• Қазақ
  •   
  • Qazaq
  •   
  • قازاق
  •   
    Home » Айдарлар » Алаш ұлдары (page 10)

    Алаш ұлдары

    Алаштың ардагер ғалымы

    Академик Кеңес Нұрпейісұлының мәнді ғұмырындағы маңызды ісі – сөзінің ұлттық рух, батырлық, тектілік аясында өрнектелгенінде. Ол ғылымдағы адалдық қағидатын келешек ұрпаққа мұра етті Кеңес Нұрпейістің тамаша ғұмырының алтыншы асуында академик Манаш Қозыбаев: «…ғылымды қолынан жасайтын жанның бірі, бірегейі Кенекең. …Кеңес әулеті бұл күні өзі бір әлем»[1] деген пайым айтқан еді. Ғалым осы әлемге қалай келген еді? Кеңес Нұрпейісұлы үш жасында ...

    Read More »

    «Өлмей тірі жүргенің…»

    «Ол кезде Қази да, мен де Қызылорда тұрамыз. Қазекең  мықты журналист. Сөзі өткір, ойы ұшқыр. Сыр елі сыйлайтын азамат.  Әр жылдарда Сенатқа, Мәжіліске түскен Тоқтар Әубәкіров пен Оңалбек Сәпиев штабын мен,  Қожахмет Баймаханов пен  Нәжмәддин Мұсабаевтың штабын Қазекең басқарды.Сөйтіп, тіршілікте сыйлас, әріптес, бір-бірін құрмет тұтатын екеудің арасына сайлау деген сайқал өтіп, бір-бірімізге жауласпасақ  та түйліге қарап, қырын жүрдік.Ол да өткінші ...

    Read More »

    Алаш ұлдары – халық қаһармандары

    Сабыр Қасымовтың «Алаш» арыстарынын жүз жылдығына берілген Астағы сөйлеген сөзінде айтылған тұжырымдар және ұсыныстар. «Өлі риза болмай, тірі байымас» дейді халқымыз. Бүгінгі Астың, арнайы дұға дәмінің орны бөлек деп есептеймін. Бұл Ас – жай ас емес, мәртебесі де, тағылымы да, қадір-қасиеті де биік Ас. Рас, жыл-межесін айқындағанда, бұл Ас «Алаш» ұлт-азаттық қозғалысына, «Алаш» партиясын құруға, «Алаш Орда» үкіметін орнықтыруға – ...

    Read More »

    Қажығұмардың тартысты тағдыры

    Қытай үкіметі Қажығұмар Шабданұлын «1986 жылдың желтоқсанында ұлттық дербестікті көздейтін «Үміт» атты партия құрды және Қазақстанның астыртын ұйымдарымен байланыс жасады» деген айыптаулармен, «шетел жансызы» деген желеумен 13 жылға екінші мәрте түрме жазасына кеседі. Қажығұмар 40 жылдан астам өмірін түрмеде өткізді. Оның соңғы 13 жылында Үрімжідегі №1 түрмеде болды. Қытай өкіметі тарабынан саяси себептерге байланысты қудаланғаны үшін Қажығұмар Шабданұлы қамауда отырған ...

    Read More »

    АЛАШ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАЗЫНАШЫСЫ

      (Жалғасы) Ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан тектіліктің тамырына үңілсек, шежіре деректері бойынша Әнет баба Абай атамыздың алтыншы атасы Әйтекпен бір туысады. Әнет бабадан Шақа, Шақадан – Тәуке, Тәукеден – Шегір, одан Қожабай, Молдабай, Тәкі туады. Қожабайдан –  Сүндетбай, Үмбетбай, Әнияр  туған. Әниярдың Сапарғали есімді ұлы болған. 1910 жылдары ол баласын Кәкітайдың қызына үйлендірген. Сапарғалидан Мұхаметғали атты немере сүйген. Әниярдың ағасы ...

    Read More »

    АЛАШ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАЗЫНАШЫСЫ

    (жалғасы) Әнет бабаға қатысты әңгімелердің енді бір бөлігі Әйтеке биге қатысты айтылады. Әйтеке айтқан сертінен жер дүние қозғалып кетсе де айнымайтын адал, ауыздыға сөз бермейтін шешен, екі иығына екі кісі мінгендей ірі, нар тұлғалы адам екен. Түркістанға, Күлтөбеге билер кеңесіне бара жатып та, кеңестен келе жатып та Әнет бабаға келіп, хабарын айтып, сәлем беріп өтеді екен. Әрі батыр, әрі шешен, ...

    Read More »

    Алаш үкіметінің қазынашысы

    (жалғасы) Біз сөз етіп отырған Әнияр Қожабайұлы Әнет бабаның бесінші ұрпағы екен. Әнет Кішікұлы (1623-1723) «Жеті жарғының» құрастыруға қатысқан атақты жеті бидің бірі. Жас кезінде Бұқар Шарифте үйсін Сарышуаш жыраумен бірге медресе бітірген, ислам қағидаларына, шарығат ережелеріне жүйрік болған. Әділдігімен, білімділігімен аты шыққан – деп Қазақ Энциклопедиясында жазылыпты. Әнет баба сүйегі Қожа Ахмет Иассауи кесенесіне жерленген. Шәкәрім қажы Құдайбердіұлы Қалқаман-Мамыр ...

    Read More »

    Алаш үкіметінің қазынашысы (Қазіргі тілмен Қаржы министрі)

    Еліміздің ұлт-азаттық жолындағы күресінде ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамындағы жаңа толқын «Алаш» қозғалысы пайда болып, «Алашорда» партиясы мен үкіметі құрылды. Алашорда өз алдымызға ел боламыз деген мұратпен тәуелсіздік туын көтерді. Осы ұлы мұрат жолында күрескен жүздеген, мыңдаған ұлтшыл, мемлекетшіл тұлғалардың бәрін әлі де болса толық танып, біле алмай келеміз. Осынау Алаш қозғалысының қызметіне араласқан тұлғалардың бірі Әнияр Қожабайұлы МОЛДАБАЕВ. (1850-1934) ...

    Read More »