, арқа сүйеген сенімді серіктері болған. Солардың ішінен ойып орын алатын, туған баласындай болып кеткен Ізғұттының өзіндік орны ерекше. Ізғұтты жайында осы уақытқа дейін белгілі ақын-жазушылар, көне көз шежірешілер елімізге танымал газет-журналдар мен жинақ-кітаптарда бірқатар мақалалар мен еңбектер жариялады. Ел аузынан жазып алынғандықтан шығар, солардың кейбірінде қате ...

    Толығырақ »

    Абай ашқан ғаламдық формула

    Жаһандану үдерістері, қала қалама, космополитизм — ұлтсыздандыру дәнін себеді. Оған тележәшік пен интернет арқылы ағылған теріс пиғылды ақпарат майданын қосыңыз. Содан ба, санадан азғындап, нигилизм (барды жоққа шығару) дертіне шалдыққан және сәләфтік діни идеологияға шырмалған ұрпағымыз баршылық. Тере берсек, қатерлі құбылыстар шыға бермек. Күллісіне қарсы қояр Тәңірі бізге берген қалқан да һәм буырқанған рух теңізінде бағыт сілтейтін темірқазық та — ...

    Толығырақ »